Wyciskanie przeciwbieżne, nazywane też wyciskaniem wstecznym lub pośrednim, to odmiana wyciskania, w której kierunek wypływu metalu jest przeciwny do kierunku ruchu stempla. To jest najważniejsza cecha, po której rozpoznaje się poprawny schemat na rysunku.
W praktycznym ujęciu schemat procesu przeciwbieżnego zwykle pokazuje, że:
- stempel przemieszcza się w stronę wsadu,
- materiał odkształcany wypływa "wstecz", czyli w stronę przeciwną do przesuwu stempla,
- matryca bywa umieszczona w narzędziu (często w stemplu), a wyrób (np. pręt) wychodzi przez otwór matrycy po stronie przeciwnej do ruchu stempla.
Istotną konsekwencją takiego układu jest to, że w wyciskaniu przeciwbieżnym zwykle zmniejsza się udział tarcia na styku wsad–pojemnik, ponieważ wsad nie musi w takim samym stopniu "ślizgać się" po ściankach pojemnika jak w wyciskaniu bezpośrednim. To wpływa na wymagane siły, nagrzewanie i zużycie narzędzi, co ma znaczenie dla operatora maszyn w ocenie warunków procesu.
Pozostałe schematy w typowych zestawach rysunków mogą przedstawiać inne procesy, które łatwo pomylić, jeśli patrzy się tylko na sam fakt przepychania materiału:
- Wyciskanie współbieżne (bezpośrednie) – wypływ metalu jest zgodny z ruchem stempla; wsad przemieszcza się względem pojemnika, a tarcie bywa większe.
- Wyciskanie boczne – wypływ następuje pod kątem (np. w bok), a nie osiowo wzdłuż ruchu stempla.
- Ciągnienie – materiał jest przeciągany przez ciągadło, a nie wyciskany siłą stempla w pojemniku.
Aby poprawnie odpowiedzieć na pytanie egzaminacyjne o schemat, warto zastosować prostą procedurę: (1) znajdź strzałkę ruchu stempla, (2) znajdź strzałkę kierunku przepływu metalu, (3) sprawdź, czy te kierunki są przeciwne. Dopiero potem porównuj szczegóły konstrukcji narzędzia.
