KWALIFIKACJA ROL4 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 34.
Schemat przedstawia budowę hamulca
Ilustracja przedstawia schemat budowy hamulca bębnowego uruchamianego mechanicznie, co jest związane z kwalifikacją zawodową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na schemacie hamulca bębnowego widać bęben oraz dwie szczęki z okładzinami dociskane od wewnątrz. Element rozpierający ma postać krzywki połączonej z dźwignią, co oznacza uruchamianie mechaniczne (cięgno/linka), a nie hydrauliczne lub pneumatyczne.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku rozpoznajemy hamulec bębnowy, ponieważ elementem współpracującym z okładzinami ciernymi jest bęben (zewnętrzny pierścień), a wewnątrz znajdują się dwie szczęki hamulcowe z okładzinami. W hamulcu bębnowym szczęki są rozpierane na zewnątrz i dociskają od środka do obracającego się bębna.

O uruchamianiu mechanicznym świadczy mechanizm rozpierający w formie krzywki oraz widoczna dźwignia sterująca. Taki układ przenosi siłę przez elementy mechaniczne (dźwignia, cięgno, linka), bez udziału cieczy roboczej czy sprężonego powietrza.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Tarczowy uruchamiany pneumatycznie – hamulec tarczowy ma tarczę i zacisk z klockami dociskanymi z obu stron; pneumatyka wymagałaby elementu typu komora membranowa/siłownik, których tu nie ma.
  • Szczękowy uruchamiany mechanicznie – na rysunku faktycznie są szczęki, ale określenie "szczękowy" opisuje element roboczy, nie typ konstrukcji. Typem jest "bębnowy", bo pracuje z bębnem.
  • Tarczowy uruchamiany hydraulicznie – hydraulika byłaby powiązana z cylinderkiem/tłoczkami i przewodem, a tarczowy wymagałby tarczy; schemat pokazuje bęben i krzywkę.

W praktyce (np. w ciągnikach i maszynach rolniczych) mechanicznie uruchamiane hamulce bębnowe często pełnią funkcję postojową. Wymagają kontroli luzu hamulcowego oraz zużycia okładzin, bo zbyt duży luz pogarsza skuteczność, a zbyt mały może powodować grzanie i przyspieszone zużycie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Hamulec bębnowy to układ, w którym szczęki z okładzinami dociskają od wewnątrz do bębna obracającego się z kołem. Na schemacie szukaj zewnętrznego "pierścienia" (bębna) oraz szczęk wewnątrz, rozpieranych na zewnątrz.
W bębnowym element cierny pracuje wewnątrz bębna, a w środku są szczęki. W tarczowym widać tarczę oraz zacisk z klockami dociskanymi z dwóch stron. Jeśli widzisz "pierścień" bębna i szczęki w środku, to bębnowy.
Uruchamianie mechaniczne oznacza przekazywanie siły przez dźwignie, cięgna lub linki, bez cieczy hydraulicznej i bez sprężonego powietrza. Na schemacie typowe są elementy takie jak dźwignia i krzywka rozpierająca szczęki.
Krzywka obracana dźwignią działa jak "klin": podczas obrotu rozpycha szczęki. Dźwignia zwykle łączy się z cięgnem lub linką, więc siła pochodzi bezpośrednio z ruchu mechanicznego operatora. W hydraulice zamiast krzywki widać zwykle cylinderek z tłoczkami.
Luz hamulcowy to mały odstęp między okładziną szczęki a bębnem w spoczynku. Jest potrzebny, aby hamulec nie ocierał podczas jazdy. Zbyt duży luz wydłuża skok dźwigni i pogarsza hamowanie, a zbyt mały może powodować grzanie i zużycie.
Najczęściej są to: bęben, dwie szczęki z okładzinami, mechanizm rozpierający (np. krzywka lub cylinderek), sprężyny powrotne oraz elementy mocujące. W układzie mechanicznym dochodzi jeszcze dźwignia i cięgno/linka sterująca.
Nie zawsze. "Szczęki" to element roboczy, który występuje w hamulcu bębnowym, dlatego potocznie bywa tak nazywany. Jednak w zadaniach egzaminacyjnych typ konstrukcji określa się jako bębnowy, bo kluczowy jest bęben, do którego szczęki dociskają.
Często jako hamulec postojowy lub pomocniczy, uruchamiany dźwignią w kabinie przez układ cięgien. Wymaga okresowej kontroli regulacji i luzu. Hamulce robocze w wielu pojazdach są częściej hydrauliczne lub pneumatyczne, zależnie od konstrukcji.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie "bębnowy" z "szczękowy" (nazwa elementu zamiast typu), branie krzywki za element hydrauliczny oraz utożsamianie każdego hamulca w pojeździe z pneumatycznym. Warto szukać na rysunku: bębna/tarczy i sposobu sterowania.
Ćwicz rozpoznawanie schematów: porównuj bęben vs tarczę i mechaniczne vs hydrauliczne vs pneumatyczne uruchamianie. Ucz się nazw elementów (szczęki, okładziny, sprężyny, krzywka, cylinderek) i kojarz je z funkcją. Pomaga rysowanie prostych schematów z pamięci.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Na schemacie hamulca bębnowego widać bęben oraz dwie szczęki z okładzinami dociskane od wewnątrz."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Hamulec bębnowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Hamulec_b%C4%99bnowy (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Hamulec tarczowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Hamulec_tarczowy (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Układ hamulcowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_hamulcowy (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki/poradniki z budowy i eksploatacji pojazdów oraz ciągników rolniczych (dział: układ hamulcowy)
  • Instrukcje obsługi i DTR ciągników/maszyn rolniczych (opis hamulca postojowego i regulacji luzu)
  • Rysunki poglądowe hamulców bębnowych i tarczowych z podpisanymi elementami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego