W zapisie φ30,5f8 liczba 30,5 oznacza wymiar nominalny (średnicę), natomiast część f8 opisuje tolerancję w ujęciu literowo-liczbowym: litera określa położenie pola tolerancji względem wymiaru nominalnego, a liczba (klasa) określa szerokość tego pola.
Aby rozstrzygnąć, która z podanych średnic jest poprawna, postępuje się metodycznie:
- odczytuje się z tabeli odchyłek (dla danego zakresu średnic) wartości odchyłki górnej i odchyłki dolnej odpowiadające oznaczeniu f8,
- wyznacza się minimalny i maksymalny wymiar dopuszczalny (granice tolerancji) przez dodanie tych odchyłek do 30,5 mm,
- porównuje się każdy podany wynik z tym przedziałem i wybiera wartość, która się w nim mieści.
Odpowiedź "φ30,446" jest poprawna, ponieważ po porównaniu z granicami tolerancji wynikającymi z tabeli dla f8 znajduje się w zakresie dopuszczalnym.
Pozostałe propozycje są błędne, bo wypadają poza polem tolerancji:
- "φ30,375" oraz "φ30,275" reprezentują zbyt duże odchylenie w stronę wartości mniejszej (typowy błąd to przyjęcie zbyt szerokiej tolerancji lub pominięcie położenia "f").
- "φ30,576" to wartość zbyt duża względem dopuszczalnej granicy (częsty mechanizm pomyłki: założenie, że tolerancja jest symetryczna wokół 30,5).
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ustal przedział dopuszczalny z tabeli (min–max), a dopiero potem oceniaj odpowiedzi. Unikniesz wtedy oceniania "na oko" i błędów wynikających z intuicji liczbowej.
