KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2022 (test 2)

PYTANIE NR 21.
Stan techniczny przekładni zębatej maszyny rolniczej przed jej demontażem można orientacyjnie ocenić sprawdzając
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Orientacyjna ocena stanu przekładni przed demontażem opiera się na parametrach możliwych do sprawdzenia bez rozbiórki. Luz międzyzębny jest bezpośrednio związany ze zużyciem współpracujących zębów i daje szybką informację o stopniu wypracowania. Pozostałe czynności zwykle wymagają demontażu lub nie oceniają stanu uzębienia.

Pełne wyjaśnienie:

W ocenie przekładni zębatej przed demontażem szuka się takich wskaźników, które można sprawdzić szybko i bez rozbierania mechanizmu. Najbardziej typowym parametrem jest luz międzyzębny, czyli "odczuwalny" luz wynikający z geometrii i zużycia współpracujących zębów. Gdy luz rośnie ponad wartość wynikającą z normalnej eksploatacji, często towarzyszą temu objawy takie jak hałas, stuki przy zmianie obciążenia, pogorszenie płynności przeniesienia napędu oraz szybsze zużywanie elementów współpracujących.

Odpowiedź "wartość luzu międzyzębnego" jest właściwa, bo pozwala orientacyjnie ocenić, czy przekładnia może być nadmiernie zużyta i czy demontaż ma uzasadnienie diagnostyczne/naprawcze. Jest to też informacja powiązana bezpośrednio z pracą pary kół zębatych.

Pozostałe propozycje są mniej trafne w kontekście warunku "przed demontażem":

  • "grubość zębów przekładni" – to pomiar stricte geometryczny, zwykle wymagający dostępu do uzębienia i narzędzi pomiarowych oraz warunków warsztatowych; częściej jest to czynność wykonywana po rozebraniu i oczyszczeniu elementów.
  • "poziom oleju w przekładni" – kontrola oleju jest ważna dla eksploatacji, ale sam poziom nie mówi wprost o stopniu zużycia uzębienia; można mieć prawidłowy poziom oleju przy zużytych kołach lub odwrotnie.
  • "bicie promieniowe i osiowe kół" – taki pomiar bywa możliwy w określonych warunkach, ale dotyczy raczej współosiowości/montażu i łożyskowania; nie jest podstawowym, najprostszym wskaźnikiem zużycia zazębienia używanym do wstępnej, orientacyjnej oceny bez rozbiórki.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "orientacyjnie" i "przed demontażem", wybieraj parametr bezpośrednio związany z pracą zazębienia i możliwy do sprawdzenia bez rozbiórki, zamiast pomiarów typowo warsztatowych wykonywanych na zdemontowanych częściach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz międzyzębny to niewielki luz pomiędzy współpracującymi zębami kół, odczuwalny jako "martwy ruch" przy zmianie kierunku lub obciążenia. Jest potrzebny do pracy (smarowanie, tolerancje), ale jego nadmierny wzrost zwykle wskazuje na zużycie elementów zazębienia.
Najczęściej wykonuje się próbę poruszenia elementem napędzanym/napędzającym i obserwuje wielkość "martwego ruchu" zanim zacznie się przenoszenie momentu. W praktyce warsztatowej stosuje się też proste kontrole czujnikiem, jeśli jest dostęp do wału/koła bez rozbierania przekładni.
Zużycie powierzchni zębów i ich krawędzi roboczych powoduje powiększanie się przestrzeni między współpracującymi elementami. Skutkiem jest większy luz, który sprzyja uderzeniom przy zmianach obciążenia, zwiększa hałas i może przyspieszać dalsze niszczenie uzębienia oraz elementów łożyskowania.
Nie. Poziom oleju informuje głównie o tym, czy przekładnia ma zapewnione smarowanie, ale nie ocenia bezpośrednio stopnia zużycia zębów. Do diagnostyki ważniejszy jest też stan oleju (zanieczyszczenia, opiłki, zapach przegrzania), a nie tylko jego ilość.
Pomiar bicia jest przydatny, gdy podejrzewa się problemy z łożyskami, niewspółosiowość, odkształcenie wału lub błędy montażowe. Może wskazać, że koła nie pracują poprawnie geometrycznie, ale nie jest najszybszym "orientacyjnym" wskaźnikiem zużycia samego zazębienia.
Zbyt duży luz sprzyja uderzeniom i nierównomiernemu przenoszeniu obciążenia, co zwiększa hałas oraz drgania. Może prowadzić do przyspieszonego wykruszania krawędzi zębów, uszkodzeń łożysk i wzrostu temperatury pracy. W maszynach rolniczych bywa to też odczuwalne jako szarpanie napędu.
Typowe objawy to: narastający hałas (wycie, stuki), drgania, wzrost temperatury obudowy, nierówna praca napędu oraz wycieki lub szybkie ciemnienie oleju. Warto pamiętać, że podobne symptomy mogą pochodzić też z łożysk, więc potrzebna jest wstępna selekcja przyczyn.
Pomiar grubości zębów wymaga dobrego dostępu do uzębienia, oczyszczenia elementów i zastosowania przyrządów pomiarowych w odpowiednim miejscu zęba. W zamkniętych przekładniach maszyn rolniczych dostęp jest ograniczony, dlatego taki pomiar jest typowy dla diagnostyki po rozbiórce.
Luz konstrukcyjny jest niewielki i stabilny w czasie, a przekładnia pracuje cicho i płynnie. Luz zużyciowy zwykle rośnie, towarzyszy mu większy hałas, stuki przy zmianie obciążenia oraz gorsza kultura pracy. Do pewnego rozróżnienia potrzebna jest też znajomość historii eksploatacji i objawów.
Najczęściej mylą pytania z warunkiem "przed demontażem" lub "orientacyjnie". Uczniowie wybierają wtedy pomiary typowo warsztatowe po rozbiórce (np. szczegółowa geometria zęba) zamiast prostych kontroli eksploatacyjnych. Warto zawsze sprawdzić, co realnie da się ocenić bez rozbierania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Orientacyjna ocena stanu przekładni przed demontażem opiera się na parametrach możliwych do sprawdzenia bez rozbiórki."

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały o przekładniach zębatych)
  • Instrukcje obsługi i dokumentacje serwisowe producentów maszyn rolniczych (sekcje: przekładnie, diagnoza hałasu i luzów)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych dotyczące eksploatacji i obsługi maszyn rolniczych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego