KWALIFIKACJA GIW3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 3.
Średnia rzędna powierzchni terenu w granicach obszaru górniczego wynosi 300 m n.p.m. Na której średniej rzędnej wysokościowej znajduje się strop złoża o miąższości 20 m, jeżeli stosunek nadkładu do złoża wynosi 1:10?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosunek nadkład:złoże = 1:10 oznacza, że na 10 m złoża przypada 1 m nadkładu.
Przy miąższości złoża 20 m miąższość nadkładu wynosi 20·(1/10)=2 m.
Strop złoża leży więc 2 m poniżej terenu: 300−2=298 m n.p.m.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano średnią rzędną powierzchni terenu (300 m n.p.m.) oraz informację o relacji "nadkład do złoża" wynoszącej 1:10. Taki zapis interpretujemy jako nadkład:złoże = 1:10, czyli na każdą jednostkę (np. metr) nadkładu przypada 10 jednostek (metrów) złoża.

Znana jest też miąższość złoża: 20 m. Skoro nadkład stanowi 1/10 miąższości złoża, to jego miąższość obliczamy:

miąższość nadkładu = 20 m · (1/10) = 2 m.

Strop złoża to górna powierzchnia złoża. Jeżeli nadkład ma 2 m, to strop znajduje się o 2 m niżej niż średnia rzędna terenu. Wysokość (rzędna) stropu złoża wynosi więc:

300 m n.p.m. − 2 m = 298 m n.p.m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "290 m n.p.m." sugeruje odjęcie 10 m (lub innej większej wartości) zamiast 2 m, co zwykle wynika z odwrócenia proporcji albo potraktowania 1:10 jako "dziesięć metrów nadkładu na metr złoża".
  • "288 m n.p.m." odpowiadałoby jeszcze większej miąższości nadkładu; to typowy skutek pomylenia, co jest w stosunku "1:10", albo błędnego przeliczenia 20 m przez 10.
  • "310 m n.p.m." wynika z dodawania zamiast odejmowania. Strop złoża przy istnieniu nadkładu nie może znajdować się powyżej powierzchni terenu (w tym uproszczonym modelu).

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach z rzędnymi zawsze sprawdzaj, czy obiekt leży poniżej czy powyżej terenu, i dopiero wtedy zdecyduj o odejmowaniu lub dodawaniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nadkład to warstwy skał i gruntów zalegające nad złożem, które trzeba usunąć, aby uzyskać dostęp do kopaliny. Jego miąższość wpływa na koszty zdejmowania i często jest używana w prostych wskaźnikach opłacalności eksploatacji.
Strop złoża to górna granica warstwy kopaliny. W obliczeniach wysokościowych strop leży zwykle poniżej powierzchni terenu o miąższość nadkładu. Dlatego jego rzędną wyznacza się najczęściej przez odjęcie tej miąższości od rzędnej terenu.
Zapis 1:10 oznacza, że na 10 jednostek złoża przypada 1 jednostka nadkładu. Jeśli miąższość złoża jest znana, miąższość nadkładu oblicza się przez pomnożenie miąższości złoża przez 1/10.
Najpierw upewnij się, że stosunek dotyczy kolejności nadkład:złoże. Potem liczysz: miąższość nadkładu = miąższość złoża × (1/10). Dla 20 m złoża będzie to 2 m nadkładu.
Bo nadkład i złoże zalegają poniżej powierzchni. Jeśli strop złoża jest przykryty nadkładem, to jego rzędna jest mniejsza od rzędnej terenu o grubość nadkładu. Dodawanie miałoby sens tylko dla obiektów położonych powyżej terenu.
Tak, to jeden z najczęstszych błędów. Pomaga zapisanie sobie słowami: "nadkład do złoża". Jeśli nadkład jest pierwszy, to liczba "1" dotyczy nadkładu. Zawsze sprawdź, czy wynik ma sens geologicznie (nadkład zwykle nie jest ogromny przy 1:10).
Najczęściej: odwrócenie proporcji, pomylenie miąższości złoża z miąższością nadkładu oraz błąd znaku (dodanie zamiast odjęcia). Warto zrobić szybki test sensu: jeśli nadkład istnieje, strop powinien wypaść poniżej terenu.
Używa się go w ocenie wariantów udostępnienia złoża i wstępnej ocenie kosztów robót przygotowawczych. Im większy udział nadkładu w stosunku do złoża, tym więcej robót zdejmowania trzeba wykonać na jednostkę wydobycia, co zwykle obniża opłacalność.
Porównaj wynik z rzędną terenu: przy dodatniej miąższości nadkładu strop powinien mieć mniejszą rzędną (leżeć niżej). Dodatkowo sprawdź rząd wielkości: przy stosunku 1:10 i złożu 20 m nadkład powinien wyjść 2 m, a nie np. 20 m.
Ćwicz krótkie obliczenia na miąższościach i proporcjach oraz zapisuj krok po kroku: (1) interpretacja wskaźnika, (2) obliczenie miąższości nadkładu, (3) decyzja: odejmowanie/dodawanie do rzędnej. Pomaga też sprawdzanie sensu wyniku przed wyborem odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Nadkład" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Nadk%C5%82ad (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Eksploatacja odkrywkowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Eksploatacja_odkrywkowa (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN), "Stripping ratio" – https://en.wikipedia.org/wiki/Stripping_ratio (accessed: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geologii górniczej: pojęcia strop/spąg, miąższość, rzędne
  • Skrypty z projektowania odkrywki: wskaźnik nadkładu (stripping ratio) i jego interpretacja
  • Zestawy zadań rachunkowych dla górnictwa odkrywkowego (obliczenia miąższości, głębokości, rzędnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego