KWALIFIKACJA BUD19 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 15.
Skos rozjazdu kolejowego jest wartością funkcji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skos (rozumiany jako "nachylenie") opisuje iloraz dwóch prostopadłych składowych w geometrii: przyrostu "pionowego/poprzecznego" do "poziomego/wzdłużnego". Taki iloraz odpowiada definicji tangensa kąta w trójkącie prostokątnym: przeciwległa/przyległa. Sinus i cosinus odnoszą się do stosunku do przeciwprostokątnej, a cotangens jest odwrotnością tangensa.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach geometrycznych słowo skos bywa używane w znaczeniu "nachylenia" lub "ukośności", czyli jako liczbowy opis tego, jak bardzo dana linia/element jest odchylony od kierunku bazowego. Matematycznie taki opis najczęściej sprowadza się do ilorazu dwóch odcinków tworzących trójkąt prostokątny: jednego odpowiadającego "zmianie" (np. przesunięciu poprzecznemu) oraz drugiego odpowiadającego "bazie" (np. długości w kierunku głównym).

W funkcjach trygonometrycznych w trójkącie prostokątnym:

  • tangens kąta = (bok przeciwległy) / (bok przyległy),
  • sinus = (bok przeciwległy) / (przeciwprostokątna),
  • cosinus = (bok przyległy) / (przeciwprostokątna),
  • cotangens = (bok przyległy) / (bok przeciwległy) = odwrotność tangensa.

Jeżeli więc skos jest interpretowany jako "stosunek odchylenia do długości bazowej", to odpowiada to dokładnie relacji przeciwległa/przyległa, czyli tangensowi. To typowy sposób opisu nachylenia w geometrii: im większy tangens, tym bardziej "stroma/ukośna" jest linia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Sinus i cosinus wymagają odniesienia do przeciwprostokątnej. Jeśli skos jest ilorazem dwóch składowych prostokątnych (a nie składowej do przeciwprostokątnej), to sinus/cosinus nie opisują tej wielkości.
  • Cotangens jest odwrotnością tangensa. Byłby właściwy tylko wtedy, gdyby skos zdefiniowano jako "długość bazowa / odchylenie", czyli w odwrotnej kolejności.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawia się "stosunek dwóch przyrostów prostopadłych" (odchylenie do długości), myśl o tangensie; gdy pojawia się "do przeciwprostokątnej", wtedy rozważ sinus/cosinus.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tangens to iloraz długości boku przeciwległego do boku przyległego względem rozpatrywanego kąta. W praktyce opisuje "nachylenie" – jak duża jest zmiana w jednym kierunku w stosunku do odcinka bazowego.
Sprawdź, czy w relacji występuje przeciwprostokątna. Jeśli masz bok do przeciwprostokątnej – używasz sinusa lub cosinusa. Jeśli masz iloraz dwóch boków prostopadłych (przeciwległy/przyległy) – to tangens.
Skos bywa rozumiany jako "ukośność/nachylenie", czyli stosunek odchylenia do długości bazowej. Taki stosunek jest dokładnie definicją tangensa w trójkącie prostokątnym (przeciwległa/przyległa), więc naturalnie łączy się z tangensem.
Cotangens jest odwrotnością tangensa i oznacza stosunek boku przyległego do przeciwległego. Pojawia się wtedy, gdy wielkość jest zdefiniowana "na odwrót", np. gdy zamiast odchylenie/baza liczy się baza/odchylenie.
Najczęściej myli się pary: sinus–cosinus (bo oba odnoszą się do przeciwprostokątnej) oraz tangens–cotangens (bo są odwrotne). Pomaga zapis w słowach: "przeciwległa do przyległej" = tangens; "przyległa do przeciwległej" = cotangens.
Tak. Tangens > 1 oznacza, że "zmiana" (np. odchylenie) jest większa niż odcinek bazowy w rozpatrywanym trójkącie, czyli kąt jest większy niż 45°. W interpretacji nachylenia oznacza to bardzo "strome/ukośne" położenie.
Ułóż je wokół trójkąta prostokątnego: sinus = przeciwległa/przeciwprostokątna, cosinus = przyległa/przeciwprostokątna, tangens = przeciwległa/przyległa. Zwracaj uwagę, który bok jest "bazą" w opisie zadania.
W geodezji funkcje trygonometryczne służą do opisu relacji kąt–odległość, np. rozkładu odcinka na składowe, analizy nachyleń i zależności geometrycznych. Kluczowe jest rozpoznanie, czy operujesz na dwóch składowych prostopadłych (tangens) czy na przeciwprostokątnej (sinus/cosinus).
Warto wtedy, gdy w dokumentacji lub obliczeniach raz podaje się wielkość jako stosunek (np. "skos/nachylenie"), a raz jako kąt. Jeśli skos jest równy tangensowi, to kąt otrzymasz przez arctan(skosem), a skos przez tan(kąta).
Tak, jeśli z treści wynika, jakie boki porównujesz. Gdy widzisz relację "odchylenie do długości bazowej" (dwie prostopadłe składowe), pasuje tangens. Gdy jest "do przeciwprostokątnej", wtedy wybierasz sinus lub cosinus.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Skos (rozumiany jako "nachylenie") opisuje iloraz dwóch prostopadłych składowych w geometrii: przyrostu "pionowego/poprzecznego" do "poziomego/wzdłużnego"."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Tangens" – definicja w trójkącie prostokątnym, https://pl.wikipedia.org/wiki/Tangens (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Funkcje trygonometryczne" – zestawienie definicji sinusa, cosinusa, tangensa i cotangensa, https://pl.wikipedia.org/wiki/Funkcje_trygonometryczne (dostęp: 2026-02-18)
  • Encyklopedia PWN: "funkcje trygonometryczne" – ujęcie definicyjne (hasło encyklopedyczne), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/funkcje-trygonometryczne;3901523.html (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały z matematyki dla szkół technicznych: funkcje trygonometryczne w trójkącie prostokątnym
  • Zbiory zadań z geometrii analitycznej i trygonometrii (poziom technikum)
  • Notatki z geodezyjnych obliczeń podstawowych: zależności kątowe i nachylenia

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego