KWALIFIKACJA TWO6 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 35.
Silnik okrętu zasilany jest paliwem o 3% zawartości siarki. Na podstawie fragmentu dokumentacji techniczno-ruchowej silnika wskaż spośród wymienionych wartości liczby zasadowej TBN (ang. Total Base Number) tę, którą musi posiadać olej cylindrowy stosowany w tym silniku.
Ilustracja przedstawia fragment dokumentacji techniczno-ruchowej silnika, który dotyczy smarowania tulei cylindrowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Liczba zasadowa TBN określa zdolność oleju cylindrowego do neutralizacji kwaśnych produktów spalania paliwa siarkowego.
Przy paliwie o 3% S powstaje więcej kwasów, więc potrzebny jest olej o wysokim TBN.
Z dokumentacji DTR dla tego silnika wynika wymóg TBN 70.

Pełne wyjaśnienie:

TBN (Total Base Number, liczba zasadowa) jest miarą "rezerwy alkalicznej" oleju, czyli jego zdolności do neutralizowania kwaśnych produktów spalania. W silnikach okrętowych, szczególnie przy spalaniu paliw o wyższej zawartości siarki, w procesie spalania powstają związki prowadzące do zakwaszania środowiska pracy cylindra. Jeśli olej cylindrowy ma zbyt niskie TBN, nie zneutralizuje tych kwasów w wystarczającym stopniu, co zwiększa ryzyko korozji elementów cylindrowo-tłokowych oraz przyspieszonego zużycia.

W przedstawionej sytuacji paliwo ma 3% zawartości siarki, co oznacza wyższe obciążenie "kwaśne" niż przy paliwach niskosiarkowych. Dlatego zalecany jest olej cylindrowy o odpowiednio wysokiej liczbie zasadowej. Zgodnie z wymaganiem odczytanym z fragmentu DTR dla danego silnika wartością, którą musi posiadać olej cylindrowy, jest TBN 70.

Pozostałe wartości są zbyt niskie dla takiego poziomu siarki w paliwie w kontekście tego zadania i odwołania do DTR. "25" i "30" mogą kojarzyć się z olejami o umiarkowanej alkaliczności, ale przy 3% S nie zapewniają takiej rezerwy zasadowej jak wymagana w dokumentacji. "10" to wartość bardzo niska, która typowo nie odpowiada scenariuszowi dużego zakwaszania i może prowadzić do błędnego doboru oleju.

Wskazówka egzaminacyjna: w tego typu pytaniach kluczowe jest połączenie dwóch kroków: (1) zrozumieć kierunek zależności (więcej siarki → potrzeba wyższego TBN), a następnie (2) wybrać dokładną wartość wymaganą przez producenta, bo to ona jest podstawą doboru eksploatacyjnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
TBN to liczba zasadowa (Total Base Number), czyli miara rezerwy alkalicznej oleju. Informuje, jak skutecznie olej może neutralizować kwaśne produkty spalania, szczególnie istotne przy paliwach zawierających siarkę. Wyższy TBN oznacza większą zdolność ochrony przed korozją w cylindrze.
Im więcej siarki w paliwie, tym większe ryzyko powstawania związków prowadzących do zakwaszania w komorze spalania i na tulei cylindra. Olej cylindrowy musi mieć odpowiednią "rezerwę zasadową", aby te kwasy neutralizować. Dlatego przy wyższej zawartości siarki zwykle dobiera się olej o wyższym TBN.
W DTR szukaj rozdziału o smarowaniu cylindrów oraz tabel/wykresów doboru oleju. Zazwyczaj producent podaje zależność: zawartość siarki w paliwiezalecany TBN. W zadaniu egzaminacyjnym wybierasz wartość dokładnie wskazaną jako wymagana dla podanego % siarki.
Nie zawsze. Wysoki TBN jest korzystny, gdy trzeba neutralizować więcej kwasów (np. przy paliwie bardziej siarkowym), ale dobór oleju powinien wynikać z zaleceń producenta i warunków pracy. Zbyt wysoki TBN w niektórych warunkach może być nieoptymalny eksploatacyjnie. Na egzaminie zawsze priorytet ma wskazanie z DTR.
Zbyt niski TBN oznacza zbyt małą zdolność neutralizacji kwasów. W praktyce może to prowadzić do korozji tulei cylindrowej, przyspieszonego zużycia pierścieni tłokowych i pogorszenia warunków smarowania. Skutki mogą być widoczne w oględzinach, analizie oleju oraz wzroście awaryjności elementów układu cylindrowego.
Najczęstsze pomyłki to: wybór wartości "na oko" bez sprawdzenia zaleceń producenta, mylenie oleju cylindrowego z karterowym, oraz odwrócenie zależności (większa siarka → mniejszy TBN). Pomaga zasada: więcej siarki zwykle wymaga większej rezerwy zasadowej, a ostatecznie decyduje DTR.
Nie. Olej cylindrowy jest dobierany pod kątem warunków pracy cylindra i neutralizacji kwasów, dlatego często ma inne (zwykle wyższe) TBN. Olej systemowy/karterowy pracuje w innych warunkach i ma inne wymagania. W zadaniach egzaminacyjnych zwracaj uwagę, czy mowa o oleju cylindrowym, bo to zmienia dobór parametru TBN.
Weryfikację wykonuje się przy doborze i zakupie oleju (karta techniczna, oznaczenia produktu), przy odbiorze dostawy oraz w ramach nadzoru eksploatacyjnego, np. poprzez analizę oleju i ocenę stanu elementów cylindrowych. Dla załogi kluczowe jest, by parametr TBN był zgodny z zaleceniami producenta silnika.
Najpierw ustal, co oznacza TBN i jaki jest kierunek zależności z zawartością siarki (wyższa siarka → wyższa potrzeba neutralizacji). Następnie wybierz wartość wynikającą z DTR dla podanej zawartości siarki. Jeśli pytanie wprost mówi "na podstawie DTR", to źródłem poprawności jest zalecenie producenta.
Taki parametr pozwala sprawdzić, czy zdający rozumie, że wraz ze wzrostem siarki rośnie zapotrzebowanie na alkaliczność oleju cylindrowego. W zadaniu egzaminacyjnym istotą jest połączenie informacji o paliwie z wymaganiem TBN z dokumentacji. To typowy sprawdzian umiejętności interpretacji zaleceń eksploatacyjnych.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) konkretnego silnika – tabele doboru oleju cylindrowego vs zawartość siarki
  • Materiały producentów olejów okrętowych – karty techniczne olejów cylindrowych z podanym TBN
  • Podstawy tribologii i smarowania silników spalinowych (rozdziały o alkaliczności i neutralizacji kwasów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego