KWALIFIKACJA SPO3 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 26.
Sprawując opiekę nad umierającym mieszkańcem domu pomocy społecznej, opiekun powinien
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W opiece nad osobą umierającą priorytetem jest zapewnienie komfortu, poczucia bezpieczeństwa i poszanowania godności. Opiekun wspiera emocjonalnie, jest obecny, okazuje empatię i pomaga zaspokoić bieżące potrzeby chorego. Podawanie leków czy wykonywanie inhalacji to zwykle świadczenia medyczne, realizowane przez uprawniony personel.

Pełne wyjaśnienie:

W opiece nad mieszkańcem DPS u kresu życia najważniejsze jest podejście skoncentrowane na osobie: empatia, obecność, spokój, poszanowanie godności oraz pomoc w zaspokajaniu potrzeb (np. komfortu, intymności, odpoczynku, kontaktu z bliskimi). Taki sposób postępowania zmniejsza lęk i poczucie osamotnienia, a także pomaga utrzymać możliwie najlepszą jakość życia w ostatnim okresie.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "okazywać mu empatię, zaspokajać jego potrzeby"?
Bo opisuje rdzeń pracy opiekuna osoby starszej w sytuacji umierania: wsparcie emocjonalne i praktyczne w codziennych potrzebach oraz tworzenie bezpiecznych warunków (cisza, intymność, łagodny kontakt, uważne słuchanie). Opiekun może też obserwować stan chorego i przekazywać informacje zespołowi, aby osoby uprawnione mogły reagować na objawy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "wykonać mu zleconą przez lekarza inhalację" – inhalacja to czynność o charakterze medycznym. Nawet jeśli istnieje zlecenie lekarskie, wykonanie takiego świadczenia wymaga odpowiednich uprawnień i procedur. Rolą opiekuna jest raczej zapewnienie komfortu, pomoc organizacyjna i zgłaszanie potrzeb personelowi medycznemu.
  • "podawać mu zalecone przez lekarza leki" – podawanie leków jest działaniem medycznym i w typowej organizacji opieki nie należy do zadań opiekuna (chyba że przepisy i regulacje wewnętrzne wprost to dopuszczają oraz osoba ma stosowne upoważnienia). W pytaniu sprawdzana jest zasada: opiekun koncentruje się na opiece i wsparciu, a nie na farmakoterapii.
  • "pocieszać, zaproponować mu spotkanie z psychologiem" – pocieszanie może być elementem wsparcia, ale odpowiedź jest węższa i mniej trafna niż kompleksowe "okazywać empatię i zaspokajać potrzeby". Ponadto propozycja spotkania z psychologiem może być zasadna, lecz nie zawsze jest możliwa lub adekwatna w danym momencie; nie stanowi uniwersalnej, pierwszoplanowej zasady postępowania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się czynności medyczne (leki, inhalacje), a pytanie dotyczy pracy opiekuna w DPS, zwykle poprawna będzie opcja opisująca wsparcie, komfort i potrzeby oraz działanie w granicach kompetencji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najważniejsze jest zapewnienie komfortu i poszanowania godności: spokojna obecność, empatyczna komunikacja, dbanie o intymność, reagowanie na potrzeby (np. ułożenie, nawodnienie w dozwolonym zakresie, kontakt z bliskimi) oraz szybkie zgłaszanie personelowi objawów wymagających interwencji.
Prosto i spokojnie: słuchać, nie zaprzeczać emocjom, zadawać krótkie pytania o potrzeby, dawać czas na odpowiedź. Warto używać komunikatów wspierających ("Jestem przy Panu/Pani"), unikać banalizowania ("będzie dobrze") i nie narzucać tematów.
Empatia polega na zauważeniu i uznaniu uczuć chorego, a nie na ich "naprawianiu". "Pocieszanie na siłę" może budzić irytację lub poczucie niezrozumienia. Empatyczna obecność pomaga zmniejszyć lęk, daje poczucie bezpieczeństwa i wspiera godne przeżywanie ostatniego czasu.
Zależy od organizacji pracy, uprawnień i procedur w danej placówce. W typowym ujęciu egzaminacyjnym podawanie leków i wykonywanie świadczeń medycznych nie jest podstawowym zadaniem opiekuna. Opiekun powinien zgłaszać potrzeby i obserwacje pielęgniarce/lekarzowi.
Najczęściej: potrzeby komfortu (ułożenie, ciepło/ochrona przed wychłodzeniem), bezpieczeństwa, spokoju, intymności, kontaktu z bliskimi, pragnienia i higieny jamy ustnej w zakresie kompetencji, a także wsparcia emocjonalnego. Ważne jest też respektowanie woli chorego.
Gdy mieszkaniec wyraża silny lęk, bezradność, smutek, mówi o poczuciu sensu/bezsensu lub potrzebuje rozmowy, a także gdy rodzina jest w kryzysie. Nie powinno to jednak zastępować codziennej empatycznej obecności opiekuna; to wsparcie dodatkowe, zależne od możliwości placówki.
Typowe błędy to: unikanie rozmowy o trudnych emocjach, "zagadywanie" zamiast słuchania, obiecywanie nierealnych rzeczy, naruszanie intymności (np. brak zasłonięcia), traktowanie osoby jak "przypadku", a także niezgłaszanie na czas objawów wymagających reakcji medycznej.
Egzamin sprawdza, czy zdający rozumie granice kompetencji i bezpieczeństwo pacjenta. Czynności medyczne (leki, inhalacje, procedury) wymagają uprawnień i odpowiedzialności klinicznej. Opiekun ma kluczową rolę w komforcie, obserwacji, wsparciu i organizacji otoczenia.
Może przekazywać informacje organizacyjne (kiedy i gdzie można spokojnie pobyć z bliskim), dbać o warunki do pożegnania (cisza, krzesło, woda), okazywać zrozumienie emocji rodziny oraz w razie potrzeby kierować do osób odpowiedzialnych (pielęgniarka, psycholog, pracownik socjalny).
Ucz się schematem: komfort–godność–komunikacja–bezpieczeństwo. Rozpoznawaj słowa-klucze w odpowiedziach: "leki", "inhalacja", "zlecenie" często wskazują na obszar medyczny. Trenuj też sytuacje praktyczne: co robić, co zgłosić i jak rozmawiać z osobą umierającą.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w opiece nad osobą umierającą priorytetem jest zapewnienie komfortu, poczucia bezpieczeństwa i poszanowania godności.

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – "Palliative care" (opis i cele opieki paliatywnej), https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/palliative-care - dostęp 2026-02-18
  • National Institute for Health and Care Excellence (NICE) – "Care of dying adults in the last days of life" (guideline; zasady komfortu, komunikacji i wsparcia), https://www.nice.org.uk/guidance/ng31 - dostęp 2026-02-18
  • European Association for Palliative Care (EAPC) – dokumenty/wytyczne dot. opieki u kresu życia (strona zasobów), https://www.eapcnet.eu/resources/ - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z komunikacji z osobą w kryzysie/żałobie (psychologia wsparcia)
  • Podręczniki i skrypty z opieki paliatywnej dla personelu opiekuńczego (poziom podstawowy)
  • Standardy/procedury wewnętrzne DPS dotyczące opieki nad mieszkańcem w stanie terminalnym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego