KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 18.
Średnica półfabrykatu do wykonania wałka gładkiego wynosi 200 mm, a średnica wałka po obróbce wynosi 184 mm. Jaką głębokość skrawania powinien nastawić operator, aby wykonać obróbkę dwoma jednakowymi przejściami narzędzia?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Głębokość skrawania w toczeniu zewnętrznym jest wielkością promieniową, więc liczy się ją jako połowę zmiany średnicy. Różnica średnic to 200 − 184 = 16 mm, czyli na promieniu 16/2 = 8 mm. Przy dwóch jednakowych przejściach na jedno przejście przypada 8/2 = 4,0 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W toczeniu wałka zmienia się średnica przedmiotu, ale parametr technologiczny "głębokość skrawania" (często oznaczany jako ap) odnosi się do wartości promieniowej, czyli do tego, o ile zmniejsza się promień w danym przejściu narzędzia.

Krok 1: oblicz zmianę średnicy
Średnica półfabrykatu: 200 mm
Średnica po obróbce: 184 mm
Różnica średnic: 200 − 184 = 16 mm

Krok 2: przelicz na zmianę promienia (naddatek na stronę)
Promień jest połową średnicy, więc zmiana promienia wynosi 16/2 = 8 mm. To jest łączna głębokość "na stronę" potrzebna, aby zejść z 200 mm do 184 mm.

Krok 3: podziel na liczbę jednakowych przejść
Obróbka ma być wykonana w dwóch jednakowych przejściach, więc na jedno przejście przypada 8/2 = 4,0 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "5,0 mm" oznaczałoby łącznie 2 przejścia × 5 mm = 10 mm na promieniu, czyli spadek średnicy o 20 mm (za dużo).
  • "2,5 mm" dałoby łącznie 5 mm na promieniu, czyli spadek średnicy o 10 mm (za mało).
  • "1,2 mm" to również zbyt mała wartość; po dwóch przejściach usunięto by tylko 2,4 mm na promieniu (spadek średnicy o 4,8 mm).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się "połowa różnicy średnic" albo "różnica średnic / 4" przy dwóch przejściach, to zwykle wynika to właśnie z przejścia z wymiaru średnicowego na promieniowy i podziału na liczbę przejść.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Głębokość skrawania (ap) w toczeniu to wymiar promieniowy warstwy zdejmowanej w jednym przejściu. Przy toczeniu zewnętrznym odpowiada ona temu, o ile zmniejsza się promień wałka, a nie bezpośrednio średnica.
Najpierw policz różnicę średnic: D1 − D2. Następnie podziel przez 2, bo ap dotyczy promienia: ap_całk = (D1 − D2)/2. Jeśli jest kilka przejść, podziel jeszcze przez liczbę przejść.
Ponieważ średnica obejmuje dwie strony przedmiotu. Zmiana średnicy o 16 mm oznacza zmianę promienia o 8 mm. Narzędzie "wchodzi" w materiał od jednej strony, więc parametr ap jest liczony promieniowo.
Po obliczeniu łącznej głębokości promieniowej ap_całk dzielisz ją przez 2. Daje to ap na jedno przejście. To typowy sposób rozdzielenia naddatku na dwa równomierne przejścia (np. dwa przejścia zgrubne).
Nie. Naddatek to zapas materiału przewidziany do usunięcia (łączny). Głębokość skrawania (ap) to część naddatku zdejmowana w jednym przejściu. Naddatek może być rozłożony na kilka przejść o różnych ap.
Najczęściej myli się wymiar średnicowy z promieniowym (brak dzielenia przez 2) albo dzieli się różnicę średnic tylko przez liczbę przejść. Częsty jest też błąd rachunkowy w odejmowaniu średnic.
Gdy chce się równomiernie rozłożyć obciążenie narzędzia i maszyny, np. przy większym naddatku lub ograniczonej mocy/sztywności. Dwa przejścia mogą zmniejszać ryzyko drgań i poprawiać stabilność procesu.
Zasada definicji ap jest taka sama (promieniowo), ale w CNC zwykle wynika ona z zaprogramowanej trajektorii i różnicy średnic między przejściami. Operator dobiera strategię (liczbę przejść) i parametry, a sterowanie realizuje ruch.
Porównaj ap z zaleceniami w karcie katalogowej płytki/narzędzia oraz uwzględnij materiał, sztywność mocowania i moc obrabiarki. Zbyt duże ap zwiększa siły skrawania i ryzyko drgań, a zbyt małe bywa nieefektywne.
Jeśli pytanie dotyczy "głębokości skrawania" w toczeniu, standardowo chodzi o wartość promieniową. Gdy podane są dwie średnice, zwykle trzeba przejść: różnica średnic → połowa (promień) → podział na przejścia.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Głębokość skrawania w toczeniu zewnętrznym jest wielkością promieniową, więc liczy się ją jako połowę zmiany średnicy."

Źródła:

  • Sandvik Coromant – Turning formulas and definitions (depth of cut ap), https://www.sandvik.coromant.com/en-gb/knowledge/turning/turning-formulas-definitions (dostęp: 2026-02-28)
  • CNCCookbook – Depth of Cut (DoC) definition and machining parameter context, https://www.cnccookbook.com/depth-of-cut-doc/ (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia – Toczenie (opis procesu i podstawowych pojęć obróbki), https://pl.wikipedia.org/wiki/Toczenie (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z obróbki skrawaniem (toczenie): definicje ap, f, vc
  • Tablice i poradniki technologiczne dla tokarzy (parametry i pojęcia)
  • Karty katalogowe producentów narzędzi skrawających (sekcja: definicje parametrów toczenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego