KWALIFIKACJA MED2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 10.
Suchość w jamie ustnej spowodowana upośledzeniem pracy gruczołów ślinowych nazywana jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Suchość jamy ustnej wynikająca z upośledzonej pracy gruczołów ślinowych to kserostomia. Kandydoza jest zakażeniem grzybiczym, aftoza dotyczy owrzodzeń (aft), a hipersaliwacja oznacza nadmierne wydzielanie śliny, czyli przeciwieństwo suchości.

Pełne wyjaśnienie:

Kserostomia to termin określający subiektywne uczucie suchości w jamie ustnej, najczęściej związane ze zmniejszonym wydzielaniem śliny lub zmianą jej składu. Ponieważ ślina pełni funkcje ochronne (buforowanie kwasów, oczyszczanie, działanie przeciwbakteryjne, ułatwianie żucia i połykania), jej niedobór może sprzyjać próchnicy, podrażnieniom błony śluzowej, problemom z protezami oraz zaburzeniom smaku.

Dlatego poprawną odpowiedzią jest kserostomia, bo bezpośrednio odnosi się do suchości jamy ustnej wywołanej niewydolnością gruczołów ślinowych (lub czynnikami wpływającymi na ślinienie).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Kandydoza – to zakażenie drożdżakami (najczęściej rodzaju Candida). Może dawać pieczenie, naloty, zaczerwienienie, ale nie jest nazwą samego objawu suchości.
  • Aftoza – odnosi się do nawracających aft, czyli bolesnych nadżerek/owrzodzeń błony śluzowej. To inny problem kliniczny niż zaburzenie wydzielania śliny.
  • Hipersaliwacja – oznacza wzmożone wydzielanie śliny (ślinotok), a więc stan przeciwny do kserostomii.

W praktyce higienistka stomatologiczna powinna umieć rozpoznać termin kserostomia w wywiadzie i edukować pacjenta: częstsze nawadnianie, unikanie używek wysuszających, dokładna higiena, profilaktyka próchnicy oraz zgłoszenie do lekarza w celu oceny przyczyn (np. leki, choroby ogólne, radioterapia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kserostomia to uczucie suchości w jamie ustnej, zwykle związane ze zmniejszonym wydzielaniem śliny. Pacjent często zgłasza trudności w mówieniu, połykaniu, suchość w nocy, lepkość śliny lub pieczenie. W badaniu mogą być widoczne suche, matowe śluzówki i brak "filmiku" śliny.
Ślina chroni zęby i błonę śluzową: wypłukuje resztki pokarmu, buforuje kwasy, dostarcza minerałów do remineralizacji i ogranicza namnażanie drobnoustrojów. Gdy jest jej za mało, rośnie ryzyko próchnicy, nadżerek, infekcji i dyskomfortu przy jedzeniu.
Najczęściej suchość powodują leki (np. o działaniu przeciwcholinergicznym), odwodnienie, oddychanie przez usta, stres, wiek, choroby ogólne oraz leczenie onkologiczne w okolicy głowy i szyi. W gabinecie ważny jest wywiad i skierowanie do lekarza, gdy objaw jest nasilony.
Kserostomia oznacza suchość jamy ustnej (zwykle mniej śliny), a hipersaliwacja to nadmierne ślinienie lub ślinotok (więcej śliny). To pojęcia przeciwstawne, dlatego w pytaniach testowych warto zwracać uwagę na kierunek zmiany: niedobór vs nadmiar.
Kandydoza to zakażenie grzybicze, które może dawać pieczenie, naloty i dyskomfort. Suchość może współistnieć (np. gdy śluzówka jest podrażniona lub pacjent ma mało śliny), ale "kandydoza" nie jest nazwą samego objawu suchości. W testach odróżnia się jednostkę chorobową od objawu.
Aftoza dotyczy nawracających aft, czyli bolesnych nadżerek/owrzodzeń błony śluzowej. Może utrudniać jedzenie i powodować ból, ale nie opisuje zaburzenia pracy gruczołów ślinowych. Suchość to problem śliny, a aftoza to problem zmian na błonie śluzowej.
Typowe sygnały to: uczucie lepkości, trudności w przełykaniu suchych pokarmów, pękanie warg, częstsze podrażnienia, problemy z protezami oraz nasilona próchnica (zwłaszcza przy szyjkach). Pacjent może też częściej popijać wodę lub budzić się w nocy z suchością.
Może zebrać dokładny wywiad, ocenić czynniki ryzyka, wzmocnić profilaktykę próchnicy (np. edukacja higieniczna i kontrola diety), zalecić nawadnianie i ograniczenie używek wysuszających. Przy nasilonych objawach ważne jest poinformowanie lekarza dentysty i wspólne ustalenie postępowania.
Nie zawsze. Suchość bywa przejściowa (np. odwodnienie, stres, gorączka, oddychanie przez usta) albo polekowa. Jednak długotrwała kserostomia wymaga diagnostyki przyczyn, bo może mieć istotny wpływ na próchnicę, stan śluzówek i komfort życia pacjenta.
Pomaga prosty "słownik skojarzeń": kserostomia = suchość (objaw), hipersaliwacja = nadmiar śliny, kandydoza = zakażenie grzybicze, aftoza = afty/owrzodzenia. Najpierw ustal, czy pytanie dotyczy objawu, choroby zakaźnej czy zmian na śluzówce.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 71% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że suchość jamy ustnej wynikająca z upośledzonej pracy gruczołów ślinowych to kserostomia.

Źródła:

  • MSD Manual Professional Version, hasło: "Xerostomia" (Suchość w jamie ustnej) – https://www.msdmanuals.com/professional (dostęp: 2026-02-18)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), hasło: "Dry mouth" – https://medlineplus.gov/drymouth.html (dostęp: 2026-02-18)
  • National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIDCR), materiał edukacyjny: "Dry Mouth" – https://www.nidcr.nih.gov/health-info/dry-mouth (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki stomatologii zachowawczej i profilaktyki próchnicy (rozdziały o ślinie i jej funkcjach)
  • Materiały edukacyjne instytutów i towarzystw stomatologicznych dot. kserostomii i opieki nad pacjentem z suchością jamy ustnej
  • Rzetelne kompendia medyczne online (hasła: xerostomia/dry mouth)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego