KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 30.
Schemat przekładni pasowej z pasem zębatym przedstawiono
Ilustracja przedstawia cztery schematy przekładni pasowej z pasem zębatym, oznaczone jako Rysunek 1, Rysunek 2, Rysunek 3 i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pas zębaty rozpoznaje się na schemacie po zębach na wewnętrznej stronie pasa oraz współpracujących z nim kołach pasowych z uzębieniem. Taki napęd pracuje synchronicznie (bez poślizgu), więc na ilustracji należy wybrać rysunek pokazujący zazębienie pasa z kołem, a nie pas gładki lub klinowy.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia pasowa z pasem zębatym (często nazywanym pasem synchronicznym) różni się od klasycznych przekładni pasowych tym, że moment obrotowy jest przenoszony głównie przez zazębienie pasa z kołem pasowym, a nie wyłącznie przez tarcie.

Na schematach i rysunkach technicznych napęd z pasem zębatym rozpoznasz po typowych cechach:

  • ząbki na wewnętrznej stronie pasa (profilowane wypusty),
  • koła pasowe z uzębieniem dopasowanym do profilu zębów pasa,
  • zwykle brak typowego przekroju klina (jak w pasie klinowym) i brak gładkiego pasa (jak w pasie płaskim).

W praktyce wybór rysunku z pasem zębatym jest ważny, bo taki napęd:

  • zapewnia stałe przełożenie (minimalizacja/wyeliminowanie poślizgu),
  • jest stosowany tam, gdzie wymagana jest synchronizacja ruchu (np. napędy osi pozycjonujących, automatyka, maszyny pakujące).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi mogą kusić i bywają błędnie wybierane?

  • Rysunki z pasem klinowym bywają mylone z zębatym, bo oba typy pasów są "profilowane", jednak pas klinowy ma przekrój trapezowy i pracuje w rowkach klinowych bez zazębienia.
  • Rysunki z pasem płaskim są prostsze (gładka taśma na gładkich kołach) i nie pokazują zębów ani uzębionych kół.
  • Uzębienie na kołach może kojarzyć się z przekładnią łańcuchową, ale w przekładni łańcuchowej występuje łańcuch z ogniwami, a nie ciągły pas.

W tym zadaniu poprawny jest wybór wskazujący schemat z wyraźnym zazębieniem pasa z kołem pasowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To rodzaj napędu, w którym moment obrotowy jest przenoszony przez zazębienie pasa z kołami pasowymi. Pas ma zęby na stronie wewnętrznej, a koła mają dopasowane uzębienie, dzięki czemu uzyskuje się pracę synchroniczną i stałe przełożenie.
Szukaj ząbków na wewnętrznej stronie pasa oraz kół pasowych z uzębieniem. Na schemacie zwykle widać "falowaną/ząbkowaną" linię pasa od strony współpracy z kołem, w przeciwieństwie do pasa płaskiego (gładki) i klinowego (kształt klina).
Ponieważ dzięki zazębieniu pas nie powinien się ślizgać po kole. To oznacza, że kąt obrotu koła napędzającego przekłada się na przewidywalny kąt obrotu koła napędzanego, co ułatwia utrzymanie dokładnej synchronizacji ruchu w maszynie.
W prawidłowo dobranym i napiętym napędzie pas zębaty nie przenosi momentu przez tarcie, więc typowy poślizg jak w pasie klinowym nie jest zjawiskiem roboczym. Mogą jednak wystąpić problemy montażowe (np. przeskok zębów) przy złym napięciu lub zużyciu.
Najczęściej wskazuje się: stałe przełożenie, dobrą powtarzalność ruchu, mniejsze straty związane z poślizgiem oraz możliwość precyzyjnego przeniesienia położenia. Dla mechanika-monterra ważne jest też łatwe rozpoznanie elementów podczas montażu i serwisu.
Pas zębaty bywa bardziej wrażliwy na błędy współosiowości i niewłaściwe napięcie, a uszkodzenia zębów mogą szybko pogorszyć pracę napędu. Często jest też mniej "tolerancyjny" na przeciążenia, bo nie korzysta z kontrolowanego poślizgu jak pasy cierne.
W przekładni łańcuchowej widzisz ogniwa łańcucha oraz koła łańcuchowe. W pasie zębatym elementem elastycznym jest ciągły pas (bez ogniw), zwykle rysowany jako taśma z regularnymi zębami od środka, współpracująca z kołem pasowym z uzębieniem.
Gdy potrzebujesz dokładnego przeniesienia ruchu bez poślizgu, np. w układach pozycjonowania, synchronizacji wałów lub napędach wymagających stałego przełożenia. Pas płaski częściej stosuje się tam, gdzie dopuszcza się poślizg i prostszą konstrukcję.
Najczęstsze pomyłki to: sugerowanie się samym "ząbkowaniem" koła (mylenie z kołem łańcuchowym), nieuwzględnianie kształtu pasa (klinowy vs zębaty) oraz oglądanie tylko jednego fragmentu rysunku zamiast sprawdzenia, czy zęby pasa współpracują z uzębieniem koła.
Najpierw wypisz cechy rozpoznawcze (zęby pasa od środka + uzębione koła), potem porównaj wszystkie cztery rysunki. Unikaj wyboru "na oko" po pierwszym skojarzeniu. Jeśli dwa rysunki mają uzębione koła, sprawdź, czy element elastyczny to pas (ciągły) czy łańcuch (ogniwa).
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pas zębaty rozpoznaje się na schemacie po zębach na wewnętrznej stronie pasa oraz współpracujących z nim kołach pasowych z uzębieniem.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pas zębaty" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pas_z%C4%99baty (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Przekładnia pasowa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_pasowa (dostęp: 2026-02-27)
  • The Engineering ToolBox: "Belts - Power Transmission and Efficiency" — https://www.engineeringtoolbox.com/belts-power-transmission-d_1145.html (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały o przekładniach pasowych)
  • Materiały producentów pasów zębatych (katalogi i opisy budowy oraz oznaczeń)
  • Zadania treningowe z rozpoznawania elementów maszyn na rysunkach/schematach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego