KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2014 (test 3)

PYTANIE NR 12.
Strzałką oznaczono na rysunku
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla elektryków, kwalifikacja EE5.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przycisk rozwierny to element, którego styk jest w stanie spoczynku zamknięty, a po naciśnięciu zostaje rozłączony (typowo funkcja STOP). Na schemacie odróżnia się go od przycisku zwiernego oraz od samego styku pomocniczego, który nie jest przyciskiem, tylko kontaktem współpracującym z aparatem.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie "przycisk rozwierny" oznacza przycisk, którego zestyk w stanie spoczynku jest zamknięty, a po naciśnięciu następuje przerwanie obwodu. W praktyce taki przycisk bywa stosowany m.in. jako element zatrzymania (funkcja STOP) lub do realizacji warunków bezpieczeństwa w obwodach sterowania.

Rozróżnienie "zwierny" i "rozwierny" wynika z zachowania styku po zadziałaniu:

  • styk zwierny: w spoczynku jest otwarty, po zadziałaniu się zamyka,
  • styk rozwierny: w spoczynku jest zamknięty, po zadziałaniu się otwiera.

Odpowiedzi zawierające słowo "zwierny" opisują element o przeciwnej funkcji (zamykanie obwodu po naciśnięciu), więc nie pasują do symbolu przycisku rozwiernego.

Z kolei odpowiedzi ze sformułowaniem "styk pomocniczy" dotyczą samego kontaktu (dodatkowego styku aparatu, np. przekaźnika lub stycznika), a nie przycisku jako elementu sterowania ręcznego. To częsty błąd: uczeń skupia się na fragmencie symbolu przedstawiającym styk i pomija, że na rysunku może być przedstawiony właśnie przycisk, a nie styk pomocniczy innego urządzenia.

W zadaniach egzaminacyjnych warto przyjąć nawyk: najpierw ustalić, jaki to typ elementu (przycisk/przekaźnik/stycznik), a dopiero potem określić charakter styku (zwierny/rozwierny). To ogranicza pomyłki wynikające z podobieństwa nazw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przycisk rozwierny to przycisk, którego styk w stanie spoczynku jest zamknięty, a po naciśnięciu rozłącza obwód. W praktyce często realizuje funkcję zatrzymania lub przerwania sterowania (np. STOP), bo naciśnięcie powoduje przerwę w obwodzie.
Przycisk zwierny zamyka obwód po naciśnięciu (w spoczynku jest otwarty), a przycisk rozwierny rozłącza obwód po naciśnięciu (w spoczynku jest zamknięty). Najłatwiej zapamiętać: "zwierny" = zwiera po naciśnięciu, "rozwierny" = rozwiera po naciśnięciu.
W układach sterowania bezpieczniej jest przerwać obwód sterowania, gdy wymagane jest zatrzymanie. Przycisk rozwierny po naciśnięciu powoduje rozłączenie obwodu, co zatrzymuje działanie układu. Takie rozwiązanie jest intuicyjne w diagnostyce i ogranicza ryzyko przypadkowego uruchomienia.
Styk pomocniczy to dodatkowy kontakt współpracujący z aparatem (np. przekaźnikiem lub stycznikiem), używany do sygnalizacji stanu lub podtrzymania sterowania. Nie jest elementem ręcznym jak przycisk. Może być zwierny lub rozwierny, zależnie od funkcji w obwodzie.
W praktyce trzeba rozpoznać symbol elementu wykonawczego/sterowniczego: przycisk jest elementem ręcznym, a styk pomocniczy jest kontaktem "zależnym" od zadziałania innego urządzenia. Pomaga też analiza opisu obwodu: przyciski zwykle są w torze sterowania ręcznego, styki pomocnicze w podtrzymaniu i blokadach.
Nie. "Rozwierny" opisuje zachowanie po zadziałaniu: w spoczynku styk jest zamknięty, a po naciśnięciu (lub innym zadziałaniu) rozłącza obwód. Dlatego w normalnej pracy obwód może być zamknięty, a przerwa pojawia się dopiero w chwili zadziałania elementu.
Najczęstsze błędy to mylenie pojęć "zwierny" i "rozwierny", pomijanie stanu spoczynkowego oraz utożsamianie samego styku z całym elementem (np. mylenie przycisku ze stykiem pomocniczym stycznika). Warto zawsze pytać: jaki jest stan bez zadziałania i co się dzieje po zadziałaniu.
W automatyce towarzyszącej urządzeniom i instalacjom gazowym (np. szafy sterownicze, układy sygnalizacji, sterowanie wentylacją, blokady bezpieczeństwa) mogą występować obwody sterowania z przyciskami STOP realizowanymi jako rozwierne. Ich poprawna identyfikacja ułatwia montaż i serwis.
Skuteczna metoda to ćwiczenie na krótkich schematach: narysuj tor sterowania z przyciskiem START (zwierny) i STOP (rozwierny), a potem opisz stan obwodu w spoczynku i po naciśnięciu. Pomaga też fiszka: "zwiera po naciśnięciu" vs "rozwiera po naciśnięciu" oraz rozwiązywanie zadań z interpretacji schematów.
Najpierw rozpoznaj typ elementu (czy to przycisk, czy styk pomocniczy innego aparatu), potem określ jego działanie (zwierny/rozwierny) w stanie spoczynku i po zadziałaniu. Na końcu dopasuj odpowiedź, zwracając uwagę na jedno słowo różnicy, bo to ono decyduje o poprawności.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przycisk rozwierny to element, którego styk jest w stanie spoczynku zamknięty, a po naciśnięciu zostaje rozłączony (typowo funkcja STOP).

Materiały:

  • Podręczniki do elektrotechniki/automatyki na poziomie technikum (symbole i schematy sterowania)
  • Katalogi producentów aparatury sterowniczej (przyciski, styki pomocnicze) – sekcje z symbolami
  • Materiały dydaktyczne z czytania schematów elektrycznych (NO/NC, elementy sterowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego