KWALIFIKACJA MOT6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 20.
Średnicówkę zegarową należy zastosować do pomiarów średnicy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnicówka zegarowa (czujnikowa) służy do pomiaru średnic wewnętrznych otworów, zwykle z oceną zużycia i odchyłek kształtu. Tuleja cylindra jest właśnie otworem, więc ten przyrząd jest właściwy. Tłok oraz wał i jego czopy to elementy o średnicach zewnętrznych, częściej mierzone mikrometrem.

Pełne wyjaśnienie:

Średnicówka zegarowa (często nazywana też średnicówką czujnikową lub dial bore gauge) jest przyrządem przeznaczonym do pomiaru średnic wewnętrznych, czyli średnic otworów. W praktyce warsztatowej wykorzystuje się ją nie tylko do samego odczytu średnicy, ale też do oceny zmian w geometrii otworu, takich jak owalizacja czy stożkowatość (w zależności od metody pomiaru i liczby punktów pomiarowych).

Odpowiedź "tulei cylindra" jest poprawna, ponieważ tuleja cylindra stanowi powierzchnię wewnętrzną cylindra (otwór), a więc typowy obiekt pomiaru średnicówką. W diagnostyce i naprawach silnika taki pomiar pozwala ocenić stopień zużycia gładzi oraz podjąć decyzję o dalszych czynnościach (np. honowanie, dobór nadwymiaru, wymiana tulei).

Pozostałe odpowiedzi dotyczą elementów o średnicach zewnętrznych:

  • "tłoka" – tłok mierzy się jako element zewnętrzny; typowo stosuje się mikrometr zewnętrzny i wykonuje pomiar w zdefiniowanym miejscu (np. na płaszczu tłoka).
  • "wału korbowego" – wał ma powierzchnie zewnętrzne (czopy) i ich średnice kontroluje się narzędziami do pomiarów zewnętrznych (mikrometr), często także z oceną bicia/zużycia.
  • "czopów korbowodowych" – czopy są również powierzchniami zewnętrznymi wału; do ich średnicy nie dobiera się średnicówki do otworów, tylko przyrządy do średnic zewnętrznych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści widzisz "tuleja", "cylinder", "otwór pod łożysko", "gniazdo" – myśl o pomiarach wewnętrznych (średnicówka). Jeśli widzisz "wał", "czop", "sworzeń", "tłok" – to zwykle pomiary zewnętrzne (mikrometr/suwmiarka), chyba że pytanie dotyczy otworu w tych elementach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnicówka zegarowa to przyrząd do pomiaru średnic wewnętrznych (otworów) z odczytem na czujniku zegarowym. Stosuje się ją m.in. do kontroli tulei cylindra, gniazd łożysk i innych otworów, gdzie liczy się dokładność oraz ocena odchyłek kształtu.
Typowo średnicówką zegarową mierzy się średnicę wewnętrzną, czyli wymiar otworu. Do średnic zewnętrznych (np. wałek, czop, tłok) dobiera się zwykle mikrometr zewnętrzny. Kluczowe jest rozpoznanie, czy mierzony element jest "otworem", czy "walcem zewnętrznym".
Tuleja cylindra ma postać otworu, więc interesuje nas średnica wewnętrzna. Średnicówka pozwala sprawdzić nie tylko sam wymiar, ale też zmiany w różnych wysokościach cylindra, co pomaga ocenić zużycie (np. owalizację) i zdecydować o dalszej naprawie.
Najczęstsze pomyłki wynikają z braku rozróżnienia: otwór vs element zewnętrzny. Uczniowie wybierają średnicówkę "bo jest do średnic", nawet gdy chodzi o wał lub tłok. Drugi błąd to dobór suwmiarki tam, gdzie potrzebna jest większa dokładność lub kontrola w kilku przekrojach.
Średnicę wału korbowego oraz jego czopów mierzy się jako średnicę zewnętrzną, dlatego typowym wyborem jest mikrometr zewnętrzny. Daje on wysoką dokładność i pozwala porównać wynik z wymaganiami naprawczymi. Średnicówka zegarowa jest przeznaczona do otworów, więc tu nie pasuje.
Nie jest to typowe zastosowanie. Tłok jest elementem o średnicy zewnętrznej, więc do jego pomiaru stosuje się zwykle mikrometr zewnętrzny, a pomiar wykonuje się w ściśle określonym miejscu płaszcza. Średnicówka zegarowa jest przeznaczona głównie do pomiaru otworów.
Owalizację ocenia się przez wykonanie pomiarów średnicy wewnętrznej w co najmniej dwóch prostopadłych kierunkach na tej samej wysokości cylindra, a następnie porównanie wyników. Różnica wskazań informuje o odkształceniu. W praktyce mierzy się też na różnych wysokościach, by ocenić zmianę wzdłuż cylindra.
Mikrometr jest właściwy, gdy mierzysz średnicę zewnętrzną (wałek, czop, tłok, sworzeń) i potrzebujesz dużej dokładności. Średnicówka służy do otworów. Jeśli pytanie dotyczy elementu "na zewnątrz" – mikrometr będzie częściej właściwą odpowiedzią.
Najczęściej są to elementy będące otworami: tuleja cylindra, gniazda łożysk w korpusach, niektóre tuleje i prowadnice. W każdym przypadku chodzi o kontrolę średnicy wewnętrznej oraz ewentualnych odchyłek. Wały i czopy należą do pomiarów zewnętrznych.
Ćwicz kojarzenie przyrządu z typem wymiaru: wewnętrzny (otwór) vs zewnętrzny. Ucz się nazw narzędzi (mikrometr, średnicówka, suwmiarka, czujnik) oraz typowych zastosowań w silniku. Pomaga też rozwiązywanie testów i krótkie notatki "do czego służy" dla każdego przyrządu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że średnicówka zegarowa (czujnikowa) służy do pomiaru średnic wewnętrznych otworów, zwykle z oceną zużycia i odchyłek kształtu.

Źródła:

  • Mitutoyo America Corporation – "Dial Bore Gages / Bore Gages" (opis zastosowania do pomiaru średnic wewnętrznych), https://www.mitutoyo.com/products/small-tool-instruments-and-data-management/bore-gages/ (dostęp: 2026-03-01)
  • STARRETT – "Dial Bore Gages" (charakterystyka przyrządu do pomiaru otworów/średnic wewnętrznych), https://www.starrett.com/metrology/product-detail/Bore-Gages (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/metodyki z metrologii warsztatowej (dział: pomiar otworów i czujniki zegarowe)
  • Instrukcje producentów przyrządów pomiarowych (średnicówki czujnikowe/dial bore gauge)
  • Materiały dydaktyczne z napraw silników: pomiar zużycia cylindra i interpretacja owalizacji/stożkowatości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego