KWALIFIKACJA ELM1 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 14.
Stosując zasadę stałego spadku napięcia na przewodzie zasilającym, w przypadku zwiększenia dwukrotnie odległości odbiornika od źródła zasilania należy zastosować przewód o
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny dotyczący spadku napięcia w obwodzie elektrycznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spadek napięcia na przewodzie wynika z jego rezystancji: ΔU = I·R. Przy niezmienionym prądzie, aby zachować stały ΔU po dwukrotnym zwiększeniu długości przewodu, trzeba zmniejszyć R. Ponieważ R jest proporcjonalne do l/S, podwojenie l wymaga podwojenia pola przekroju S.

Pełne wyjaśnienie:

Zasada "stałego spadku napięcia" oznacza, że przy projektowaniu zasilania chcemy utrzymać taki sam dopuszczalny spadek napięcia ΔU na przewodzie zasilającym (między źródłem a odbiornikiem), mimo zmiany długości trasy kablowej.

W ujęciu rezystancyjnym spadek napięcia na przewodzie opisuje zależność:

ΔU = I · R

gdzie I to prąd obciążenia, a R to rezystancja przewodu. Jeżeli prąd obciążenia pozostaje taki sam (typowe założenie w tym rodzaju pytania), to aby ΔU się nie zwiększył, rezystancja R przewodu nie może wzrosnąć.

Rezystancja jednorodnego przewodu zależy od jego geometrii:

R ∝ l / S

czyli jest wprost proporcjonalna do długości l i odwrotnie proporcjonalna do pola przekroju S.

  • Gdy odległość (długość przewodu) rośnie 2 razy, rezystancja ma tendencję wzrosnąć 2 razy.
  • Aby skompensować ten wzrost i utrzymać stały spadek napięcia, trzeba zwiększyć pole przekroju tak, by R wróciło do poprzedniego poziomu.

Z zależności R ∝ l/S wynika więc, że przy podwojeniu l należy również podwoić S. Dlatego poprawna jest odpowiedź: "dwa razy większym polu przekroju."

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo:

  • "dwa razy mniejszym polu przekroju." – zmniejszenie S zwiększa rezystancję, więc spadek napięcia byłby większy niż wcześniej.
  • "cztery razy większym polu przekroju." – dawałoby mniejszy spadek napięcia niż wymagany w warunku "stałego" ΔU; to przewymiarowanie względem samego kryterium spadku napięcia.
  • "cztery razy mniejszym polu przekroju." – drastycznie zwiększa rezystancję, co zwykle prowadzi do niedopuszczalnych spadków napięcia i problemów z pracą odbiornika.

W praktyce (np. w zasilaniu 24 V DC w automatyce) ten mechanizm jest szczególnie istotny, bo nawet niewielki spadek napięcia może powodować błędy czujników, reset sterowników lub niewłaściwą pracę cewek i przekaźników.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To założenie projektowe, że dopuszczalny spadek napięcia ΔU między źródłem a odbiornikiem ma pozostać taki sam po zmianie warunków (np. długości przewodu). Wtedy dobiera się przekrój przewodu tak, aby nie pogorszyć napięcia na odbiorniku.
Spadek napięcia na przewodzie rośnie wraz z rezystancją: ΔU = I·R. Przy stałym prądzie większa rezystancja oznacza większy spadek napięcia i mniejsze napięcie dostępne na zaciskach odbiornika.
Rezystancja przewodu jest proporcjonalna do długości i odwrotnie proporcjonalna do przekroju (R ∝ l/S). Gdy długość rośnie 2 razy, rezystancja też rośnie 2 razy, więc aby utrzymać ten sam spadek napięcia, trzeba 2 razy zwiększyć przekrój.
Wystarczą dwie: (1) ΔU = I·R oraz (2) R ∝ l/S. Z nich wynika, jak zmieni się spadek napięcia przy zmianie długości przewodu i jak trzeba dobrać przekrój, aby skompensować wzrost rezystancji.
Najczęściej tak, bo tylko wtedy można jednoznacznie powiązać zmianę długości z wymaganą zmianą przekroju, przy warunku stałego spadku napięcia. Gdyby prąd też się zmieniał, potrzebne byłyby dodatkowe dane, aby wybrać jedną odpowiedź.
Częste są pomyłki w proporcjach: wybór "4 razy większy", bo ktoś myli zależność liniową z kwadratową. Inny błąd to wybór mniejszego przekroju "żeby było ekonomicznie", bez zauważenia, że zwiększa to rezystancję i spadek napięcia.
Gdy zasilasz elementy 24 V DC daleko od zasilacza (czujniki, wyspy zaworowe, moduły I/O). Mały zapas napięcia powoduje, że dodatkowy spadek na przewodzie może prowadzić do resetów, błędów pomiaru albo niestabilnej pracy cewek.
Mierzy się napięcie przy źródle i na zaciskach odbiornika podczas pracy (pod obciążeniem). Różnica to spadek napięcia na linii. Jeśli jest zbyt duża, pomaga skrócenie trasy, zwiększenie przekroju, podział zasilania lub zasilanie bliżej odbiornika.
Przy podwojeniu długości do utrzymania tego samego ΔU wystarczy podwojenie przekroju, bo zależność jest liniowa (R ∝ l/S). Czterokrotny przekrój zmniejszyłby rezystancję bardziej niż potrzeba, więc nie wynika z warunku "stałego" spadku napięcia.
Zapamiętaj regułę: przy stałym prądzie i dopuszczalnym spadku napięcia przekrój rośnie proporcjonalnie do długości trasy. Jeśli długość rośnie 2 razy, przekrój też 2 razy. To wynika wprost z R ∝ l/S oraz ΔU = I·R.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręcznik elektrotechniki: obwody elektryczne i prawo Ohma (działy o rezystancji i spadkach napięć)
  • Materiały dydaktyczne z projektowania instalacji niskonapięciowych (część o doborze przekrojów ze względu na spadek napięcia)
  • Instrukcje projektowe producentów zasilaczy 24 V DC i systemów automatyki (zalecenia dot. długości przewodów i spadków napięcia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego