KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 19.
Stosunek masowy miedzi do siarki w siarczku miedzi(I) wynosi
Ilustracja przedstawia dwa prostokątne pola, które przypominają karty z układu okresowego pierwiastków chemicznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Siarczek miedzi(I) ma wzór Cu2S.
Masa Cu w 1 molu związku: 2·Ar(Cu) ≈ 2·63,5 ≈ 127.
Masa S: Ar(S) ≈ 32.
Stosunek masowy Cu:S ≈ 127:32 ≈ 3,97:1, czyli w przybliżeniu 4:1.

Pełne wyjaśnienie:

Stosunek masowy oznacza, ile masy jednego składnika przypada na masę drugiego składnika w tej samej porcji związku. Kluczowy krok to poprawne ustalenie wzoru siarczku miedzi(I): jest to Cu2S (dwa atomy miedzi na jeden atom siarki).

Następnie korzystamy z mas atomowych (wartości tablicowe mogą się minimalnie różnić zależnie od źródła, ale w zadaniach szkolnych zwykle przyjmuje się przybliżenia):

  • Ar(Cu) ≈ 63,5
  • Ar(S) ≈ 32,0

Obliczamy masę "części miedzi" i "części siarki" w 1 molu Cu2S:

  • m(Cu) = 2 · 63,5 ≈ 127
  • m(S) = 1 · 32,0 ≈ 32

Stosunek masowy Cu:S wynosi więc około 127:32. Dzieląc 127 przez 32 dostajemy ~3,97, co po zaokrągleniu do prostego stosunku daje 4:1.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1:1 – sugeruje, że masy Cu i S są podobne; tymczasem w Cu2S jest aż 2 razy więcej atomów Cu, a Cu ma większą masę atomową niż S.
  • 2:1 – to zaniżenie udziału masy miedzi; często wynika z pominięcia faktu, że w związku są dwa atomy Cu.
  • 3:1 – jest zbyt małe; może wynikać z nieprawidłowego zaokrąglenia 3,97 do 3 zamiast do 4 albo z błędnego uproszczenia stosunku.

Na egzaminie warto najpierw zapisać wzór, potem policzyć masy "części" według współczynników stechiometrycznych i dopiero na końcu uprościć/zaokrąglić stosunek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosunek masowy to porównanie mas dwóch składników (np. pierwiastków w związku) w tej samej porcji substancji. Wyznacza się go z mas atomowych i współczynników we wzorze, a wynik zapisuje np. jako 4:1, czyli "cztery razy więcej masy pierwszego składnika".
Miedź(I) ma ładunek +1, a anion siarczkowy ma ładunek −2. Aby zbilansować ładunki, potrzeba dwóch kationów Cu+ na jeden anion S2−, więc wzór to Cu2S.
Wzór CuS odpowiadałby związkowi, w którym miedź ma stopień utlenienia +2 (bo S ma −2). Dla miedzi(I) (+1) bilans ładunku wymaga dwóch atomów Cu na jeden atom S, dlatego poprawny wzór to Cu2S.
1) Zapisz wzór: Cu2S.
2) Policz masę miedzi: 2·Ar(Cu).
3) Policz masę siarki: 1·Ar(S).
4) Zapisz stosunek: (2·Ar(Cu)) : Ar(S).
5) Uprość lub zaokrąglij do prostych liczb.
Najczęściej przyjmuje się wartości tablicowe podane w arkuszu lub standardowe przybliżenia szkolne (np. Cu ≈ 63,5; S ≈ 32,0). Jeśli masz podane dane w zadaniu, użyj ich konsekwentnie. Potem wynik zwykle zaokrągla się do prostego stosunku.
Tak, w zadaniach szkolnych i egzaminacyjnych stosunek masowy często podaje się w prostych liczbach, więc 3,97:1 zaokrągla się do 4:1. Ważne, by wcześniej poprawnie policzyć masy składników z uwzględnieniem współczynników we wzorze (tu: "2" przy Cu).
Najczęstsze błędy to: pominięcie indeksu we wzorze (np. liczenie Cu zamiast Cu2), użycie złego wzoru związku (CuS zamiast Cu2S), złe uproszczenie stosunku oraz zbyt agresywne zaokrąglenie. Pomaga zapis: masa = współczynnik · Ar.
Stosunek molowy wynika bezpośrednio ze wzoru (w Cu2S jest 2:1). Stosunek masowy uwzględnia dodatkowo masy atomowe, więc dla Cu2S jest około 127:32, czyli ~4:1. To dwa różne "języki" opisu składu: liczba cząstek vs masa.
Gdy przeliczasz skład próbki, planujesz ważenie reagentów, sprawdzasz zgodność składu z recepturą lub interpretujesz wyniki oznaczeń ilościowych. Stechiometria pozwala szybko oszacować, jaka część masy związku pochodzi od konkretnego pierwiastka.
Oceń rząd wielkości: Cu ma masę ok. 64, a w Cu2S są dwa atomy Cu, więc "część Cu" to ok. 128. Siarka ma ok. 32, więc 128:32 to w przybliżeniu 4:1. Taka kontrola pomaga wychwycić oczywiste pomyłki typu 1:1.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Siarczek miedzi(I) ma wzór Cu2S.Masa Cu w 1 molu związku: 2·Ar(Cu) ≈ 2·63,5 ≈ 127.Masa S: Ar(S) ≈ 32.Stosunek masowy Cu:S ≈ 127:32 ≈ 3,97:1, czyli w przybliżeniu 4:1."

Źródła:

  • IUPAC Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights (CIAAW) – Atomic weights of the elements (Cu, S), https://ciaaw.org/atomic-weights.htm - accessed 2026-02-18
  • NIST Chemistry WebBook – Atomic weights/relative atomic masses (Copper, Sulfur), https://webbook.nist.gov/chemistry/ - accessed 2026-02-18
  • OpenStax Chemistry 2e – rozdziały o masie molowej i obliczeniach stechiometrycznych, https://openstax.org/details/books/chemistry-2e - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręcznik chemii ogólnej: rozdziały o stechiometrii i masie molowej
  • Tablice chemiczne z masami atomowymi pierwiastków
  • Zadania maturalne/techniczne ze stechiometrii: skład masowy i stosunki molowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego