KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2014 (test 2)

PYTANIE NR 15.
Stosując kryterium obciążalności prądowej, dobierz przewód kabelkowy o najmniejszym przekroju żył miedzianych do wykonania trójfazowej instalacji wtynkowej w układzie TN-S, która jest zabezpieczona wyłącznikiem instalacyjnym z oznaczeniem B16.
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego doboru przewodów elektrycznych w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy zabezpieczeniu B16 dobiera się taki przekrój żył Cu, aby przewód w danych warunkach ułożenia miał obciążalność prądową nie mniejszą niż prąd zabezpieczenia.
W typowej instalacji wtynkowej TN‑S przewód 5‑żyłowy 1,5 mm² spełnia kryterium minimalnego przekroju dla B16, podczas gdy 1,0 mm² jest zbyt mały.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu wskazano jedno kryterium doboru: obciążalność prądową. Oznacza to, że wybieramy przekrój żył miedzianych tak, aby przewód mógł przenosić prąd w sposób długotrwały bez nadmiernego nagrzewania, a zabezpieczenie nadprądowe nie dopuszczało do przeciążenia przewodu.

Zabezpieczenie ma oznaczenie B16, czyli wyłącznik instalacyjny o prądzie znamionowym 16 A (charakterystyka B opisuje głównie zachowanie przy zwarciach/rozruchach, natomiast dla doboru obciążalności kluczowa jest wartość 16 A). Ponieważ instalacja jest trójfazowa w układzie TN‑S, przewód powinien mieć żyły dla trzech faz oraz oddzielnie przewód neutralny i ochronny, stąd typowo rozważa się przewód 5-żyłowy (3F + N + PE).

Odpowiedź "YDY 5x1,5 mm2" jest zgodna z wymaganiem "najmniejszego przekroju", bo 1,5 mm² jest typowym minimalnym przekrojem Cu, który w praktycznych tabelach obciążalności dla instalacji wtynkowych spełnia warunek dla 16 A. Opcja "YDY 5x1 mm2" odpada, ponieważ przekrój 1,0 mm² zwykle nie zapewnia wymaganej obciążalności dla 16 A w warunkach instalacyjnych – grozi to przegrzewaniem przewodu przy długotrwałym obciążeniu.

Pozostałe propozycje są większe, ale nie spełniają warunku minimalizacji: "YDY 5x2,5 mm2" będzie bezpieczne prądowo, lecz jest przewymiarowane względem polecenia. "YADY 5x4 mm2" jest jeszcze bardziej przewymiarowane, a dodatkowo używa innego oznaczenia przewodu, co na egzaminie może sugerować niewłaściwy typ do typowej instalacji wtynkowej.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze czytaj uważnie zwrot "najmniejszy przekrój" i trzymaj się podanego kryterium (tu: obciążalność). Dopiero gdy w zadaniu pojawiają się kolejne warunki (np. spadek napięcia, długość trasy, temperatura, grupowanie), dobór może prowadzić do większego przekroju.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
B16 oznacza wyłącznik instalacyjny o prądzie znamionowym 16 A i charakterystyce zadziałania B. W doborze przekroju przewodu według obciążalności kluczowa jest wartość 16 A, bo przewód musi przenieść ten prąd długotrwale bez przegrzewania.
Dobór wykonuje się z tablic obciążalności prądowej dla danego sposobu ułożenia przewodu. Wybierasz taki przekrój żyły Cu, aby jego dopuszczalna obciążalność była nie mniejsza niż 16 A. Jeśli zadanie mówi "najmniejszy", odrzucasz większe przekroje.
W TN‑S przewód ochronny PE i neutralny N są prowadzone oddzielnie. Dla obwodu trójfazowego zwykle potrzebujesz 3 żył fazowych + N + PE, czyli łącznie 5 żył. To ułatwia poprawne podłączenie odbiorników i spełnienie wymagań ochrony przeciwporażeniowej.
Nie zawsze. 2,5 mm² bywa typowe dla obwodów gniazd 1‑fazowych, ale w zadaniu liczy się wskazane kryterium (obciążalność) oraz warunki ułożenia. Jeżeli z tablic wynika, że 1,5 mm² spełnia obciążalność dla 16 A, to przy poleceniu "najmniejszy przekrój" wybierasz 1,5 mm².
Zbyt mały przekrój może się nadmiernie nagrzewać przy długotrwałym obciążeniu. Skutkiem bywa przyspieszone starzenie izolacji, większe ryzyko uszkodzeń i awarii, a w skrajnych przypadkach zagrożenie pożarowe. Zabezpieczenie 16 A nie musi zadziałać, jeśli prąd jest "tylko" przeciążeniowy i trwa długo.
To maksymalny prąd, jaki przewód może przenosić w danych warunkach (sposób ułożenia, temperatura otoczenia, liczba obciążonych żył, grupowanie), tak aby nie przekroczyć dopuszczalnej temperatury żyły/izolacji. W praktyce korzysta się z tabel obciążalności dla konkretnych typów przewodów.
Spadek napięcia analizuje się, gdy obwód jest długi, gdy odbiornik jest wrażliwy na spadki lub gdy zadanie wyraźnie to wskazuje. W krótkich, typowych instalacjach budynkowych często decyduje obciążalność, ale w praktyce projektowej oba kryteria mogą prowadzić do zwiększenia przekroju.
Szukaj w treści słów: "najmniejszym", "minimalnym" albo "nie mniejszym niż". Wtedy poprawna jest najmniejsza opcja, która spełnia warunek techniczny. To częsty "haczyk" egzaminacyjny: większy przekrój może być poprawny technicznie, ale niezgodny z poleceniem.
Przekrój 1,0 mm² ma mniejszą zdolność odprowadzania ciepła i niższą obciążalność prądową w typowych warunkach instalacyjnych. Przy 16 A może nie spełniać wymagań długotrwałej pracy bez przegrzewania. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych często nie jest akceptowany jako minimalny dla 16 A.
Najczęściej myli się liczbę żył (np. wybór 4‑żyłowego zamiast 5‑żyłowego w TN‑S), ignoruje warunek "najmniejszy przekrój" i wybiera przewymiarowanie, albo przenosi nawyki z obwodów 1‑fazowych bez sprawdzenia kryterium z treści. Pomaga trzymanie się jednego wskazanego kryterium.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-HD 60364-5-52:2011 (lub nowsza) Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Oprzewodowanie, rozdział dotyczący obciążalności prądowej przewodów
  • PN-EN 60898-1:2019-10 Wyłączniki do zabezpieczeń nadprądowych do instalacji domowych i podobnych – wymagania i definicje prądu znamionowego (In)

Materiały:

  • Tablice obciążalności prądowej przewodów miedzianych dla sposobów ułożenia (instalacje wtynkowe)
  • Materiały szkoleniowe SEP dotyczące doboru przewodów i zabezpieczeń w instalacjach nN
  • Dokumentacja katalogowa producentów przewodów instalacyjnych (YDY) – parametry i zastosowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego