KWALIFIKACJA SPL4 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 20.
Samochód ciężarowy przewiózł towar na odległość 270 km. Czas jazdy wynosił 4 h, a czas postojów 1 h. Jaka była prędkość eksploatacyjna samochodu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość eksploatacyjna liczy się z czasu całkowitego przejazdu, czyli z uwzględnieniem postojów.
t = 4 h + 1 h = 5 h.
v = s/t = 270 km / 5 h = 54 km/h. Pozostałe odpowiedzi wynikają z użycia niewłaściwego czasu lub błędnych działań.

Pełne wyjaśnienie:

Prędkość eksploatacyjna (w zadaniach egzaminacyjnych z organizacji transportu) to prędkość obliczana dla całego przejazdu, czyli uwzględniająca nie tylko samą jazdę, ale też postoje na trasie. Dlatego w mianowniku powinien znaleźć się czas całkowity.

Krok 1: zsumuj czasy
Podano: czas jazdy 4 h oraz czas postojów 1 h.
Zatem czas całkowity przejazdu wynosi:
t = 4 h + 1 h = 5 h.

Krok 2: zastosuj wzór na prędkość
Droga: s = 270 km.
Wzór: v = s / t.
Podstawiamy:
v = 270 km / 5 h = 54 km/h.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 81,0 km/h – taki wynik mógłby powstać przy przypadkowym przyjęciu zbyt małego czasu (np. pominięcie części danych) lub błędnym dzieleniu. Nie wynika z poprawnego czasu całkowitego 5 h.
  • 67,5 km/h – to wynik obliczenia 270/4, czyli użycia wyłącznie czasu jazdy. To odpowiada prędkości liczonej bez postojów, więc nie jest prędkością eksploatacyjną w tym zadaniu.
  • 40,5 km/h – sugeruje przyjęcie zbyt dużego czasu (np. błędne dodanie lub nieprawidłowe założenie dodatkowych przerw). Nie zgadza się z danymi 4 h i 1 h.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się postoje/przerwy, zawsze sprawdź, czy pytanie dotyczy prędkości "eksploatacyjnej" (z postojami) czy tylko jazdy (bez postojów). Najpierw wyznacz poprawny czas, dopiero potem licz prędkość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prędkość eksploatacyjna to prędkość średnia liczona dla całej trasy, z uwzględnieniem czasu jazdy oraz przerw i postojów. W praktyce pokazuje, jak szybko realizowany jest przewóz "od startu do celu", a nie tylko jak szybko jedzie pojazd.
Dodaj czas jazdy i czas postojów, aby uzyskać czas całkowity przejazdu. Następnie zastosuj wzór v = s/t, gdzie s to droga w km, a t to czas całkowity w godzinach. To najczęstszy schemat zadań na egzaminie.
Ponieważ w logistyce liczy się czas realizacji usługi transportowej, czyli także postoje (np. przerwy, tankowanie, postoje organizacyjne). Dla planowania dostaw i porównywania tras istotny jest czas "od wyjazdu do przyjazdu", a nie sama jazda.
W sensie matematycznym to prędkość średnia z całego przejazdu, ale w zadaniach transportowych podkreśla się, że obejmuje też postoje. "Prędkość średnia z jazdy" liczona tylko z czasu jazdy jest inną wielkością i daje zwykle wyższy wynik.
Najczęściej: pominięcie postojów w czasie (dzielenie drogi przez sam czas jazdy), błędne dodanie czasów lub pomylenie jednostek (minuty z godzinami). Warto zawsze zrobić krótki zapis: t = t_jazdy + t_postojów.
Oceń rząd wielkości: jeśli są postoje, prędkość eksploatacyjna spada. Wynik rzędu 40–70 km/h bywa typowy dla tras międzymiastowych z przerwami, ale nie zastępuje obliczeń. Jeśli wychodzi podejrzanie wysoka wartość, zwykle pominięto postoje.
Najpierw przelicz minuty na godziny (np. 30 min = 0,5 h; 15 min = 0,25 h), a dopiero potem dodaj do czasu jazdy. Błąd w jednostkach jest jedną z głównych przyczyn złych odpowiedzi w zadaniach rachunkowych z transportu.
Czas całkowity to suma wszystkich odcinków czasu, które wpływają na realizację przejazdu: co najmniej czas jazdy i czas postojów. W bardziej rozbudowanych zadaniach mogą dojść np. postoje na załadunek/rozładunek—wtedy też je sumujesz przed obliczeniem prędkości.
Gdy wyznaczasz realny czas dojazdu (ETA), planujesz okna czasowe dostaw, dobierasz liczbę pojazdów lub porównujesz trasy. Prędkość eksploatacyjna lepiej opisuje dostępność pojazdu i wydajność przewozu niż prędkość "z samej jazdy".
Zapisz dane w dwóch liniach: s = … km; t = (czas jazdy + postoje) h. Potem jedno dzielenie v = s/t. Na końcu sprawdź, czy użyłeś całego czasu przejazdu. Taki schemat minimalizuje pomyłki i przyspiesza pracę.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że prędkość eksploatacyjna liczy się z czasu całkowitego przejazdu, czyli z uwzględnieniem postojów.t = 4 h + 1 h = 5 h.v = s/t = 270 km / 5 h = 54 km/h.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Prędkość" – definicja i zależność v = s/t, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%99dko%C5%9B%C4%87 - accessed 2026-02-24
  • Wikipedia (PL): "Ruch jednostajny" – podstawowe zależności droga–czas–prędkość, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ruch_jednostajny - accessed 2026-02-24
  • Matemaks: "Prędkość, droga, czas" – zadania i wzory v = s/t, https://www.matemaks.pl/predkosc-droga-czas.html - accessed 2026-02-24

Materiały:

  • Materiały szkolne z podstaw kinematyki (v = s/t) dla transportu
  • Zadania rachunkowe z prędkości średniej i czasu całkowitego przejazdu
  • Notatki z organizacji transportu: definicje prędkości technicznej i eksploatacyjnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego