KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 34.
Silnik elektryczny pracuje głośno w wyniku ocierania wentylatora o osłonę wentylacyjną. Aby zmniejszyć poziom hałasu, należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skoro źródłem hałasu jest ocieranie wentylatora o osłonę wentylacyjną, to aby je zmniejszyć trzeba usunąć kontakt mechaniczny tych elementów.
Najbardziej właściwe jest wyprostowanie odkształconego wentylatora lub osłony, aby przywrócić prawidłowy luz i brak tarcia podczas obrotu.

Pełne wyjaśnienie:

W treści wskazano jednoznaczną przyczynę hałasu: ocieranie wentylatora o osłonę wentylacyjną. Taki dźwięk ma charakter typowo mechaniczny (tarcie), dlatego skuteczne działanie serwisowe musi polegać na usunięciu bezpośredniego kontaktu między elementami.

Odpowiedź "wyprostować skrzywiony wentylator lub osłonę" trafia w przyczynę: odkształcenie jednego z elementów zmniejsza luz i powoduje tarcie podczas pracy. Przywrócenie geometrii (albo wymiana zdeformowanego elementu, jeśli prostowanie jest nieskuteczne) eliminuje ocieranie, a więc i hałas.

Pozostałe propozycje nie są właściwym pierwszym krokiem dla objawu opisanego w zadaniu:

  • "wycentrować wirnik w stojanie" dotyczy niewspółosiowości lub problemów z osadzeniem łożysk/tarcz, ale treść mówi o ocieraniu wentylatora o osłonę, a nie o tarciu wirnika o stojan. To inny mechanizm i inne symptomy.
  • "dokręcić śruby mocujące osłonę wentylatora" może zlikwidować stukanie od luźnej osłony, ale nie usuwa odkształcenia powodującego ocieranie. Dokręcanie bywa czynnością pomocniczą, jednak nie jest odpowiedzią na skrzywienie.
  • "wymienić łożyska silnika" jest typową naprawą przy hałasie łożyskowym (szum, wycie, wzrost drgań), lecz w zadaniu przyczyna została podana wprost jako tarcie wentylatora o osłonę. Wymiana łożysk nie rozwiąże ocierania, jeśli deformacja wentylatora/osłony pozostanie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie usterki podano konkretny element powodujący hałas, wybieraj czynność, która usuwa właśnie ten kontakt/kolizję. Najpierw naprawa przyczyny, dopiero potem działania "ogólne" jak dokręcanie czy wymiana łożysk.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to kontakt mechaniczny (tarcie) między obracającym się wentylatorem a nieruchomą osłoną. Najczęściej wynika z odkształcenia, przesunięcia lub poluzowania elementów. Skutkiem jest głośna praca, ryzyko uszkodzenia łopatek i zwiększone drgania.
Najczęściej: skrzywiony wentylator, zdeformowana osłona, niewłaściwy montaż osłony, zabrudzenia lub obce ciało między elementami oraz przesunięcie wentylatora na wale. Rzadziej przyczyną bywa niewspółosiowość spowodowana problemami z łożyskami.
Hałas powstaje przez tarcie. Jeśli przywrócisz prawidłowy kształt wentylatora albo osłony, odzyskasz wymagany luz między częściami i zlikwidujesz kontakt podczas obrotu. Bez tarcia znika źródło dźwięku i ograniczasz ryzyko dalszych uszkodzeń mechanicznych.
Nie zawsze. Dokręcenie śrub może pomóc, gdy osłona jest poluzowana i przestawiona, ale jeśli przyczyną jest skrzywienie wentylatora lub deformacja osłony, samo dokręcenie nie przywróci luzu. Najpierw trzeba usunąć odkształcenie lub wymienić element.
Ocieranie zwykle daje metaliczne tarcie, często zależne od położenia osłony i może zostawiać ślady na osłonie/wentylatorze. Uszkodzone łożyska częściej powodują jednostajny szum/wycie i wzrost drgań, niezależnie od osłony. Diagnozę potwierdzają oględziny i kontrola luzów.
Centrowanie ma sens, gdy problem dotyczy niewspółosiowości, ocierania wirnika o stojan, błędnego osadzenia łożysk lub tarcz łożyskowych. Wtedy objawy dotyczą części wewnętrznych silnika. Jeśli w opisie usterki wskazano tarcie wentylatora o osłonę, centrowanie zwykle nie jest pierwszym wyborem.
Po bezpiecznym odłączeniu zasilania: obejrzyj osłonę i wentylator, poszukaj śladów tarcia, sprawdź czy osłona nie jest krzywa i czy wentylator nie ma bicia. Sprawdź mocowania, ustawienie osiowe wentylatora na wale i czy nie ma ciał obcych w osłonie.
Nie jest to zalecane. Tarcie może doprowadzić do pęknięcia łopatek, uszkodzenia osłony, wzrostu drgań oraz pogorszenia chłodzenia (gorszy przepływ powietrza). W urządzeniach mechatronicznych może to skutkować przestojem lub uszkodzeniem innych podzespołów napędu.
Typowo są to: wentylator na wale, osłona/wieniec kierujący przepływ powietrza, kanały wentylacyjne w korpusie oraz żebra chłodzące. Ich stan wpływa na temperaturę pracy silnika. Uszkodzenia mechaniczne wentylatora lub osłony mogą powodować hałas i gorsze chłodzenie.
Najczęściej wybiera się odpowiedź "wymienić łożyska", bo kojarzy się z hałasem silnika, mimo że w treści podano konkretną przyczynę. Drugi błąd to wybór czynności "ogólnej" (dokręcić śruby) zamiast usunięcia źródła tarcia. Pomaga czytanie: przyczyna → działanie.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z eksploatacji i diagnostyki maszyn elektrycznych (dział: drgania i hałas)
  • Instrukcje serwisowe producentów silników (sekcje: chłodzenie, wentylator, osłony, przeglądy okresowe)
  • Zajęcia praktyczne: oględziny silnika po demontażu osłony wentylatora i ocena śladów ocierania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego