KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 20.
Średni błąd pomiaru odcinka o długości 120 m wynosi ±2 cm. Ile wynosi błąd względny tego pomiaru?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Błąd względny to stosunek błędu bezwzględnego do mierzonej długości. Najpierw przelicz 2 cm = 0,02 m, a potem oblicz 0,02/120 = 1/6000. Zapis 1:6000 oznacza, że błąd stanowi jedną sześciotysięczną mierzonego odcinka.

Pełne wyjaśnienie:

Błąd względny (często rozumiany jako miara dokładności względnej) opisuje, jak duży jest błąd pomiaru w porównaniu do samej mierzonej wielkości. Dla pomiaru długości można go policzyć ze wzoru:

błąd względny = błąd bezwzględny / długość

W zadaniu podano średni błąd pomiaru odcinka 120 m równy ±2 cm. Do ilorazu trzeba użyć tych samych jednostek, więc 2 cm zamieniamy na metry:

2 cm = 0,02 m

Następnie liczymy stosunek:

0,02 / 120 = 0,0001666…

Taki wynik zwyczajowo zapisuje się w formie 1:n. Ponieważ:

0,0001666… = 1 / 6000

otrzymujemy błąd względny (dokładność względną) równy 1:6000.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • 1:4000 oznaczałoby większy błąd względny (gorszą dokładność) niż wynika z danych.
  • 1:2000 oznaczałoby jeszcze większy błąd względny, czyli wyraźnie niezgodny z ilorazem 0,02/120.
  • 1:8000 oznaczałoby mniejszy błąd względny (lepszą dokładność), niż wynika z podanego ±2 cm.

Wskazówka egzaminacyjna: kontroluj "sens" wyniku. Dla 120 m błąd 2 cm jest bardzo mały, więc mianownik w zapisie 1:n powinien być duży (kilka tysięcy), ale nie dowolnie największy z podanych—zawsze decyduje obliczenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Błąd względny to stosunek błędu bezwzględnego do wartości mierzonej. Pokazuje, jak duży jest błąd "względem" mierzonej długości, np. 0,02 m / 120 m. Często zapisuje się go też jako dokładność względną w formie 1:n.
Najpierw sprowadź jednostki do tych samych, najwygodniej do metrów. Przykład: 2 cm = 0,02 m. Dopiero potem licz iloraz: błąd względny = 0,02/120. Pominięcie zamiany cm na m to jedna z najczęstszych przyczyn błędów.
Zapis 1:n jest wygodny w geodezji, bo intuicyjnie pokazuje dokładność: "jeden na n". Jeśli błąd względny wynosi 1/6000, to oznacza, że błąd stanowi jedną sześciotysięczną mierzonej długości. Im większe n, tym lepsza dokładność.
Gdy otrzymasz wartość dziesiętną, np. 0,0001666…, wyznacz n jako odwrotność: n ≈ 1 / 0,0001666… ≈ 6000. W praktyce często szybciej rozpoznać, że 0,02/120 = 2/12000 = 1/6000 po skróceniu ułamka.
1:8000 oznacza lepszą dokładność (mniejszy błąd względny) niż 1:6000, bo "jedna część" przypada na większą liczbę części całej długości. Na egzaminie pamiętaj jednak: nie wybieraj największego mianownika "na oko", tylko policz z danych.
Najczęściej: (1) brak zamiany jednostek (cm vs m), (2) odwrócenie ilorazu i liczenie 120/0,02, (3) pomylenie zapisu 1:n z procentami, (4) wybór odpowiedzi "najbardziej imponującej" bez rachunku. Pomaga zapisanie wzoru przed obliczeniami.
W samym wyznaczaniu wartości błędu względnego zwykle używa się wartości bezwzględnej błędu (np. 2 cm), bo interesuje nas jego wielkość, a nie kierunek. Znak ± informuje, że odchylenie może być w obie strony, ale do ilorazu przyjmujesz moduł.
Błąd względny stosuje się przy ocenie jakości pomiaru odległości, porównywaniu metod (taśma, dalmierz, tachimetr) i kontroli, czy dokładność jest wystarczająca do dalszych opracowań. Jest to praktyczne kryterium, bo uwzględnia długość mierzonego odcinka.
Zrób szybki "test rzędu wielkości": 2 cm to 0,02 m, a 0,02 w porównaniu do 120 jest bardzo małe, więc n musi być duże (tysiące). Jeśli wychodzą dziesiątki lub setki, prawdopodobnie pomylono jednostki albo odwrócono iloraz.
Ćwicz schemat: (1) wypisz dane, (2) ujednolić jednostki, (3) zastosować właściwy wzór, (4) uprościć ułamek i zapisać 1:n, (5) sprawdzić sens wyniku. Warto przerobić serię podobnych przykładów z różnymi długościami i błędami w cm/mm.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Błąd względny to stosunek błędu bezwzględnego do mierzonej długości."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii i podstaw błędów pomiaru w geodezji (definicje, przykłady obliczeń)
  • Zestawy zadań rachunkowych z dokładności pomiarów (błąd bezwzględny i względny, zapis 1:n)
  • Notatki z przeliczania jednostek i zapisu wyników z dokładnością (m, cm, mm; ułamki i proporcje)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego