KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 1.
Które silniki należy zakwalifikować do indukcyjnych, jednofazowych silników prądu przemiennego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silniki indukcyjne jednofazowe wymagają wytworzenia przesunięcia fazowego w uzwojeniu pomocniczym, aby uzyskać moment rozruchowy. Realizuje się to typowo przez układ kondensatorowy (kondensator roboczy i/lub rozruchowy) albo przez fazę pomocniczą o charakterze rezystancyjnym.

Pełne wyjaśnienie:

Jednofazowy silnik indukcyjny zasilany z sieci prądu przemiennego ma uzwojenie główne, ale do uzyskania momentu rozruchowego potrzebuje także uzwojenia pomocniczego i sposobu wytworzenia przesunięcia fazowego prądu w tym uzwojeniu. Bez tego silnik jednofazowy ma problem z samoczynnym rozruchem.

Dlatego do indukcyjnych, jednofazowych silników prądu przemiennego zalicza się m.in. konstrukcje, w których przesunięcie fazy uzyskuje się:

  • kondensatorowo – stosuje się kondensator pracy (roboczy) oraz czasem dodatkowo kondensator rozruchowy (większa pojemność do rozruchu, odłączany po rozpędzeniu),
  • rezystancyjnie – tzw. faza pomocnicza o charakterze rezystancyjnym (uzwojenie pomocnicze o innych parametrach), która wytwarza wymagane przesunięcie fazowe w stopniu wystarczającym do rozruchu.

Odpowiedzi mówiące o "jawnobiegunowych" i "cylindrycznym wirniku" odnoszą się do innego kryterium (budowa maszyn synchronicznych lub uogólniony opis wirnika), a nie do typów jednofazowych silników indukcyjnych i ich układów rozruchowych.

Odpowiedź z typami "obcowzbudne, szeregowe, bocznikowe i szeregowo-bocznikowe" dotyczy klasyfikacji silników prądu stałego (sposób wzbudzenia), więc nie pasuje do indukcyjnych silników AC.

Z kolei "komutatorowe, pierścieniowe i klatkowe" miesza różne rodziny: komutatorowe nie są silnikami indukcyjnymi, a "pierścieniowe/klatkowe" to podział typowy dla silników indukcyjnych (często trójfazowych) według budowy wirnika, bez wskazania jednofazowego układu rozruchu. W tym pytaniu kluczowe jest wskazanie rozwiązań z kondensatorem lub fazą rezystancyjną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To silnik asynchroniczny zasilany z jednej fazy AC (np. 230 V), w którym moment powstaje dzięki prądom indukowanym w wirniku. Do rozruchu zwykle potrzebuje uzwojenia pomocniczego oraz sposobu uzyskania przesunięcia fazowego (np. kondensator lub rozwiązanie rezystancyjne).
Uzwojenie pomocnicze pomaga wytworzyć pole wirujące (lub jego odpowiednik) podczas startu. Samo uzwojenie główne zasilane jednofazowo daje pole pulsujące, które nie zapewnia pewnego rozruchu. Dodatkowa faza z przesunięciem poprawia moment rozruchowy.
Kondensator rozruchowy zwiększa przesunięcie fazowe prądu w uzwojeniu pomocniczym, dzięki czemu rośnie moment rozruchowy. Zwykle jest dołączany tylko na czas startu i odłączany po rozpędzeniu (np. wyłącznikiem odśrodkowym lub układem elektronicznym).
Kondensator roboczy pozostaje w obwodzie także po rozruchu. Stabilizuje pracę uzwojenia pomocniczego i poprawia parametry pracy (moment, sprawność, hałas) w porównaniu do prostych rozwiązań. Spotkasz go w wielu napędach urządzeń domowych i wentylatorach.
To sposób rozruchu, w którym przesunięcie fazowe uzyskuje się głównie dzięki różnicy rezystancji/reaktancji uzwojeń (tzw. split-phase). Nie wymaga kondensatora, ale zwykle daje mniejszy moment rozruchowy niż układ kondensatorowy, więc nie nadaje się do ciężkich rozruchów.
Nie. Silnik komutatorowy wykorzystuje komutator i szczotki do przełączania prądu w wirniku (typowe dla silników uniwersalnych lub DC). Silnik indukcyjny działa bez komutatora – prąd w wirniku powstaje na drodze indukcji elektromagnetycznej.
Ponieważ te nazwy odnoszą się do silników prądu stałego i sposobu wzbudzenia (obcowzbudny, szeregowy, bocznikowy, szeregowo-bocznikowy). Pytanie dotyczy silników indukcyjnych jednofazowych AC, które klasyfikuje się m.in. według metody rozruchu (kondensator/rezystancja).
Najczęściej myli się kryteria podziału: budowę wirnika (klatkowy/pierścieniowy) miesza się z metodą rozruchu (kondensator, faza rezystancyjna). Inny błąd to wybór klasyfikacji silników DC, bo brzmi "podręcznikowo". Pomaga sprawdzenie: czy odpowiedź mówi o uzwojeniu pomocniczym i przesunięciu fazy.
Gdy potrzebny jest większy moment rozruchowy (np. sprężarki, pompy, napędy z obciążeniem przy starcie). Kondensator rozruchowy pomaga "ruszyć", a kondensator roboczy wspiera stabilną pracę po starcie. Dobór zależy od charakteru obciążenia i wymaganego momentu.
Najczęściej po obecności kondensatora w puszce zaciskowej lub w osobnej obudowie przy silniku. W dokumentacji i na tabliczce mogą pojawiać się oznaczenia pojemności (µF) oraz schemat połączeń z uzwojeniem pomocniczym. Brak kondensatora sugeruje inny sposób rozruchu, ale nie jest to reguła absolutna.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Silniki indukcyjne jednofazowe wymagają wytworzenia przesunięcia fazowego w uzwojeniu pomocniczym, aby uzyskać moment rozruchowy."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Silnik indukcyjny" – sekcje dotyczące silników jednofazowych i sposobów rozruchu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_indukcyjny (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (en): "Single-phase induction motor" – opis capacitor-start/capacitor-run oraz split-phase (rezystancyjny), https://en.wikipedia.org/wiki/Single-phase_induction_motor (dostęp: 2026-03-01)
  • Electrical4U: "Single Phase Induction Motor: Types, Construction, Working", opis typów z kondensatorem i split-phase, https://www.electrical4u.com/single-phase-induction-motor/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z działu: maszyny elektryczne – silniki indukcyjne jednofazowe
  • Katalogi/nota aplikacyjna producentów silników jednofazowych (opisy: capacitor-start, capacitor-run)
  • Schematy połączeń silników jednofazowych z kondensatorem pracy/rozruchu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego