KWALIFIKACJA TKO2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 3.
Symbol SSzn1 w obwodzie przedstawionym na rysunku oznacza zestyk przekaźnika
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest związany z kwalifikacją zawodową TECHNIK AUTOMATYK STEROWANIA RUCHEM
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zestyk "otwarty w stanie biernym" oznacza, że przy przekaźniku niewzbudzonym (spoczynkowym) styk jest rozłączony, a jego zwarcie następuje dopiero po przejściu przekaźnika w stan czynny. W schematach SRK takie rozróżnienie służy do opisu logiki warunków w obwodzie.

Pełne wyjaśnienie:

W obwodach przekaźnikowych kluczowe jest rozróżnienie dwóch stanów pracy przekaźnika:

  • stan bierny (spoczynkowy) – przekaźnik nie jest wzbudzony, nie przyciąga kotwicy;
  • stan czynny (wzbudzony) – przekaźnik jest zasilony i przełącza swoje zest yki.

Odpowiedź "otwarty w stanie biernym" jest poprawna, ponieważ opisuje zestyk, który w spoczynku jest rozwarty, a dopiero po wzbudzeniu przekaźnika przechodzi w stan zamknięty. Taki zestyk odpowiada typowemu zachowaniu styku normalnie otwartego względem stanu spoczynkowego przekaźnika.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z następujących powodów:

  • "otwarty w stanie czynnym" – wskazywałoby, że po wzbudzeniu przekaźnika styk pozostaje rozłączony; to inna funkcja (np. zestyk rozwierny), niezgodna z opisem "otwarty w stanie biernym".
  • "zamknięty w stanie biernym" – opisuje zestyk, który w spoczynku przewodzi (jest zwarty), a po wzbudzeniu się rozwiera; to odpowiada zestykowi normalnie zamkniętemu w stanie spoczynku.
  • "zamknięty w stanie czynnym" – informuje, że zwarcie występuje dopiero w stanie czynnym, ale pomija kluczową cechę z pytania dotyczącą stanu biernego; w konwencji egzaminacyjnej odpowiedź musi dokładnie zgadzać się z opisem symbolu (stan bierny).

W praktyce SRK takie rozróżnienie pozwala czytać warunki logiczne obwodu: czy dany warunek jest spełniony przy przekaźniku w spoczynku, czy dopiero po jego wzbudzeniu. Na egzaminie warto zawsze najpierw ustalić, co oznacza "bierny/czynny", a dopiero potem przypisać temu "otwarty/zamknięty", aby uniknąć odruchowego odwracania stanów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stan bierny (spoczynkowy) to sytuacja, gdy przekaźnik nie jest wzbudzony (bez zasilania cewki) i nie przełącza zestyków. To punkt odniesienia do opisu "normalnych" położeń zestyków, z którego wynika, czy dany styk jest wtedy zwarty czy rozwarty.
Stan czynny (wzbudzony) oznacza, że cewka przekaźnika jest zasilona, a mechanizm przekaźnika przełączył zest yki do położenia roboczego. W diagnostyce SRK porównuje się wtedy oczekiwane zwarcia/rozwarcia z tym, co wynika ze schematu.
Należy ustalić położenie styku przy przekaźniku niewzbudzonym. Jeśli w tym stanie obwód jest rozłączony (brak ciągłości), to zestyk jest "otwarty w stanie biernym". Dopiero po wzbudzeniu może się zamknąć (zależy od typu zest yku).
"Otwarty" oznacza przerwę w obwodzie, a "zamknięty" oznacza ciągłość (zwarcie styku). W SRK od tego zależy spełnienie warunków zależności i blokad. Błędne odczytanie styku prowadzi do błędnej interpretacji działania całego obwodu.
"Normalnie otwarty" zwykle odnosi się do stanu spoczynkowego przekaźnika: w spoczynku styk jest rozwarty. Opis "otwarty w stanie biernym" mówi to wprost i jednoznacznie wskazuje, że punktem odniesienia jest stan niewzbudzony, a nie np. położenie w stanie roboczym.
Jeżeli w stanie biernym styk jest zwarty, to po wzbudzeniu typowo się rozewrze (zestyk rozwierny). W praktyce trzeba jednak trzymać się symboliki danego schematu i nazewnictwa w dokumentacji, bo liczy się stan styku w obu położeniach przekaźnika.
Najczęstsze są: odruchowe odwracanie stanów "bierny/czynny", mylenie pojęć "otwarty/zamknięty" z "załączony/wyłączony" oraz przenoszenie przyzwyczajeń z innych schematów. Pomaga zasada: najpierw stan przekaźnika, potem stan styku.
Sprawdza się je podczas uruchomień, przeglądów okresowych i diagnostyki usterek. Technik porównuje oczekiwany stan (ze schematu) z pomiarem ciągłości lub z obserwacją sygnałów w obwodzie. To pozwala wykryć m.in. sklejone lub nieprzełączające zest yki.
Oznaczenia literowo-cyfrowe są zależne od przyjętej dokumentacji i konwencji danego układu. Rysunek wskazuje, którego konkretnego zest yku dotyczy pytanie i w jakim miejscu obwodu pracuje. Bez schematu trudniej odnieść symbol do funkcji w układzie.
Najlepiej pracować na wielu schematach: wypisywać oznaczenia elementów, opisywać ich funkcje i rysować proste zależności "co musi być zwarte, aby…". Dodatkowo warto ćwiczyć pytania o stany bierne/czynne i sprawdzać odpowiedzi poprzez analizę logiki obwodu.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zestyk "otwarty w stanie biernym" oznacza, że przy przekaźniku niewzbudzonym (spoczynkowym) styk jest rozłączony, a jego zwarcie następuje dopiero po przejściu przekaźnika w stan czynny."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/kwalifikacji dotyczące przekaźników i schematów SRK
  • Podręczniki/kompendia z elektrotechniki: zestyk NO/NC i stany przekaźnika
  • Instrukcje stanowiskowe pracowni SRK do czytania schematów i oznaczeń elementów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego