KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 34.
Standardowo wyposażona sadzarka ma zamontowane stałe koło napędzane o 20 zębach. Ile zębów powinno mieć koło napędzające, aby uzyskać odległość w rzędach równą 70 cm?
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozstawa w rzędzie zależy od przełożenia napędu: zmiana liczby zębów koła napędzającego zmienia prędkość aparatu wysadzającego, a więc i odstęp sadzenia.
Aby uzyskać 70 cm, dobiera się koło napędzające o takiej liczbie zębów, która daje wymagane przełożenie w stosunku do koła 20-zębowego; w tym zestawie jest to 27 zębów.

Pełne wyjaśnienie:

W sadzarkach z mechanicznym napędem aparat wysadzający otrzymuje ruch przez układ kół zębatych. Zmiana liczby zębów koła napędzającego (na wałku napędu) zmienia przełożenie, czyli to, ile obrotów wykona element roboczy na jeden obrót koła jezdnego/wału napędowego. Ponieważ rozstawa w rzędzie wynika z relacji "droga przejechana na jeden cykl wysadzenia", to przy innym przełożeniu zmienia się liczba wysadzeń na jednostkę drogi.

W praktyce przyjmuje się zależność proporcjonalną opartą na przełożeniu: jeśli aparat wysadzający obraca się szybciej (większa liczba cykli na tę samą drogę), rozstawa maleje; jeśli obraca się wolniej, rozstawa rośnie. Dlatego kluczowe jest poprawne rozpoznanie, które koło jest napędzające, a które napędzane, oraz zastosowanie właściwej proporcji.

Odpowiedź "27 zębów" odpowiada doborowi koła napędzającego, który w tym zadaniu daje przełożenie pozwalające uzyskać rozstawę 70 cm. Pozostałe wartości są typowymi "pułapkami":

  • "21 zębów" – często wybierane intuicyjnie jako liczba bliska 20; zwykle daje zbyt małą zmianę przełożenia, aby osiągnąć wymagany rozstaw.
  • "26 zębów" – bardzo blisko wyniku prawidłowego, co kusi przy zaokrąglaniu lub pomyleniu kierunku proporcji.
  • "18 zębów" – zmiana w przeciwną stronę (mniej zębów) zwykle skutkuje inną tendencją w rozstawie niż wymagana, jeśli oczekujemy większego odstępu.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniach wykonaj krótki test sensu fizycznego (czy zwiększenie liczby zębów koła napędzającego w danym układzie powinno zwiększyć czy zmniejszyć rozstawę) i dopiero wtedy wybierz odpowiedź.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozstawa wynika z liczby cykli wysadzania na jednostkę drogi. Przełożenie kół zębatych zmienia prędkość aparatu wysadzającego względem prędkości jazdy, więc po zmianie koła liczba wysadzeń na metr rośnie lub maleje, a z nią zmienia się odstęp między sadzeniakami.
Koło napędzające przekazuje moment (jest "źródłem" ruchu w danej parze), a koło napędzane ten ruch odbiera. Pomylenie tych ról zmienia kierunek zależności w obliczeniach i często prowadzi do wyboru liczby zębów działającej odwrotnie niż oczekiwano.
Liczba zębów determinuje przełożenie: inne koło zmienia stosunek prędkości obrotowych wałków. Jeśli aparat wysadzający wykona więcej obrotów na ten sam przejazd, poda więcej sadzeniaków, więc odstęp maleje. Gdy wykona mniej obrotów, odstęp rośnie.
Stosuje się proporcję opartą na przełożeniu i rozstawie: porównuje się rozstaw "bazowy" (dla danego koła) z rozstawem wymaganym i z tego wyznacza potrzebną zmianę przełożenia. Kluczowe jest, by znać punkt odniesienia (np. rozstaw standardowy dla koła 20-zębowego).
Można, jeśli znasz pełne dane układu (liczby zębów w pozostałych kołach, średnicę koła jezdnego, przełożenia pośrednie) i zasadę pracy aparatu. W praktyce najczęściej korzysta się z tabel producenta, bo uwzględniają one konkretną konstrukcję i dostępne zestawy kół.
Najczęstsze to: (1) mylenie zależności wprost i odwrotnie proporcjonalnej, (2) pomylenie koła napędzającego z napędzanym, (3) zaokrąglanie "na oko" do liczby bliskiej bazowej, (4) brak sprawdzenia, czy wynik ma sens praktyczny po zmianie przełożenia.
Po każdej istotnej zmianie nastaw wpływających na dawkę lub rozstaw (w tym po zmianie kół zębatych, prędkości roboczej lub rodzaju materiału sadzeniowego). Próba pozwala potwierdzić rzeczywisty rozstaw w warunkach pracy i skorygować nastawy, jeśli występuje poślizg kół lub inne odchylenia.
Układ zakłada określony związek między drogą przejazdu a obrotami napędu. Gdy koło jezdne się ślizga, faktyczna droga względem liczby obrotów jest inna, więc aparat wysadzający może podawać zbyt gęsto lub zbyt rzadko. Dlatego weryfikacja w polu jest ważna nawet po dobrych obliczeniach.
Wpływ mogą mieć m.in. przekładnie pośrednie, zmiana średnicy/ogumienia kół jezdnych, ustawienia aparatu wysadzającego (liczba kubków/czerpaków), prędkość robocza oraz warunki glebowe powodujące poślizg. Dlatego rozstaw jest efektem całego układu, nie tylko jednej zębatki.
Najważniejsza jest metoda: rozpoznanie ról kół (napędzające/napędzane), dobór właściwej proporcji i kontrola sensu wyniku. Konkretne liczby w zadaniu są danymi wejściowymi. Jeśli brakuje punktu odniesienia, zwykle jest on podany w treści lub wynika z dołączonej tabeli/ilustracji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 29% zdających egzamin. bardzo trudne

Materiały:

  • Instrukcja obsługi używanej w gospodarstwie sadzarki (tabele kół zębatych i rozstaw)
  • Podręczniki do mechanizacji rolnictwa: napędy i regulacje maszyn do sadzenia
  • Notatki z zajęć: przełożenia w układach kół zębatych oraz obliczenia proporcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego