KWALIFIKACJA TKO2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 8.
Symbol cewki przekaźnika UnP2 przedstawiony na rysunku wskazuje, iż jest to przekaźnik
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z systemem sterowania ruchem kolejowym, co jest bezpośrednio związane z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zwłoka przy odwzbudzaniu oznacza, że po zaniku zasilania cewki przekaźnik nie отпada natychmiast, lecz po określonym czasie. Symbol cewki z oznaczeniem typu (UnP2) wskazuje właśnie na przekaźnik o opóźnionym działaniu związanym z odpadaniem, a nie na przekaźnik z prostownikiem, polaryzowany ani dwuuzwojeniowy.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy interpretacji symbolu cewki przekaźnika na schemacie SRK. Kluczowe jest rozpoznanie, czy dany przekaźnik ma własności czasowe oraz na którym etapie występuje zwłoka: przy wzbudzaniu (zadziałaniu) czy przy odwzbudzaniu (odpadaniu).

Odpowiedź "o opóźnionym działaniu ze zwłoką przy odwzbudzaniu" jest poprawna, ponieważ zwłoka przy odwzbudzaniu oznacza opóźnione odpadanie styków po zaniku prądu w cewce. W praktyce daje to "podtrzymanie" stanu przekaźnika przez krótki czas i bywa wykorzystywane do stabilizacji sekwencji działania w układach sterowania.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych cech konstrukcyjnych i funkcjonalnych:

  • "z układem prostowniczym" dotyczy rozwiązań związanych z zasilaniem cewki (np. praca z prądem przemiennym i prostowaniem), ale sama obecność prostownika nie jest równoznaczna z funkcją czasową zwłoki przy odwzbudzaniu.
  • "polaryzowany prostownikiem" sugeruje zależność działania od biegunowości lub szczególne rozwiązanie układu zasilania/sterowania, a to inna własność niż opóźnione odpadanie.
  • "dwuuzwojeniowy" oznacza przekaźnik z dwiema cewkami/uzwojeniami, co jest cechą budowy. Łatwo tu o pomyłkę, bo indeks w oznaczeniu może mylnie kojarzyć się z liczbą uzwojeń, jednak o liczbie uzwojeń wnioskuje się z symbolu i opisu, a nie wyłącznie z zapisu typu.

Na egzaminie warto zapamiętać rozróżnienie: zwłoka przy odwzbudzaniu = opóźnione odpadanie po zaniku zasilania cewki, a zwłoka przy wzbudzaniu = opóźnione zadziałanie po podaniu zasilania. To pomaga uniknąć najczęstszej zamiany pojęć.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zwłoka przy odwzbudzaniu oznacza, że po zaniku prądu w cewce przekaźnik nie отпada od razu, lecz dopiero po pewnym czasie. W efekcie styki utrzymują poprzedni stan krócej lub dłużej, co może stabilizować działanie układu i zapobiegać przypadkowym przełączeniom.
Zwłoka przy wzbudzaniu to opóźnione zadziałanie po podaniu zasilania na cewkę. Zwłoka przy odwzbudzaniu to opóźnione odpadanie po zaniku zasilania. Na schematach i w opisach szukaj wskazania, czy opóźnienie dotyczy startu czy zaniku działania.
W sterowaniu ruchem kolejowym zwłoka przy odwzbudzaniu może zapewniać krótkie podtrzymanie stanu, co pomaga utrzymać poprawną kolejność zadziałań i uniknąć "drgań" logicznych przy krótkich zanikach zasilania lub chwilowych przerwach w obwodzie sterowania.
Odwzbudzanie to proces zaniku pola magnetycznego po odłączeniu zasilania cewki. Wtedy kotwica przekaźnika wraca do położenia spoczynkowego, a styki zmieniają stan na "odpadnięty". Jeżeli jest zwłoka, ta zmiana następuje dopiero po określonym czasie.
Nie. Układ prostowniczy dotyczy sposobu zasilania/kształtowania prądu cewki, ale nie musi wprowadzać funkcji opóźnienia. Przekaźnik czasowy rozpoznaje się po cechach opisujących zwłokę zadziałania lub odpadania, a nie wyłącznie po obecności prostownika.
Najczęstsze błędy to mylenie zwłoki przy wzbudzaniu ze zwłoką przy odwzbudzaniu oraz zgadywanie na podstawie samej nazwy/skrótów bez analizy symbolu. Często też uczniowie utożsamiają indeks w oznaczeniu z liczbą uzwojeń, zamiast sprawdzać cechy konstrukcyjne.
Dwuuzwojeniowość wynika z symbolu i opisu: zwykle widoczne są dwie cewki lub dwa oddzielne uzwojenia opisane osobno. Sama obecność cyfr w oznaczeniu typu nie jest wystarczającym dowodem. Na egzaminie porównuj rysunek cewki z typowym zapisem dwóch uzwojeń.
Polaryzacja dotyczy zależności działania od kierunku prądu lub specjalnej konstrukcji magnetycznej/elektrycznej. Zwłoka czasowa natomiast opisuje opóźnienie reakcji w czasie. To różne własności: przekaźnik może być polaryzowany bez zwłoki, a czasowy bez polaryzacji.
Najlepiej ćwiczyć na zestawach schematów: dla każdego symbolu dopisz funkcję (np. zwłoka przy odpadaniu) i krótkie uzasadnienie. Stwórz własną ściągę: "wzbudzanie vs odwzbudzanie" oraz "czasowy vs prostownikowy vs dwuuzwojeniowy". Regularne powtórki redukują zgadywanie.
Może być problemem, gdy układ wymaga natychmiastowego odpadnięcia (szybkiego powrotu do stanu bezpiecznego) albo gdy zwłoka zaburza kolejność sygnałów w logice. Dlatego w praktyce dobiera się typ przekaźnika do funkcji obwodu i wymaganej dynamiki działania.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Zwłoka przy odwzbudzaniu oznacza, że po zaniku zasilania cewki przekaźnik nie отпada natychmiast, lecz po określonym czasie."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z czytania schematów przekaźnikowych w SRK (podręczniki szkolne i skrypty pracowni)
  • Dokumentacje techniczno-ruchowe (DTR) i karty katalogowe stosowanych przekaźników (sekcja: symbole i odmiany wykonania)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z rozpoznawania elementów na schematach SRK

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego