KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 38.
Sprawdzenie prawidłowości wykonania niwelety drogi wykonuje się przy użyciu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niweletę (rzędne wysokościowe profilu drogi) sprawdza się metodą niwelacji, czyli pomiarem różnic wysokości w terenie. Do tego potrzebny jest niwelator (wyznacza poziomą celową) oraz łata (umożliwia odczyt wysokości w punktach). Pozostałe przyrządy nie służą do precyzyjnego pomiaru rzędnych.

Pełne wyjaśnienie:

Sprawdzenie prawidłowości wykonania niwelety drogi polega na ocenie, czy wykonane punkty (np. oś, krawędzie, charakterystyczne przekroje) mają takie rzędne wysokościowe, jakie wynikają z projektu i założeń realizacyjnych. Jest to więc zadanie z zakresu pomiarów wysokościowych, a nie kontroli kątów czy prostopadłości.

Dlatego właściwym zestawem narzędzi jest "łaty i niwelatora":

  • niwelator tworzy poziomą linię celowania, dzięki której można porównywać wysokości punktów w terenie (uzyskuje się różnice wysokości/rzędne),
  • łata niwelacyjna daje możliwość wykonania odczytu na punkcie i przeniesienia informacji wysokościowej w sposób powtarzalny.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo dotyczą innych rodzajów kontroli lub są zbyt mało precyzyjne do wyznaczania rzędnych na odcinku drogi:

  • "szablonu i poziomnicy" używa się typowo do sprawdzania kształtu/poziomu elementów na krótkich odcinkach, ale nie do wyznaczania i porównywania rzędnych wzdłuż trasy zgodnie z niweletą projektową.
  • "łaty 4-metrowej i wzornika" może kojarzyć się z kontrolą równości lub profilu poprzecznego, jednak nie zastępuje pomiaru niwelacyjnego wymaganego do oceny niwelety (profilu podłużnego i wysokości punktów).
  • "węgielnicy" służy do sprawdzania kątów prostych/prostopadłości i nie ma zastosowania do pomiaru wysokości.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawiają się słowa niweleta, rzędne, wysokości, spadek podłużny, szukaj odpowiedzi związanej z niwelacją (niwelator + łata), a nie z narzędziami do "poziomu" na krótkim fragmencie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niweleta to wysokościowy przebieg drogi wzdłuż trasy (profil podłużny). Opisuje, jakie rzędne mają mieć punkty drogi i jakie są spadki podłużne. W praktyce porównuje się wykonane wysokości w terenie z wartościami wynikającymi z projektu lub tyczenia.
Do kontroli rzędnych potrzebujesz zestawu do niwelacji: niwelatora oraz łaty niwelacyjnej. Niwelator zapewnia poziomą linię celowania, a łata umożliwia odczyt wartości w punktach. Dzięki temu można wyznaczać różnice wysokości i sprawdzać zgodność z niweletą.
Poziomnica sprawdza poziom na krótkim odcinku elementu, ale nie wyznacza rzędnych w układzie wysokościowym i nie pozwala wiarygodnie porównywać punktów wzdłuż trasy. Niwelator służy do pomiaru wysokości (różnic wysokości), czyli dokładnie do tego, czego wymaga kontrola niwelety.
W pomiarze niwelacyjnym ustawia się niwelator, wykonuje odczyty na łacie w dwóch lub więcej punktach i na tej podstawie określa różnice wysokości lub rzędne punktów. Następnie porównuje się je z wartościami wymaganymi w projekcie/tyczeniu, aby ocenić zgodność wykonania niwelety.
Częste błędy to: mylenie kontroli niwelety z kontrolą równości (łata + kliny) albo z kontrolą "poziomu" poziomnicą, niewłaściwe ustawienie i wypoziomowanie niwelatora, odczyt łaty pod kątem lub w złym punkcie oraz brak porównania z właściwymi rzędnymi projektowymi dla danego kilometrażu.
Łata (niwelacyjna) to podziałka, na której dokonuje się odczytu przez lunetę niwelatora. Ustawia się ją pionowo na badanym punkcie (np. na osi, krawędzi, reperze roboczym), a odczyt pozwala wyznaczyć wysokość lub różnicę wysokości w porównaniu z innym punktem.
Nie. Węgielnica służy do sprawdzania kąta prostego i prostopadłości, np. przy wyznaczaniu linii poprzecznych lub kontroli geometrii elementów. Niweleta jest zagadnieniem wysokościowym, więc wymaga narzędzi do niwelacji, a nie narzędzi do kontroli kątów.
Kontrolę niwelety wykonuje się na etapie robót ziemnych (np. korytowanie, nasypy), przy układaniu warstw konstrukcyjnych oraz przy odbiorach częściowych i końcowych. Sprawdza się wtedy, czy uzyskane rzędne i spadki są zgodne z dokumentacją oraz wymaganiami technicznymi inwestycji.
Kontrola niwelety dotyczy wysokości i spadków wzdłuż trasy (rzędnych w punktach), więc opiera się na niwelacji. Kontrola równości dotyczy lokalnych nierówności powierzchni i często wykonuje się ją łatą kontrolną na krótkich odcinkach. To różne cele i zwykle różne narzędzia.
Powtórz pojęcia: niweleta, rzędna, reper, spadek podłużny, niwelacja. Naucz się, do czego służą: niwelator, łata, paliki/świadki. Ćwicz dobór narzędzia do zadania: "wysokości/rzędne" → niwelator + łata; "kąt/prostopadłość" → węgielnica.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Niweletę (rzędne wysokościowe profilu drogi) sprawdza się metodą niwelacji, czyli pomiarem różnic wysokości w terenie."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw geodezji/inżynierii drogowej dla szkół branżowych (dział: niwelacja)
  • Instrukcje producentów niwelatorów i łat niwelacyjnych (zasady odczytu i prowadzenia pomiaru)
  • Notatki/zeszyt ćwiczeń z robót ziemnych i drogowych: kontrola rzędnych i spadków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego