KWALIFIKACJA MED1 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 22.
Skrót recepturowy "ex tempore” oznacza
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skrót ex tempore oznacza, że preparat ma być przygotowany bezpośrednio przed zastosowaniem, czyli "na świeżo" przed podaniem pacjentowi. Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych zaleceń recepturowych: drogi użycia (zewn./wewn.) lub składu (równe części). W praktyce stomatologicznej dotyczy to np. płukanek i maści wykonywanych na bieżąco.

Pełne wyjaśnienie:

Zwrot ex tempore (łac.) w kontekście receptury oznacza, że lek lub preparat powinien być sporządzony/przygotowany bezpośrednio przed użyciem. Wskazanie to dotyczy przede wszystkim czasu przygotowania i ma sens praktyczny: niektóre preparaty powinny być wykonywane "na świeżo", aby zachować pożądane właściwości (np. stabilność, jałowość, skuteczność) lub by ograniczyć ryzyko pogorszenia jakości przy dłuższym przechowywaniu.

Odpowiedź "bezpośrednio przed użyciem." jest więc poprawna, bo dokładnie oddaje znaczenie tego skrótu: przygotowanie ma nastąpić tuż przed zastosowaniem u pacjenta.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ odnoszą się do innych typów informacji spotykanych na receptach i w zleceniach:

  • "do użytku zewnętrznego." i "do użytku wewnętrznego." opisują sposób/drogę użycia preparatu, a nie moment jego sporządzenia.
  • "po równych częściach." dotyczy proporcji składników (informacja o składzie/recepturze), a nie czasu wykonania leku.

Dla asystentki stomatologicznej rozumienie takich skrótów jest przydatne przy pracy z dokumentacją, komunikacji z lekarzem i weryfikacji zaleceń dotyczących preparatów pomocniczych (np. płukanek, roztworów do przemywań, maści). Kluczowe jest rozróżnienie, czy zapis dotyczy kiedy przygotować (ex tempore), jak stosować (zewn./wewn.) czy w jakich proporcjach wykonać (równe części).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Ex tempore" oznacza, że preparat należy sporządzić lub przygotować bezpośrednio przed użyciem, czyli "na świeżo" tuż przed podaniem pacjentowi. Nie dotyczy to drogi podania ani składu, tylko czasu wykonania.
"Ex tempore" odnosi się do momentu przygotowania leku. Określenia typu "do użytku zewnętrznego" opisują sposób użycia (gdzie i jak stosować), a nie to, kiedy preparat ma zostać wykonany.
Skróty czasowe mówią, kiedy przygotować (np. tuż przed użyciem). Skróty dotyczące drogi podania mówią, jak stosować (zewnętrznie, wewnętrznie, do oka itp.). Warto uczyć się ich w grupach tematycznych.
"Po równych częściach" dotyczy proporcji składników w recepturze (jak podzielić/odmierzyć składniki). "Ex tempore" dotyczy czasu wykonania preparatu. To dwie różne informacje: skład vs. moment sporządzenia.
Zalecenie "ex tempore" spotyka się, gdy preparat ma być wykonany "na bieżąco", bo nie powinien długo stać. W praktyce medycznej może dotyczyć np. mieszanin, roztworów, płukanek czy maści przygotowywanych tuż przed użyciem.
Najczęstsze błędy to: mylenie skrótów o podobnym brzmieniu, wybór "zewn./wewn." z przyzwyczajenia (bo to częste pojęcia), oraz nieodróżnianie informacji o składzie od informacji o czasie sporządzenia.
Nie zawsze, ale często jest to wskazówka, że preparat powinien być wykonany tuż przed podaniem. Może to wynikać ze stabilności lub jakości preparatu. Na egzaminie kluczowe jest zapamiętanie znaczenia: bezpośrednio przed użyciem.
Najskuteczniej: robić fiszki i dzielić skróty na kategorie (czas przygotowania, droga podania, dawkowanie, skład). Dobrze działa też rozwiązywanie krótkich zadań z interpretacji recept i zleceń, bo utrwala kontekst użycia skrótów.
Niepokojące są nieczytelne skróty, brak jednoznacznego polecenia (kiedy i jak stosować) oraz sprzeczne informacje. W razie wątpliwości należy dopytać osobę uprawnioną do wystawienia zlecenia lub skonsultować zapis, zamiast zgadywać.
Najczęściej myli się je z informacjami o sposobie użycia (zewnętrznie/wewnętrznie) albo o proporcjach (równe części). Warto zapamiętać, że "ex tempore" to przede wszystkim sygnał: wykonaj tuż przed użyciem.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Skrót ex tempore oznacza, że preparat ma być przygotowany bezpośrednio przed zastosowaniem, czyli "na świeżo" przed podaniem pacjentowi."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z receptury i skrótów łacińskich dla kierunków medycznych (skrypty szkolne)
  • Słowniki skrótów medycznych i farmaceutycznych (wydania drukowane lub biblioteczne)
  • Zestawy ćwiczeń: interpretacja recept i zleceń (case studies) dla personelu medycznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego