KWALIFIKACJA TKO2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 16.
Które światło powinno zostać wyświetlone na semaforze odstępowym trzystawnej samoczynnej blokady liniowej oznaczonym jako nr 1?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek związany z ruchem kolejowym, który może być używany w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W trzystawnej samoczynnej blokadzie liniowej sygnał na semaforze zależy od wskazania następnego semafora (zasada kaskadowa).
Skoro kolejny semafor pokazuje czerwone "Stój", semafor nr 1 powinien podać światło pomarańczowe, ostrzegające o konieczności przygotowania się do zatrzymania przed następnym semaforem.

Pełne wyjaśnienie:

W trzystawnej samoczynnej blokadzie liniowej (SBL) semafor odstępowy nie informuje wyłącznie o tym, czy najbliższy odstęp jest wolny. Kluczowa jest zasada kaskadowa: semafor "patrzy" na wskazanie następnego semafora i na tej podstawie przekazuje maszyniście informację z wyprzedzeniem potrzebnym do bezpiecznego hamowania.

Dlatego światło pomarańczowe jest właściwe wtedy, gdy semafor, który znajduje się dalej, wskazuje sygnał czerwony (Stój). Taki sygnał ostrzegawczy ma sens nawet wtedy, gdy bezpośredni odstęp przed semaforem nr 1 jest opisany jako wolny: maszynista ma dostać informację, że za chwilę napotka semafor wymagający zatrzymania, więc powinien prowadzić pociąg z prędkością umożliwiającą zatrzymanie przed następnym semaforem.

Odpowiedź "zielone" byłaby poprawna w sytuacji, gdy kolejny semafor nie wskazuje czerwonego, czyli gdy warunki jazdy pozwalają na kontynuację bez ostrzeżenia o konieczności zatrzymania na następnym posterunku blokowym. W przedstawionym układzie kolejny semafor jest na czerwono, więc zielone wprowadzałoby w błąd co do konieczności przygotowania hamowania.

Odpowiedź "czerwone" oznacza bezwzględny nakaz zatrzymania przed danym semaforem. Skoro semafor nr 1 nie chroni zajętego odstępu bezpośrednio (ostrzeżenie dotyczy następnego semafora), to właściwy jest sygnał ostrzegawczy, a nie "Stój".

Odpowiedź "białe" nie jest standardowym sygnałem jazdy dla semafora odstępowego w opisywanym, trzystawnym układzie SBL. W tym kontekście zestaw podstawowych wskazań sprowadza się do barw: zielonej, pomarańczowej i czerwonej, odpowiadających stanowi następnego semafora i wymaganiom bezpieczeństwa ruchu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz "odstęp wolny", nie wybieraj automatycznie zielonego. Najpierw oceń, co pokazuje następny semafor (to on wymusza pomarańczowe, jeśli jest czerwony).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Trzystawna SBL to system, który dzieli linię na odstępy blokowe i steruje ruchem semaforami tak, aby pociągi nie wjechały w zajęty odcinek. "Trzystawna" oznacza, że semafor może podawać trzy podstawowe wskazania: zielone, pomarańczowe i czerwone, zależnie od sytuacji na dalszych odstępach.
Bo działa zasada kaskadowa: semafor ostrzega o tym, co pokazuje następny semafor, a nie tylko o stanie najbliższego odstępu. Jeśli kolejny semafor wskazuje "Stój" (czerwone), poprzedni może podać pomarańczowe, by maszynista zaczął przygotowanie do hamowania.
Zasada kaskadowa oznacza, że wskazanie semafora wynika z tego, co "dzieje się dalej" na szlaku. W praktyce: pomarańczowe uprzedza, że następny semafor jest czerwony, a zielone informuje, że następny semafor nie wymaga zatrzymania. Dzięki temu maszynista ma czas na bezpieczne dostosowanie prędkości.
Pomarańczowe to sygnał ostrzegawczy: informuje, że należy prowadzić pociąg tak, aby możliwe było zatrzymanie przed następnym semaforem, który wskazuje "Stój". Nie oznacza ono, że trzeba stanąć natychmiast przed bieżącym semaforem, tylko że trzeba przygotować hamowanie.
Zielone pojawia się wtedy, gdy jazda może być kontynuowana bez ostrzeżenia o konieczności zatrzymania na następnym semaforze, czyli gdy kolejny semafor nie wskazuje czerwonego. W ujęciu praktycznym oznacza to bardziej "korzystny" układ wolnych odstępów przed pociągiem niż w sytuacji, gdy następny semafor jest na "Stój".
Nie, bo czerwone oznacza bezwzględny nakaz zatrzymania przed tym semaforem. W typowej sytuacji trzystawnej SBL, gdy bezpośredni odstęp jest wolny, a dopiero następny semafor jest czerwony, właściwy jest sygnał pomarańczowy, czyli ostrzeżenie o zatrzymaniu dalej.
W opisywanym zadaniu semafor odstępowy działa w logice trzystawnej SBL, gdzie podstawowe wskazania dla prowadzenia ruchu to zielone, pomarańczowe i czerwone. "Białe" nie jest tu typowym sygnałem określającym wolną drogę/ostrzeżenie/stój dla semafora odstępowego, więc nie odpowiada tej sytuacji.
Najczęstszy błąd to automatyczne skojarzenie: "odstęp wolny = zielone". W trzystawnej SBL trzeba sprawdzić, co pokazuje następny semafor; jeśli jest czerwony, poprzedni zwykle będzie pomarańczowy. Drugi błąd to mylenie roli ostrzeżenia z nakazem natychmiastowego zatrzymania.
Maszynista powinien potraktować pomarańczowe jako informację: za chwilę będzie "Stój". Reakcją jest takie prowadzenie pociągu (dobór prędkości i hamowania), aby możliwe było zatrzymanie przed następnym semaforem. W praktyce oznacza to wcześniejsze przygotowanie hamowania, a nie kontynuację jazdy "jak na zielonym".
Ćwicz na schematach z kilkoma semaforami w szeregu. Zasada pomocnicza: najpierw ustal, gdzie jest odstęp zajęty, potem od tego miejsca "cofaj" wskazania: przy zajętym odcinku pojawia się czerwone, wcześniej pomarańczowe, a dopiero przy korzystnym układzie wolnych odcinków pojawia się zielone.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Instrukcja Ie-1 (E-1) – sygnalizacja na PKP (opracowanie branżowe, wskazana w kontekście zadania) – zakres: znaczenie sygnałów i zasady ich podawania
  • Instrukcja Ie-4 – zasady związane z blokadą liniową i zależnościami w SBL (opracowanie branżowe, wskazane w kontekście zadania)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z sygnalizacji kolejowej dla trzystawnej SBL (opracowania branżowe SRK)
  • Schematy przykładowych sytuacji ruchowych dla SBL (zajęty/wolny odstęp, kaskadowanie sygnałów)
  • Instrukcje i wytyczne eksploatacyjne dotyczące sygnalizacji i blokady liniowej używane w praktyce kolejowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego