KWALIFIKACJA ROL11 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 26.
Substancje uwalniane przez zwierzęta do otoczenia i wywierające specyficzne reakcje ustrojowe u innychosobników tego samego gatunku to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Feromony to związki chemiczne wydzielane przez zwierzę do środowiska, które są odbierane przez inne osobniki tego samego gatunku i wywołują u nich swoistą reakcję (np. zachowanie, pobudzenie płciowe). Hormony działają głównie wewnątrz organizmu wydzielającego, a gestageny i estrogeny to ich grupy.

Pełne wyjaśnienie:

Feromony są substancjami chemicznymi uwalnianymi do otoczenia (np. z moczem, wydzieliną gruczołów, potem), które po odebraniu przez inne osobniki tego samego gatunku wywołują określoną, typową reakcję. Reakcja ta może być:

  • behawioralna (np. zainteresowanie płciowe, podążanie za tropem zapachowym, unikanie),
  • fizjologiczna (np. zmiany związane z pobudzeniem rozrodczym),

W praktyce hodowlanej i rozrodzie zwierząt zrozumienie feromonów pomaga interpretować zachowania związane z rują, doborem partnera czy reakcjami społecznymi w grupie.

Odpowiedź "hormony" jest nieprawidłowa, ponieważ hormony są zwykle wydzielane do krwi i działają jako przekaźniki wewnątrz organizmu, który je wytworzył (regulują pracę narządów i tkanek). Choć mogą wpływać na zachowanie, ich definicja nie opisuje sygnału chemicznego wysyłanego do środowiska z celem oddziaływania na innego osobnika.

Odpowiedzi "gestageny" oraz "estrogeny" są nieprawidłowe, bo są to konkretne grupy hormonów płciowych, uczestniczące w regulacji cyklu płciowego i ciąży. Nie są one definiowane jako substancje emitowane do otoczenia w celu wywołania specyficznej reakcji u innych osobników tego samego gatunku.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się warunek "do otoczenia" oraz "u innych osobników", najczęściej chodzi o komunikację międzyosobniczą (feromony), a nie o endokrynologię (hormony działające wewnętrznie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Feromony to substancje chemiczne wydzielane przez zwierzę do otoczenia, które po odebraniu przez inne osobniki tego samego gatunku wywołują określoną reakcję (np. zachowanie rozrodcze lub społeczne). To forma komunikacji chemicznej między osobnikami.
Feromony działają głównie między osobnikami i muszą trafić do środowiska zewnętrznego. Hormony zwykle działają wewnątrz organizmu, który je wydziela, krążąc we krwi i regulując pracę narządów. To inny mechanizm i cel działania.
Feromony mogą wywoływać reakcje behawioralne (np. zainteresowanie samcem/samicą, podążanie, znaczenie terenu) oraz fizjologiczne (np. pobudzenie rozrodcze). W praktyce obserwuje się je jako zmiany zachowania zwierząt w grupie.
Feromony mają znaczenie szczególnie w okresie rui i zachowań płciowych, gdy sygnały zapachowe pomagają w rozpoznaniu gotowości rozrodczej. Zrozumienie tych sygnałów ułatwia ocenę zachowania i lepsze planowanie postępowania przy kryciu lub inseminacji.
To kluczowy warunek: feromon ma działać na innego osobnika, a nie tylko na organizm, który go wytworzył. Dodatkowo reakcja jest typowa dla tego samego gatunku, bo receptory i sygnał są "dopasowane" gatunkowo.
Jeśli w treści jest "wydzielane do otoczenia" i "wpływa na inne osobniki", chodzi o feromony. Estrogeny i gestageny to hormony płciowe regulujące cykl i ciążę, działające przede wszystkim wewnątrz organizmu przez układ krążenia.
Najczęściej są odbierane jako bodźce zapachowe, ale w praktyce chodzi o sygnały chemiczne, które muszą zostać wykryte przez narządy zmysłów (głównie węch). Dla technika weterynarii ważne jest, że są emitowane do środowiska i wpływają na zachowanie.
Częsty błąd to automatyczne zaznaczanie "hormony", bo to najbardziej znane pojęcie. Uczniowie pomijają wtedy warunki: emisja do otoczenia oraz działanie na inne osobniki. Drugi błąd to mylenie feromonów z hormonami płciowymi.
Komunikacja chemiczna wpływa na zachowania społeczne i rozrodcze, co może przekładać się na organizację grupy, rozpoznawanie rui oraz reakcje na stres. W praktyce pomaga lepiej interpretować zachowanie zwierząt i planować działania hodowlane.
Warto opanować definicje i różnice: feromony (sygnał do środowiska, działanie na inne osobniki) vs hormony (działanie wewnątrzustrojowe). Ćwicz rozpoznawanie słów-kluczy w treści: "otoczenie", "inne osobniki", "ten sam gatunek".
info

Około 71% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Feromony to związki chemiczne wydzielane przez zwierzę do środowiska, które są odbierane przez inne osobniki tego samego gatunku i wywołują u nich swoistą reakcję (np. zachowanie, pobudzenie płciowe)."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "feromony" (strona definicyjna): https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/feromony;3898482.html - dostęp 2026-03-05
  • Encyclopaedia Britannica – hasło "pheromone" (definicja i rola w komunikacji): https://www.britannica.com/science/pheromone - dostęp 2026-03-05

Materiały:

  • Podręczniki z etologii i zachowania zwierząt (rozdziały o komunikacji chemicznej)
  • Materiały dydaktyczne z fizjologii rozrodu zwierząt gospodarskich
  • Notatki/kompendia dla technika weterynarii z działu: rozród i zachowanie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego