KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 30.
Suwmiarką uniwersalną, która ma 50 kresek na podziałce noniusza, można zmierzyć z dokładnością
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokładność (działka elementarna) suwmiarki noniuszowej wynika z liczby działek noniusza.
Jeśli noniusz ma 50 kresek, to typowa działka odczytu to 1 mm / 50 = 0,02 mm. Oznacza to, że wynik można odczytać z krokiem 0,02 mm, a pozostałe wartości nie odpowiadają 50 działkom.

Pełne wyjaśnienie:

W suwmiarce uniwersalnej z noniuszem wynik odczytu składa się z:

  • części z podziałki głównej (mm),
  • części z noniusza (ułamek milimetra).

Kluczowe jest pojęcie działki elementarnej (dokładności odczytu). W metrycznych suwmiarkach noniuszowych jest ona powiązana z liczbą działek na noniuszu. Jeżeli noniusz ma 50 kresek, to działka elementarna odpowiada 1/50 mm, czyli:

1 mm / 50 = 0,02 mm.

Dlatego odpowiedź "0,02 mm" jest poprawna: taki noniusz pozwala rozróżniać położenia szczęk co 0,02 mm (krok odczytu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "0,20 mm" odpowiadałoby bardzo zgrubnemu noniuszowi (rzędu 5 działek na 1 mm) i nie pasuje do 50 kresek.
  • "0,10 mm" byłoby typowe dla noniusza 10‑działkowego, a nie 50‑działkowego.
  • "0,05 mm" zwykle wynika z noniusza 20‑działkowego (1/20 mm), więc również nie zgadza się z podaną liczbą kresek.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści podano liczbę działek noniusza, najpierw wyznacz krok odczytu (np. 1/10, 1/20, 1/50 mm), a dopiero potem porównuj z odpowiedziami. To minimalizuje ryzyko pomylenia wartości 0,02 i 0,20.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że skala pomocnicza (noniusz) jest podzielona na 50 równych działek. Liczba tych działek wyznacza najmniejszy krok odczytu. W typowej suwmiarce metrycznej 50 działek daje rozdzielczość 1/50 mm, czyli 0,02 mm.
Najczęściej przyjmuje się, że dokładność (działka elementarna) = 1 mm podzielone przez liczbę działek noniusza. Dla 50 działek: 1/50 mm = 0,02 mm. Na egzaminie zawsze porównaj ten wynik z odpowiedziami.
Wartość 0,05 mm wynikałaby z podziału 1 mm na 20 części (1/20 mm). Skoro noniusz ma 50 działek, to dzielisz 1 mm przez 50, a to daje 0,02 mm. Różne noniusze mają różne rozdzielczości.
Nie. W zadaniach egzaminacyjnych "dokładność" zwykle oznacza rozdzielczość odczytu (najmniejszy krok skali, np. 0,02 mm). Błąd pomiaru zależy też od stanu przyrządu, siły docisku, temperatury i umiejętności pomiaru.
W praktyce spotyka się suwmiarki noniuszowe o odczycie 0,1 mm, 0,05 mm oraz 0,02 mm, a w wersjach zegarowych/elektronicznych także 0,01 mm. Dobór zależy od wymaganej tolerancji wymiaru i technologii obróbki.
Gdy potrzebujesz mniejszej niepewności i dokładniejszego pomiaru, zwłaszcza dla małych tolerancji (np. pasowania) lub przy kontroli średnic wałków. Mikrometr zwykle umożliwia dokładniejszy odczyt niż klasyczna suwmiarka noniuszowa.
Najczęstsze to: pomylenie kreski z podziałki głównej i noniusza, nieuwzględnienie pełnych mm z podziałki głównej, wybór "ładnie wyglądającej" wartości (np. 0,05) oraz błąd zapisu dziesiętnego (0,02 vs 0,20). Pomaga schemat: mm + ułamek z noniusza.
Zamknij szczęki suwmiarki lekko (bez nadmiernej siły) i sprawdź, czy "0" noniusza pokrywa się z "0" skali głównej. Jeśli jest przesunięcie, występuje błąd zera, który trzeba uwzględnić lub wyeliminować (np. regulacją/serwisem).
0,20 mm oznaczałoby bardzo małą rozdzielczość (co piąta część milimetra). Przy 50 działkach noniusza skala jest znacznie gęstsza, więc krok odczytu musi być dużo mniejszy. Sam fakt "50" sugeruje odczyt rzędu setnych mm.
Możesz działać odwrotnie: jeśli w odpowiedziach pojawia się 0,1 mm, 0,05 mm i 0,02 mm, to odpowiadają one typowo noniuszom 10, 20 i 50 działek. Następnie dopasuj to do danych w treści. To szybka metoda w zadaniach testowych.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia: Vernier scale (opis zasady noniusza i działki odczytu) https://en.wikipedia.org/wiki/Vernier_scale - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: Calipers (informacje o suwmiarkach i typowych rozdzielczościach odczytu) https://en.wikipedia.org/wiki/Calipers - dostęp 2026-03-01
  • Mitutoyo Europe: "How to Read a Vernier Caliper" (materiał instruktażowy dot. odczytu noniusza) https://www.mitutoyo.eu/en/ - sekcja poradnikowa "How to" (wymaga odnalezienia artykułu na stronie) - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Instrukcje producentów suwmiarki noniuszowej (opis odczytu i działki elementarnej)
  • Materiał dydaktyczny z metrologii warsztatowej: noniusz, działka elementarna, błędy pomiaru
  • Ćwiczenia praktyczne z odczytu suwmiarki na wzorcach i płytkach wzorcowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego