W praktyce rachunkowości jeden dokument (dowód księgowy) bywa sprawdzany na kilku poziomach. Pytanie dotyczy sprawdzenia formalnego, czyli oceny, czy dokument spełnia wymagania dotyczące jego formy i kompletności.
Odpowiedź "dowód zawiera wszystkie cechy i elementy formalne wymagane przez przepisy prawa" jest właściwa, ponieważ kontrola formalna koncentruje się na tym, czy dokument jest poprawnie sporządzony jako dowód: ma wszystkie niezbędne dane i jest kompletny. W tym etapie nie przesądza się jeszcze, czy liczby są policzone bezbłędnie ani czy sama operacja była zasadna.
Pozostałe odpowiedzi opisują inne rodzaje kontroli:
- "zamieszczone na dowodach księgowych dane liczbowe są bezbłędne" – to typowa kontrola rachunkowa, czyli weryfikacja obliczeń, sum, stawek, przeliczeń itp. Jest to inny zakres niż formalna kompletność dokumentu.
- "dokumentuje faktyczny przebieg i zakres dokonanej operacji gospodarczej" – to element kontroli merytorycznej, czyli oceny zgodności dokumentu z rzeczywistym zdarzeniem gospodarczym (czy to, co opisano, faktycznie miało miejsce i w jakim zakresie).
- "dokumentuje zasadność przeprowadzenia operacji gospodarczej" – również dotyczy kontroli merytorycznej, bo odnosi się do celowości/uzasadnienia operacji (np. czy zakup był potrzebny i zgodny z procedurami jednostki).
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawiają się słowa o "elementach formalnych" i "wymaganiach", zwykle chodzi o kontrolę formalną. Gdy mowa o "liczbach" i "obliczeniach" – o kontrolę rachunkową. Gdy mowa o "rzeczywistym przebiegu" albo "zasadności" – o kontrolę merytoryczną.
