KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 18.
Rytowanie, trawienie, grawerowanie, tuszowanie i odciskanie to grupa czynności wykonywanych podczas zajęć w pracowni
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wymienione czynności (rytowanie, trawienie, grawerowanie, tuszowanie, odciskanie) to etapy przygotowania matrycy i wykonania odbitki w grafice warsztatowej. Stosuje się je w pracowni graficznej, a nie w kaletnictwie, stolarstwie ani ceramice. W terapii zajęciowej są to typowe techniki plastyczne.

Pełne wyjaśnienie:

Zestaw czynności: rytowanie, trawienie, grawerowanie, tuszowanie i odciskanie opisuje typowy tok pracy w grafice warsztatowej, czyli w technikach, w których powstaje matryca, a następnie wykonuje się z niej odbitkę na papierze (lub innym podłożu).

Dlaczego pracownia graficzna?
Rytowanie i grawerowanie odnoszą się do wykonywania nacięć/żłobień w materiale matrycy (np. płyta, linoleum, inne podłoża). Trawienie wiąże się z technikami, w których obraz na matrycy uzyskuje się także przez działanie środka trawiącego (w praktyce szkolnej omawia się to jako element grafiki). Następnie matrycę tuszuje lub pokrywa farbą, a kluczowym etapem jest odciskanie, czyli przeniesienie obrazu z matrycy na podłoże.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Pracownia kaletnicza dotyczy obróbki skóry (krojenie, szycie, klejenie, wykańczanie). Choć mogą pojawić się zdobienia, zestaw czynności typowych dla matrycy i odbitki nie jest dla niej charakterystyczny.
  • Pracownia stolarska skupia się na obróbce drewna (cięcie, struganie, wiercenie, łączenie). Rytowanie może kojarzyć się z drewnem, ale trawienie/tuszowanie/odciskanie jako komplet etapów wskazuje na druk, nie na stolarstwo.
  • Pracownia ceramiczna obejmuje formowanie gliny, suszenie, wypał, szkliwienie i zdobienie. Tuszowanie i odciskanie w znaczeniu wykonywania odbitki z matrycy nie jest typowym procesem ceramicznym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w opisie pojawia się "tuszowanie" i "odciskanie" połączone z pracą nad powierzchnią (rytowanie/grawerowanie), to zwykle chodzi o grafikę: najpierw powstaje matryca, potem odbitka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Grafika warsztatowa to techniki, w których wykonuje się matrycę, a potem robi odbitki (często serię). Rysunek zwykle powstaje bezpośrednio na podłożu (papier). W grafice kluczowe są etapy: przygotowanie matrycy, nałożenie farby/tuszu i odcisk.
Sygnałem są czynności związane z matrycą i odbitką: rytowanie/grawerowanie (tworzenie rysunku w materiale), tuszowanie (pokrycie matrycy farbą) oraz odciskanie (przeniesienie obrazu). Gdy te etapy występują razem, zwykle wskazują na pracownię graficzną.
W grafice tuszowanie oznacza pokrycie matrycy farbą/tuszem, aby przygotować ją do wykonania odbitki. Odciskanie to przeniesienie obrazu na papier. W ceramice dominują inne etapy (formowanie, suszenie, wypał, szkliwienie), a "odcisk" ma inny sens i nie tworzy serii odbitek z matrycy.
Do technik opartych na matrycy i odbitce należą m.in. linoryt, drzeworyt, techniki wklęsłe (np. sucha igła) oraz techniki trawione (np. akwaforta). W każdej z nich przygotowuje się powierzchnię matrycy, nakłada farbę i wykonuje odbitkę na podłożu.
Nie. Grawerowanie to ogólnie wykonywanie nacięć/rysu w materiale narzędziem. Może dotyczyć metalu, ale w kontekście grafiki może opisywać tworzenie rysunku na płycie/matrycy, która później jest tuszowana i służy do wykonania odbitek. Decyduje cały zestaw czynności, nie jedno słowo.
Typowy błąd to wybór pracowni na podstawie pojedynczego skojarzenia (np. "grawerowanie" → jubilerstwo/kaletnictwo), bez sprawdzenia, czy pozostałe czynności też pasują. Drugi błąd to traktowanie "tuszowania" jako dowolnego malowania, mimo że w grafice dotyczy ono matrycy przed wykonaniem odbitki.
Najczęściej spotkasz: matryce (np. linoleum), narzędzia do rycia, wałki do nakładania farby, tusze/farby drukarskie oraz papier do odbitek. W terapii zajęciowej dobiera się je też pod kątem bezpieczeństwa i możliwości manualnych uczestnika (np. prostsze narzędzia, większe uchwyty).
Stosuje się je m.in. do ćwiczenia motoryki małej, planowania ruchu, koordynacji wzrokowo-ruchowej i koncentracji. Mogą też wspierać ekspresję emocji oraz budowanie sprawczości, bo odbitka daje szybki, widoczny efekt pracy. Technikę trzeba dopasować do stanu i bezpieczeństwa pacjenta.
W stolarstwie dominują czynności obróbki drewna i łączenia elementów (cięcie, struganie, wiercenie, klejenie, montaż). W grafice pojawia się sekwencja: przygotowanie matrycy (rycie/grawer), nałożenie farby (tuszowanie) i wykonanie odbitki (odciskanie). Obecność "odbitki" jest silnym wyróżnikiem grafiki.
Ucz się zestawami: przypisz typowe czynności do pracowni (graficzna, ceramiczna, stolarska, kaletnicza). Zwracaj uwagę na słowa kluczowe: matryca, odbitka, tusz wskazują na grafikę. Trenuj też eliminację: sprawdź, czy wszystkie wymienione czynności pasują do jednej pracowni.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wymienione czynności (rytowanie, trawienie, grawerowanie, tuszowanie, odciskanie) to etapy przygotowania matrycy i wykonania odbitki w grafice warsztatowej.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Grafika warsztatowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Grafika_warsztatowa (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Akwaforta" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Akwaforta (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Linoryt" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Linoryt (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu technik plastycznych wykorzystywanych w terapii zajęciowej
  • Materiały dydaktyczne o grafice warsztatowej (linoryt, sucha igła, akwaforta) z opisem etapów
  • Instrukcje BHP pracowni plastycznej/graficznej (organizacja stanowiska, bezpieczeństwo narzędzi)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego