KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2022 (test 2)

PYTANIE NR 10.
Sprawdzając prawidłowość ustawienia kół zębatych przekładni głównej, przed przystąpieniem do pokręcania kołami w celu zaobserwowania śladów ich współpracy, powierzchnię koła talerzowego należy pokryć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tusz traserski nanosi się na zęby koła talerzowego, aby po obrocie przekładni uzyskać czytelny ślad kontaktu zębów i ocenić prawidłowość ustawienia. Olej i smar służą głównie do smarowania, a kreda zwykle nie daje tak wyraźnego i trwałego odcisku współpracy.

Pełne wyjaśnienie:

Przy kontroli prawidłowości ustawienia kół zębatych przekładni głównej kluczowe jest uwidocznienie śladu współpracy (miejsca i kształtu kontaktu zębów). Do tego stosuje się tusz traserski, ponieważ tworzy cienką, kontrastową warstwę, która po kilku obrotach zostaje starta w miejscach styku. Dzięki temu można ocenić, czy kontakt jest w pożądanej strefie zęba i czy nie wskazuje na błędy montażu lub regulacji.

Odpowiedź "tuszem traserskim" jest właściwa, bo odpowiada celowi czynności: obserwacji śladów współpracy, a nie smarowaniu elementów. Tusz ma za zadanie pokazać, gdzie zęby realnie przenoszą obciążenie.

Dlaczego pozostałe propozycje nie są najlepszym wyborem w tym kontekście:

  • "smarem grafitowym" – smar jest przeznaczony do zmniejszania tarcia i zużycia. Może maskować obraz kontaktu (warstwa smaru jest gruba i "rozmazuje" ślad), a jego podstawowa funkcja nie jest diagnostyczna.
  • "olejem przekładniowym" – olej ma smarować i chłodzić, ale jako warstwa kontrolna zwykle nie daje wyraźnego, kontrastowego odcisku miejsca styku zębów. Może też spływać i utrudniać ocenę.
  • "kredą szkolną" – kreda nie jest typowym środkiem do wyznaczania śladu współpracy w takich mechanizmach; łatwo się osypuje i może dawać mniej czytelny wynik niż preparat traserski.

W praktyce warsztatowej ważne jest, by ślad był czytelny i powtarzalny – dlatego stosuje się środki traserskie, a nie typowe środki smarne. Na egzaminie warto zapamiętać: gdy celem jest "zobaczyć ślad kontaktu", szuka się odpowiedzi związanej z trasowaniem/znakowaniem, a nie z eksploatacyjnym smarowaniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ślad współpracy to wzór kontaktu zębów, który powstaje po obrocie przekładni, gdy zęby stykają się ze sobą pod obciążeniem lub podczas próby. Po jego kształcie i położeniu ocenia się, czy koła są poprawnie ustawione i czy obciążenie rozkłada się prawidłowo.
Tusz traserski tworzy cienką, kontrastową warstwę na zębach. W miejscach rzeczywistego kontaktu warstwa zostaje starta, co daje czytelny obraz współpracy. To ułatwia ocenę ustawienia kół bez zgadywania i bez "rozmywania" śladu przez typowe środki smarne.
Najczęściej kontroluje się współpracę koła talerzowego z kołem atakującym (zębnik). To właśnie ta para kół przenosi napęd w moście i jest wrażliwa na błędy regulacji. Ocena śladu pomaga wykryć niewłaściwe ustawienie lub problemy po montażu.
Olej przekładniowy służy przede wszystkim do smarowania i chłodzenia, a nie do znakowania kontaktu zębów. Zwykle nie daje kontrastowego, stabilnego odcisku, przez co wynik jest mniej czytelny. W zadaniach egzaminacyjnych właściwy jest środek traserski, a nie eksploatacyjny olej.
Smar grafitowy ma zmniejszać tarcie, więc tworzy grubszą warstwę niż typowy tusz do trasowania. Taka warstwa może "rozmazać" strefę kontaktu i utrudnić ocenę położenia śladu. Do diagnostyki ustawienia zębów preferuje się cienkie, kontrastowe preparaty znakujące.
Nieprawidłowy ślad może sugerować błędną regulację zazębienia, niewłaściwy luz lub ustawienie wynikające np. z błędnego doboru/osiadania łożysk. W praktyce oznacza to ryzyko hałasu, przegrzewania i przyspieszonego zużycia. Ocena śladu jest więc ważnym krokiem po naprawie.
Sprawdzenie śladu wykonuje się zwykle po demontażu i ponownym montażu przekładni głównej, po wymianie kół zębatych lub łożysk oraz gdy pojawiają się objawy typu wycie, drgania lub nadmierne nagrzewanie. Jest to kontrola jakości regulacji przed oddaniem maszyny do pracy.
Najważniejsze jest równomierne pokrycie powierzchni zębów środkiem znakującym (np. tuszem traserskim) w obszarze współpracy, a następnie wykonanie obrotów tak, by zęby "przetarły" warstwę w miejscach styku. Potem ocenia się położenie i kształt śladu na zębach.
Najczęściej wybierany jest olej lub smar, bo uczniowie kojarzą przekładnię z "smarowaniem", a nie z "trasowaniem". Druga częsta pomyłka to wybór przypadkowej substancji zostawiającej ślad (np. kredy), mimo że w praktyce diagnostycznej liczy się kontrast i powtarzalność odcisku kontaktu.
Środek traserski jest używany do wyznaczania i obserwacji śladu (ma barwić/znakować), a środek smarny do zmniejszania tarcia (ma smarować i chronić przed zużyciem). Jeśli w pytaniu pojawia się "zaobserwowanie śladów współpracy", zwykle chodzi o tusz lub farbę kontrolną.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że tusz traserski nanosi się na zęby koła talerzowego, aby po obrocie przekładni uzyskać czytelny ślad kontaktu zębów i ocenić prawidłowość ustawienia.

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu budowy i eksploatacji pojazdów/maszyn rolniczych (rozdziały o mostach napędowych i przekładniach)
  • Materiały dydaktyczne producentów mostów i przekładni dotyczące kontroli śladu współpracy (ogólne instrukcje serwisowe)
  • Notatki z pracowni szkolnej: ćwiczenia z regulacji przekładni głównej i interpretacji śladu współpracy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego