KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 28.
Siły, zaznaczone na rysunku, działające na koła pojazdu w ruchu, których wartość wzrasta wraz ze wzrostem prędkości pojazdu są spowodowane
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek koła pojazdu, na którym zaznaczone są siły działające na koło w ruchu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Siły, których wartość rośnie wraz z prędkością pojazdu, są typowym skutkiem sił bezwładności od masy niewyważonej w kole.
W niewyważeniu dynamicznym powstaje para sił powodująca drgania zależne od prędkości obrotowej, dlatego wraz ze wzrostem prędkości objawy narastają.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli na rysunku zaznaczono siły działające na koła pojazdu podczas ruchu i podano, że ich wartość wzrasta wraz ze wzrostem prędkości, najbardziej typową przyczyną są siły bezwładności pochodzące od niewyważenia koła. W praktyce oznacza to, że im szybciej obraca się koło, tym większe są okresowe wymuszenia i tym wyraźniejsze stają się drgania.

Niewyważenie dynamiczne koła polega na nierównomiernym rozkładzie masy w taki sposób, że podczas obrotu powstaje nie tylko "bicie" promieniowe, ale również moment/para sił powodująca kołysanie (wibracje) zespołu koło–opona. Skutki są zwykle silnie zależne od prędkości i mogą ujawniać się jako drgania kierownicy lub nadwozia w pewnym zakresie prędkości.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "niewyważeniem statycznym koła" – to pojęcie bywa mylone z dynamicznym. Statyczne dotyczy głównie jednego "ciężkiego punktu" i nie opisuje wprost pary sił w dwóch płaszczyznach; w pytaniu wskazano siły rosnące z prędkością typowe dla zjawiska związanego z dynamicznym rozkładem masy.
  • "jazdą pojazdu po nierównościach" – nierówności generują wymuszenia zależne przede wszystkim od profilu drogi i prędkości przejazdu, ale nie są to siły specyficzne dla samego koła wynikające z jego masy i wyważenia; dodatkowo nie wymagają istnienia stałej, okresowej siły związanej z obrotem koła.
  • "jazdą pojazdu po łuku" – w zakręcie pojawiają się siły boczne związane ze zmianą kierunku ruchu, jednak nie są one typowo przedstawiane jako okresowe siły na kole wynikające z obrotu i niewyważenia; zależą też od promienia łuku i przyczepności, a nie od samego wyważenia koła.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się informacja o drganiach/siłach narastających wraz z prędkością i związanych z kołem, w pierwszej kolejności rozważ wyważenie kół (zwłaszcza dynamiczne) oraz elementy obracające się.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niewyważenie dynamiczne to nierównomierny rozkład masy koła/zespołu koło–opona, który podczas obrotu powoduje powstawanie pary sił (i momentu) w dwóch płaszczyznach. Skutkiem są wibracje rosnące wraz z prędkością i często odczuwalne jako drgania kierownicy lub nadwozia.
Wraz ze wzrostem prędkości jazdy rośnie prędkość obrotowa koła. Masa niewyważona wywołuje siły bezwładności, których wartość zwiększa się przy szybszym ruchu obrotowym. Dlatego objawy (wibracje, "bicie") zwykle nasilają się przy wyższych prędkościach.
Niewyważenie statyczne dotyczy sytuacji, gdy koło ma "cięższy punkt" i ma tendencję do ustawiania się nim w dół. Niewyważenie dynamiczne dotyczy rozkładu masy tak, że podczas obrotu powstaje para sił w różnych płaszczyznach, co daje drgania bardziej złożone i typowo zależne od prędkości.
Najczęstsze objawy to drgania kierownicy (często przód) lub wibracje nadwozia/fotela (często tył), które nasilają się w pewnym zakresie prędkości. Mogą też wystąpić okresowe "bicie" i szybsze zużycie elementów zawieszenia oraz opon, jeśli problem długo nie jest usuwany.
Tak, nierówności mogą powodować drgania, ale zwykle są one zależne od nawierzchni i pojawiają się nieregularnie. Niewyważenie koła daje natomiast wymuszenie okresowe powiązane z obrotem koła, przez co objawy często narastają z prędkością i mają bardziej powtarzalny charakter.
Najczęściej przy wyższych prędkościach jazdy oraz w zakresie, w którym układ zawieszenia i nadwozia "wchodzi" w niekorzystne drgania. W praktyce kierowca może zauważyć, że poniżej pewnej prędkości objaw jest słaby, a powyżej staje się wyraźny i uciążliwy.
Stosuje się wyważarkę, która mierzy rozkład masy w obracającym się kole i wskazuje miejsce oraz wartość korekty. Usunięcie polega na montażu ciężarków w odpowiednich miejscach (na feldze stalowej lub aluminiowej). Ważne jest też oczyszczenie felgi i poprawne zamocowanie koła na wyważarce.
Długotrwałe wibracje zwiększają obciążenia łożysk, elementów zawieszenia i układu kierowniczego. Może to przyspieszać zużycie części, pogarszać komfort, a w skrajnych przypadkach wpływać na stabilność pojazdu. Z tego powodu wyważanie jest standardową czynnością serwisową po montażu opon.
Drgania od niewyważenia są zwykle powiązane z prędkością i występują także na wprost, często w sposób powtarzalny. Zjawiska w zakręcie zależą silnie od promienia łuku, obciążenia bocznego i przyczepności; mogą pojawiać się tylko podczas skrętu i nie muszą mieć "obrotowej" regularności.
Najczęściej myli się niewyważenie statyczne z dynamicznym albo automatycznie wskazuje nierówności drogi, bo to intuicyjna przyczyna drgań. Warto w treści wychwycić sygnał: "wartość rośnie wraz z prędkością" i skojarzyć go z siłami bezwładności elementów wirujących.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki podwozia (wyważanie kół, objawy drgań)
  • Podstawy mechaniki/drgań w zastosowaniach samochodowych (siły bezwładności, ruch obrotowy)
  • Instrukcje producentów wyważarek i procedury warsztatowe wyważania kół

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego