KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 4.
Schemat jakiego układu hamulcowego przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat układu hamulcowego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika pojazdów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Hamulcem zasadniczym jest układ roboczy służący do wytracania prędkości i zatrzymania pojazdu podczas jazdy. Na schematach zwykle obejmuje element uruchamiający (pedał), element wytwarzający ciśnienie (np. pompa/cylinder) oraz obwody prowadzące do hamulców kół. Pozostałe typy pełnią inne funkcje.

Pełne wyjaśnienie:

W pojazdach samochodowych rozróżnia się kilka rodzajów układów hamulcowych ze względu na ich przeznaczenie.

Odpowiedź "Zasadniczego." jest właściwa dla schematu przedstawiającego hamulec roboczy (serwisowy), czyli układ używany na co dzień do hamowania w czasie jazdy. Typowo taki układ jest uruchamiany pedałem i obejmuje element generujący ciśnienie (np. cylinder/pompa główna), przewody oraz elementy wykonawcze przy kołach (zaciski lub cylindry robocze). Często występuje też podział na obwody dla bezpieczeństwa działania.

Odpowiedź "Postojowego." nie pasuje do schematu hamulca roboczego, ponieważ hamulec postojowy służy przede wszystkim do unieruchomienia pojazdu na postoju (np. dźwignia/elektryczny napęd i mechanizm działający zwykle na tylną oś). Jego idea i elementy uruchamiające są inne niż w układzie zasadniczym.

Odpowiedź "Awaryjnego." jest nieprawidłowa, gdyż hamulec awaryjny odnosi się do możliwości zatrzymania pojazdu w razie uszkodzenia hamulca zasadniczego (np. poprzez działanie drugiego obwodu lub innego rozwiązania bezpieczeństwa). Nie jest to "osobny, standardowy" schemat stosowany zamiast zasadniczego, tylko funkcja zapewniająca hamowanie przy awarii.

Odpowiedź "Pomocniczego." także nie opisuje typowego schematu hamulca zasadniczego. Hamulec pomocniczy ma zadanie wspomagać wytracanie prędkości (szczególnie w pojazdach ciężkich, np. opóźniacz), a nie zastępować podstawowy układ hamowania kół w normalnej eksploatacji.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi ustal, czy schemat pokazuje układ do hamowania w ruchu (zasadniczy), do postoju (postojowy), funkcję bezpieczeństwa na wypadek awarii (awaryjny) czy dodatkowe urządzenie odciążające hamulce (pomocniczy).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Hamulec zasadniczy (roboczy) to podstawowy układ używany do wytracania prędkości i zatrzymywania pojazdu podczas jazdy. Zwykle jest uruchamiany pedałem i działa na wszystkie koła (bezpośrednio lub przez podział na obwody), aby zapewnić skuteczne hamowanie w normalnych warunkach.
Hamulec postojowy służy do unieruchomienia pojazdu na postoju (np. na pochyłości) i jest uruchamiany dźwignią, przyciskiem lub pedałem postojowym. Hamulec zasadniczy służy do hamowania w ruchu i jest uruchamiany pedałem hamulca, zwykle z wykorzystaniem układu hydraulicznego lub pneumatycznego.
Bo oba pojęcia kojarzą się z bezpieczeństwem i "sytuacjami wyjątkowymi". W praktyce hamulec awaryjny to możliwość hamowania przy uszkodzeniu hamulca zasadniczego (np. drugi obwód), a hamulec postojowy ma utrzymać pojazd w bezruchu. Kluczowe jest przeznaczenie: ruch vs postój.
Na schematach hamulca zasadniczego często rozpoznasz element uruchamiający (pedał), element wytwarzający ciśnienie (np. cylinder/pompa główna), przewody/linie do kół oraz elementy wykonawcze przy kołach (zaciski lub cylindry robocze). Często zaznacza się też podział na obwody.
O hamowaniu awaryjnym mówi się, gdy pojazd musi zostać zatrzymany mimo uszkodzenia części układu hamulcowego. W kontekście konstrukcyjnym chodzi o zapewnienie możliwości hamowania nawet po awarii jednego obwodu lub elementu. To nie zawsze osobny układ, lecz wymagana funkcja bezpieczeństwa.
Hamulec pomocniczy służy do wspomagania wytracania prędkości, szczególnie przy długich zjazdach i w pojazdach cięższych. Jego zadaniem jest odciążenie hamulca zasadniczego, aby ograniczyć przegrzewanie i spadek skuteczności. Przykładem może być opóźniacz lub hamowanie silnikiem.
Najczęściej po sposobie uruchamiania i torze przeniesienia siły: w hamulcu postojowym często pojawia się dźwignia/linka lub napęd elektryczny działający mechanicznie na wybrane koła (często tylne). Jeśli schemat pokazuje głównie mechaniczne cięgna zamiast typowego obwodu roboczego, to wskazówka na postojowy.
Nie zawsze. W samochodach osobowych najczęściej spotyka się układ hydrauliczny, ale w niektórych pojazdach (np. ciężarowych) spotyka się rozwiązania pneumatyczne lub mieszane. Na egzaminie ważniejsze bywa rozpoznanie funkcji (zasadniczy/postojowy itd.) niż medium, ale medium może pomagać w identyfikacji.
Typowe błędy to wybór odpowiedzi po pojedynczym symbolu bez analizy całości, mylenie funkcji hamulca (ruch vs postój), oraz utożsamianie "awaryjny" z "osobnym układem" zamiast z funkcją bezpieczeństwa. Pomaga sprawdzenie: co uruchamia układ i na jakie elementy działa.
Ćwicz na wielu schematach i zawsze zadawaj sobie 3 pytania: kto uruchamia (pedał/dźwignia/automat), jaki jest cel (hamowanie w ruchu/postój/wspomaganie), gdzie działa (wszystkie koła/wybrane koła/inny układ). Rób też fiszki z typowych symboli elementów.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że hamulcem zasadniczym jest układ roboczy służący do wytracania prędkości i zatrzymania pojazdu podczas jazdy.

Źródła:

  • Bosch: Automotive Handbook (Podręcznik samochodowy Bosch), rozdział: układ hamulcowy – podział i funkcje hamulców
  • Reimpell, Stoll, Betzler: Podwozia samochodów. Podstawy konstrukcji (dział: hamulce – funkcje hamulca roboczego i postojowego)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z budowy pojazdów – dział: układ hamulcowy
  • Instrukcje serwisowe producentów (opis układu hamulcowego i schematy ideowe)
  • Zadania testowe z rozpoznawania elementów i rodzajów hamulców na schematach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego