KWALIFIKACJA SPC7 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 16.
Schemat przedstawia wyparkę próżniową, w skład której w kolejności wchodzą:
Ilustracja przedstawia schemat wyparki próżniowej, używanej w technologii żywności.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W typowej wyparce próżniowej roztwór jest ogrzewany w komorze grzejnej, a powstałe pary przechodzą do komory oparów. Następnie para jest skraplana w skraplaczu, a pompa (próżniowa) służy do wytworzenia i utrzymania obniżonego ciśnienia w układzie.

Pełne wyjaśnienie:

Wyparka próżniowa służy do zagęszczania cieczy (np. soków, mleka, ekstraktów) przez odparowanie części wody w warunkach obniżonego ciśnienia. Próżnia obniża temperaturę wrzenia, co ogranicza niepożądane zmiany jakości (np. ściemnienie, utratę aromatów).

Poprawna kolejność elementów na schematach funkcjonalnych wynika z ich roli procesowej:

  • Komora grzejna – miejsce doprowadzenia ciepła (wymiana ciepła), gdzie ciecz zaczyna intensywnie parować.
  • Komora oparów (komora par) – przestrzeń, w której oddziela się faza gazowa od cieczy i kieruje pary dalej, bez wynoszenia kropel.
  • Skraplacz – odbiera ciepło od par i zamienia je w kondensat; poprawne skraplanie stabilizuje pracę układu i zmniejsza ilość gazu do odessania.
  • Pompa (próżniowa) – usuwa gazy niekondensujące i pomaga utrzymać wymagane podciśnienie, dzięki czemu proces odparowania może zachodzić w niższej temperaturze.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe? Zwykle wynikają z błędnego utożsamienia kolejności montażu z kolejnością funkcji procesowych. Umieszczanie pompy jako elementu "1" przed skraplaczem sugeruje, że para jest odsysana bez kondensacji, co jest niezgodne z typową koncepcją układu (skraplacz ogranicza obciążenie pompy). Przestawienie komory grzejnej i komory oparów zaburza logikę: najpierw musi powstać para w strefie ogrzewania, a dopiero potem następuje jej separacja i transport do skraplania.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj ciąg "grzanie → pary → skraplanie → próżnia". To pomaga szybko zweryfikować, czy wskazana kolejność elementów ma sens technologiczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyparka próżniowa to aparat do zagęszczania cieczy przez odparowanie części rozpuszczalnika (zwykle wody) w warunkach obniżonego ciśnienia. Próżnia obniża temperaturę wrzenia, dzięki czemu można ograniczyć degradację jakości produktu (aromat, barwa, witaminy).
Obniżenie ciśnienia w aparacie powoduje spadek temperatury wrzenia cieczy. W praktyce oznacza to, że odparowanie może zachodzić w niższej temperaturze niż przy ciśnieniu atmosferycznym, co jest korzystne dla surowców wrażliwych na ogrzewanie.
Komora grzejna jest miejscem doprowadzenia ciepła do produktu (np. przez powierzchnię wymiany ciepła). To tam ciecz zaczyna intensywnie parować. Jej rola jest kluczowa dla wydajności odparowania oraz dla kontroli temperatury procesu.
Komora oparów służy do oddzielenia pary od cieczy i uspokojenia przepływu, aby ograniczyć wynoszenie kropel produktu z parą. Dzięki temu do skraplacza trafia głównie para, a nie mieszanina zanieczyszczona cieczą.
Skraplacz odbiera ciepło od par i zamienia je w kondensat. Skraplanie zmniejsza objętość fazy gazowej, stabilizuje podciśnienie i ogranicza ilość gazu, którą musi usuwać pompa. To poprawia ekonomię i pracę układu próżniowego.
W schematach wyparki próżniowej "pompa" w torze par/gazów zwykle oznacza urządzenie wytwarzające i utrzymujące próżnię (np. pompa próżniowa lub układ strumienic). Jej zadaniem jest usuwanie gazów niekondensujących i utrzymanie niskiego ciśnienia.
Częste błędy to: mylenie skraplacza z komorą oparów, ustawianie pompy "przed" skraplaczem oraz traktowanie kolejności numerów jako przypadkowej. Warto kojarzyć funkcje: grzanie → separacja par → skraplanie → utrzymanie próżni.
Skraplacz jest zwykle pokazany jako wymiennik chłodzony (z dopływem/odpływem czynnika chłodzącego) i ma wyjście kondensatu. Komora oparów to przestrzeń separacji par od cieczy, często nad strefą wrzenia, bez typowych króćców obiegu chłodzenia.
Zagęszczanie próżniowe stosuje się, gdy produkt jest wrażliwy na wysoką temperaturę (np. soki, mleko, ekstrakty). Celem jest zmniejszenie zawartości wody przy zachowaniu jakości. Obniżona temperatura wrzenia ogranicza niepożądane reakcje i straty lotnych składników.
Ucz się schematów wraz z funkcją elementów: co grzeje, co oddziela pary, co skrapla, co utrzymuje próżnię. Rób krótkie mapy pojęć i ćwicz rozpoznawanie aparatów na rysunkach. Na egzaminie sprawdzaj logikę ciągu procesu, nie tylko nazwy.
info

Około 34% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "W typowej wyparce próżniowej roztwór jest ogrzewany w komorze grzejnej, a powstałe pary przechodzą do komory oparów."

Źródła:

  • FAO (Food and Agriculture Organization): "Milk Processing Guide Series – Evaporation" (opis procesu odparowania i roli skraplacza oraz próżni), https://www.fao.org/ (wyszukiwanie w serwisie FAO: Milk Processing Guide Evaporation) - dostęp 2026-02-18
  • Encyclopaedia Britannica: "Evaporation (chemical engineering)" (ogólne zasady odparowania i elementy aparatury), https://www.britannica.com/science/evaporation-chemical-engineering - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (EN): "Evaporator" (przegląd elementów układu odparowania i skraplania), https://en.wikipedia.org/wiki/Evaporator - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki z operacji jednostkowych w technologii żywności (rozdziały: odparowanie, zagęszczanie, wymiana ciepła)
  • Instrukcje/DTR producentów wyparki próżniowej (opis obiegu par, kondensacji i układu próżni)
  • Materiały dydaktyczne z aparatury przemysłu spożywczego (schematy wyparki jedno- i wieloefektowej)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego