W górnictwie podziemnym wyróżnia się różne zagrożenia naturalne, m.in. tąpania (związane z gwałtownym uwalnianiem energii sprężystej w górotworze), zagrożenie metanowe, pożarowe oraz zagrożenie wyrzutami gazów i skał. Aby poprawnie odpowiedzieć na pytanie, trzeba rozpoznać, na jaki mechanizm oddziałują wymienione metody.
Strzelanie wstrząsowe oraz strzelanie torpedujące to techniki strzałowe stosowane w celu wywołania kontrolowanego wstrząsu/rozluźnienia i odprężenia górotworu. Logika jest taka, aby zmniejszyć koncentrację naprężeń i ograniczyć prawdopodobieństwo niekontrolowanego, gwałtownego zjawiska. Tego typu oddziaływanie jest charakterystyczne dla profilaktyki nastawionej na tąpania (oraz powiązaną aktywność sejsmiczną w rejonie eksploatacji).
Nawadnianie calizny węglowej i ukierunkowane hydroszczelinowanie to działania z użyciem wody, ale ich sens w tym zestawie dotyczy przede wszystkim zmiany własności ośrodka i rozkładu naprężeń (np. przez osłabienie, zwiększenie podatności lub kontrolowane szczelinowanie). W kontekście pytania wskazuje to na metody ograniczania ryzyka zjawisk mechanicznych górotworu, czyli tąpań.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "metanowego" – profilaktyka metanowa koncentruje się na odmetanowaniu, wentylacji, kontroli stężeń i ograniczaniu źródeł zapłonu. Wymienione metody nie są typowym zestawem działań pierwszego wyboru do ograniczania samego zagrożenia metanowego.
- "pożarowego" – zagrożenie pożarowe wiąże się z samozapalnością, źródłami zapłonu i transportem tlenu; stosuje się m.in. izolacje, inertyzację, monitoring temperatur i gazów. Sama obecność wody w dwóch metodach nie oznacza, że chodzi o pożary.
- "wyrzutami gazów i skał" – wyrzuty mają odmienny mechanizm (gwałtowne uwolnienie gazu i materiału skalnego). Choć niektóre działania mogą pośrednio wpływać na warunki w górotworze, podany zestaw jest klasycznie kojarzony z profilaktyką tąpaniową.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się metody "odprężania" (strzałowe) i "hydro-" w kontekście górotworu, najczęściej chodzi o ograniczanie skutków koncentracji naprężeń i wstrząsów, czyli o tąpania.
