W teorii rozwoju psychospołecznego Erika Eriksona niemowlęctwo wiąże się z pierwszym, fundamentalnym kryzysem: ufność vs nieufność. Dziecko uczy się, czy świat (a w praktyce: opiekun) jest przewidywalny, bezpieczny i reaguje na jego sygnały. To nie jest tylko kwestia komfortu – chodzi o budowanie bazowego poczucia bezpieczeństwa, które stanowi podłoże późniejszego funkcjonowania społecznego i emocjonalnego.
Odpowiedź "niepewności i braku zaufania" jest poprawna, ponieważ stałe niezaspokajanie potrzeb (głodu, potrzeby snu, bliskości, ukojenia) oznacza dla niemowlęcia powtarzalne doświadczenie, że jego sygnały nie prowadzą do pomocy. W takiej sytuacji dziecko może kształtować przekonanie, że otoczenie jest zawodne, a relacja z opiekunem nie daje oparcia. W ujęciu Eriksona odpowiada to rozwojowi nieufności i poczucia niepewności.
Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych obszarów lub etapów rozwojowych albo są zbyt ogólne:
- "braku tożsamości" – pojęcie to kojarzy się z kształtowaniem tożsamości, które jest charakterystyczne dla późniejszych etapów rozwoju, a nie dla okresu niemowlęcego. W niemowlęctwie nie testuje się jeszcze w tym sensie "kim jestem", tylko "czy świat jest bezpieczny?".
- "wstydu i zwątpienia" – wstyd i zwątpienie są bardziej związane z sytuacjami, w których dziecko zaczyna intensywniej doświadczać kontroli, oceny i wymagań otoczenia oraz własnej samodzielności (np. trening czystości, próby autonomii). To nie jest główny akcent okresu niemowlęcego.
- "onieśmielenia" – to słowo bywa używane potocznie, ale nie opisuje specyficznego kryzysu Eriksona dla niemowląt. Może też mylić się z nieśmiałością jako cechą temperamentu, która nie jest prostą konsekwencją samej deprywacji potrzeb.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "okres niemowlęcy" i "stałe zaspokajanie/niezaspokajanie potrzeb", niemal zawsze chodzi o bazowe poczucie ufności lub nieufności. Warto nauczyć się par: wiek → konflikt → skutek, bo minimalizuje to pomyłki między etapami.
