KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 8.
Samojezdny wóz odstawczy o pojemności skrzyni ładunkowej 15 m3 wykonał 8 kursów w czasie 6 godzin.
Ile wynosi wydajność tego wozu, jeżeli gęstość skały wynosi 2,0 t/m3 ?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność masowa to masa urobku przetransportowana w jednostce czasu. Jeden kurs: 15 m3 · 2,0 t/m3 = 30 t. W 8 kursach: 8 · 30 t = 240 t. Czas 6 h, więc 240 t / 6 h = 40 t/h.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie wymaga obliczenia wydajności masowej w t/h na podstawie danych o pojemności skrzyni (objętość), liczbie kursów, czasie pracy oraz gęstości skały (zamiana objętości na masę).

Krok 1: masa urobku w jednym kursie
W jednym kursie wóz przewozi objętość 15 m3. Gęstość skały wynosi 2,0 t/m3, czyli każdy 1 m3 ma masę 2,0 t.
m = V · ρ
m1 kurs = 15 m3 · 2,0 t/m3 = 30 t.

Krok 2: masa urobku w całym rozpatrywanym czasie
Wykonano 8 kursów, więc łączna masa wynosi:
młącznie = 8 · 30 t = 240 t.

Krok 3: wydajność godzinowa
Wydajność w t/h liczymy jako "ile ton na godzinę":
W = m / t = 240 t / 6 h = 40 t/h.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Odpowiedź "30 t/h" zwykle wynika z pomylenia masy jednego kursu (30 t) z wydajnością godzinową albo z błędnego przyjęcia czasu 8 h zamiast 6 h.
  • Odpowiedź "20 t/h" może być skutkiem podzielenia poprawnego wyniku przez 2 (np. przez nieuzasadnione "zaokrąglenie" gęstości lub błędne uznanie, że efektywnie pracowano 12 h), albo pomylenia działań na liczbie kursów.
  • Odpowiedź "60 t/h" często pojawia się, gdy ktoś podzieli 240 t przez 4 h (błędny czas) albo pomyli liczbę kursów z czasem i przyjmie zły mianownik.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź jednostki. Jeżeli w danych jest m3 i t/m3, to ich iloczyn musi dać t. Dopiero potem dziel przez h, aby otrzymać t/h.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Masę liczysz ze wzoru m = V · ρ, gdzie V to objętość (np. m3), a ρ to gęstość (np. t/m3). Jednostki "m3" skracają się i zostaje "t". To najczęstszy krok w zadaniach o wydajności odstawy.
Wydajność w t/h oznacza, ile ton materiału środek transportu (np. wóz odstawczy) jest w stanie przemieścić w ciągu jednej godziny pracy w danych warunkach. To praktyczna miara zdolności odstawy urobku i planowania produkcji.
Pojemność skrzyni podana jest w m3, czyli w objętości, a odpowiedzi są w t/h, czyli w masie na godzinę. Gęstość (t/m3) jest "mostem" między objętością a masą, dlatego bez niej nie da się przejść na tony.
Najpierw oblicz masę jednego kursu (m = V · ρ). Następnie policz masę łączną: liczba kursów · masa kursu. Na końcu podziel przez czas w godzinach, aby dostać t/h. Taka kolejność minimalizuje pomyłki w działaniach.
Nie warto. Kontrola jednostek to szybki sposób na wykrycie błędu: (m3) · (t/m3) = t, a potem t / h = t/h. Jeśli po drodze "nie wychodzą" tony albo godziny, to znaczy, że wykonano złe działanie.
Najczęstsze błędy to: potraktowanie 15 m3 jako 15 t (pominięcie gęstości), pomylenie masy jednego kursu z wydajnością godzinową, oraz dzielenie przez złą wartość czasu. Często pomaga zapisanie trzech kroków: kurs → suma → na godzinę.
Zrób oszacowanie: 15 m3 przy 2 t/m3 to ok. 30 t na kurs. 8 kursów to ok. 240 t. W 6 godzin daje ok. 40 t/h. Jeśli wyjdzie np. 4 t/h lub 400 t/h, to prawdopodobnie jest błąd rzędu wielkości.
Używa się jej m.in. przy planowaniu odstawy z przodków, doborze liczby środków transportu, ocenie "wąskich gardeł" w systemie odstawy oraz przy porównywaniu zmian organizacyjnych (np. skrócenie czasu kursu, zwiększenie pojemności). To wskaźnik łatwy do porównania.
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle przyjmuje się gęstość stałą (jak w treści). W praktyce może się różnić zależnie od litologii, zawilgocenia i uziarnienia. Gdy gęstość się zmienia, wydajność w t/h też się zmieni, mimo tej samej objętości skrzyni.
Ćwicz schemat: m = V · ρ, potem "liczba kursów · m", na końcu podział przez czas. Ucz się kontroli jednostek i rób krótkie oszacowania. Warto też przerobić kilka zadań z różnymi danymi (m3, kg/m3, minuty), aby nie gubić przeliczeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Wydajność masowa to masa urobku przetransportowana w jednostce czasu."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Gęstość" — https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C4%99sto%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Objętość" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Obj%C4%99to%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Tona" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Tona (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw fizyki/techniki (gęstość, masa, objętość, jednostki)
  • Zadania rachunkowe z wydajności i produktywności maszyn transportowych w górnictwie
  • Notatki z organizacji transportu podziemnego (pojęcie kursu, czasu pracy, wydajności)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego