KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 5.
Selekcja negatywna plantacji nasiennej w hodowli twórczej, polega na usuwaniu osobników o niepożądanych cechach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Selekcja negatywna na plantacji nasiennej polega na usuwaniu roślin nietypowych lub wadliwych tak, aby nie zdążyły zakwitnąć i (w zależności od gatunku) nie doszło do zapylenia oraz przekazania niepożądanych cech. Dlatego kluczowy jest termin wykonania zabiegu przed kwitnieniem, a nie po owocowaniu czy po zbiorze.

Pełne wyjaśnienie:

W plantacji nasiennej celem jest uzyskanie materiału siewnego o wysokiej jakości i możliwie dużej czystości odmianowej. Selekcja negatywna (często opisywana jako "wybiór negatywny" lub roguing) polega na usuwaniu osobników, które odbiegają od wzorca odmiany albo wykazują cechy niepożądane (np. nietypowy pokrój, inny termin rozwoju, objawy chorób, domieszki innej odmiany/gatunku).

Kluczowa jest logika zabiegu: jeżeli roślina o niepożądanych cechach zakwitnie, to w wielu uprawach może dojść do zapylenia i w konsekwencji do powstania nasion, które będą przenosić niepożądane cechy lub zanieczyszczać materiał siewny. Dlatego odpowiedź "przed ich kwitnieniem" jest właściwa – usuwa się rośliny zanim będą mogły uczestniczyć w rozmnażaniu generatywnym.

Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów praktycznych:

  • "w całym cyklu uprawy" – brzmi ogólnie, ale w kontekście zabezpieczenia cech potomstwa nie wskazuje momentu krytycznego; selekcję można powtarzać, jednak najważniejsze jest wykonanie jej na czas przed kwitnieniem.
  • "po zawiązaniu owoców" – na tym etapie zapylenie już zaszło, więc ryzyko przekazania niepożądanych cech jest już zrealizowane; usunięcie roślin może być spóźnione dla celu nasiennego.
  • "po zbiorze i uzyskaniu nasion" – to etap zbyt późny dla selekcji polowej; ewentualna ocena nasion nie zastąpi eliminacji roślin, które mogły wcześniej zanieczyścić plantację.

W praktyce rolniczej oznacza to konieczność zaplanowania lustracji pola i usuwania roślin nietypowych w fazie przedkwitnieniowej, a w razie potrzeby także wcześniejszych kontroli w trakcie wegetacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Selekcja negatywna to usuwanie z plantacji nasiennej roślin nietypowych, chorych lub odbiegających od wzorca odmiany, aby nie weszły do reprodukcji. Jej celem jest utrzymanie czystości odmianowej i jakości materiału siewnego.
Przed kwitnieniem usuwa się rośliny, zanim mogą wytworzyć pyłek lub zostać zapylone. Dzięki temu ogranicza się ryzyko powstania nasion z niepożądanymi cechami oraz zanieczyszczenia materiału siewnego w wyniku zapylenia.
Najczęściej eliminuje się rośliny o innym pokroju, barwie, terminie rozwoju, z wyraźnymi objawami chorób, uszkodzeniami lub będące domieszką innej odmiany/gatunku. Kryteria zależą od uprawy i celu produkcji nasiennej.
W praktyce można ją powtarzać, np. w trakcie lustracji na różnych etapach wegetacji. Jednak najważniejsze jest, aby rośliny niepożądane zostały usunięte na czas, szczególnie przed kwitnieniem, gdy rośnie ryzyko zapylenia.
Po zawiązaniu owoców zapylenie zwykle już nastąpiło, więc niepożądane rośliny mogły wytworzyć nasiona lub wpłynąć na zapylenie innych. Skutkiem może być spadek czystości odmianowej i gorsza jakość materiału siewnego.
Selekcja negatywna polega na usuwaniu osobników niepożądanych, a pozytywna na wyborze i pozostawieniu/wytypowaniu najlepszych osobników do dalszego rozmnażania. Obie metody mogą występować w hodowli i nasiennictwie, ale mają inny "kierunek" działania.
Kluczowe są lustracje przed kwitnieniem (eliminacja domieszek i roślin chorych) oraz w okresie poprzedzającym i w trakcie kwitnienia (kontrola wyrównania i typowości). Terminy zależą od gatunku i organizacji produkcji.
Często wybierany jest zbyt późny etap (po owocowaniu lub po zbiorze), bo wtedy łatwiej "zobaczyć" cechy. To błąd: w plantacji nasiennej liczy się zapobieganie przekazaniu cech, więc kluczowe jest działanie zanim dojdzie do kwitnienia i zapylenia.
Tak, nadal ma znaczenie, bo usuwa domieszki odmianowe, rośliny chore i nietypowe, co poprawia wyrównanie i jakość materiału. W samopylności ryzyko obcego zapylenia bywa mniejsze, ale domieszki i choroby nadal obniżają wartość nasion.
Powtórz pojęcia: plantacja nasienna, czystość odmianowa, selekcja negatywna i pozytywna, izolacja oraz lustracja. Ćwicz pytania sytuacyjne: "kiedy" wykonuje się zabieg i "jaki jest jego cel", bo to najczęściej sprawdzany schemat na egzaminie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dlatego kluczowy jest termin wykonania zabiegu przed kwitnieniem, a nie po owocowaniu czy po zbiorze."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – wyszukiwanie/hasła dotyczące "selekcja" (pojęcie selekcji w biologii i hodowli): https://encyklopedia.pwn.pl/szukaj/selekcja.html - dostęp 2026-03-04
  • Wikipedia (PL) – "Selekcja": https://pl.wikipedia.org/wiki/Selekcja - dostęp 2026-03-04
  • Wikipedia (EN) – "Roguing" (usuwanie roślin niepożądanych w uprawach/plantacjach nasiennych): https://en.wikipedia.org/wiki/Roguing - dostęp 2026-03-04

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu hodowli roślin i nasiennictwa (poziom technikum)
  • Instrukcje/poradniki nasienne dotyczące lustracji i oceny polowej dla wybranych gatunków
  • Hasła encyklopedyczne i opracowania rolnicze opisujące selekcję (negatywną i pozytywną) w utrzymaniu odmian

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego