KWALIFIKACJA ROL12 - STYCZEŃ 2015 (test 2)

PYTANIE NR 40.
Syndrom PSE w tuszy świń najczęściej dotyczy partii mięśni oznaczonych na rysunku cyfrą
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek tuszy świni, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Syndrom PSE (jasne, miękkie, wodniste mięso) najczęściej rozwija się w mięśniach o dużym udziale włókien glikolitycznych i szybkim spadku pH po uboju. Do najbardziej predysponowanych należą schab (m. longissimus dorsi) i szynka (m. semimembranosus), które na rysunku odpowiadają polu oznaczonemu liczbą 3.

Pełne wyjaśnienie:

Syndrom PSE (ang. Pale, Soft, Exudative) to częsta wada jakości mięsa wieprzowego, w której mięso jest jaśniejsze, miękkie i ma zwiększony wyciek (obniżoną zdolność wiązania wody). Mechanizm powstawania wiąże się z bardzo szybką glikolizą poubojową i szybkim spadkiem pH przy jednocześnie wysokiej temperaturze mięśni, czemu sprzyja m.in. stres przedubojowy oraz podatność osobnicza (opisywana w literaturze także w kontekście genu RYR1).

Wada PSE zwykle nie obejmuje całej tuszy w równym stopniu. Najczęściej dotyczy partii mięśni, które mają większy udział jasnych, szybko pracujących włókien (glikolitycznych), bogatych w glikogen. Dlatego za typowe miejsca występowania PSE uznaje się przede wszystkim:

  • schab (mięsień najdłuższy grzbietu, m. longissimus dorsi),
  • szynkę (m.in. mięsień półbłoniasty, m. semimembranosus),
  • oraz inne mięśnie uda wymieniane w opracowaniach (np. czworogłowy i dwugłowy uda).

Na dołączonym schemacie tuszy wieprzowej obszar oznaczony liczbą 3 obejmuje właśnie grzbiet i tylną część tuszy, czyli schab i szynkę. To sprawia, że wskazanie "3" najlepiej odpowiada pytaniu o partię mięśni, której PSE dotyczy najczęściej.

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne, bo wskazują partie zwykle rzadziej kojarzone z PSE jako dominującą wadą:

  • karkówka oraz łopatka (obszary 1 i 2) mają inny profil mięśni i w praktyce częściej są oceniane pod kątem innych problemów niż typowe PSE w schabie/szynce,
  • golonka (obszar 4) to partia o odmiennej budowie i przeznaczeniu; nie jest klasycznie wskazywana jako najczęstsze miejsce PSE.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się PSE, najpierw skojarz je z "najcenniejszymi" partiami o dużej podatności na szybkie zmiany poubojowe (schab i szynka), a dopiero potem dopasuj je do numeru na schemacie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PSE to wada jakości mięsa wieprzowego: jasne, miękkie i wodniste mięso z większym wyciekiem. Powstaje, gdy po uboju glikoliza przebiega bardzo szybko i spada pH, a mięsień traci zdolność wiązania wody, co pogarsza przydatność technologiczną.
Schab i szynka mają wysoki udział włókien szybkokurczliwych (glikolitycznych), bogatych w glikogen. Po stresie przedubojowym i uboju mogą szybciej przechodzić zmiany poubojowe (gwałtowny spadek pH), co sprzyja powstaniu PSE. Dlatego te partie są klasycznie wskazywane jako najczęściej dotknięte.
Najczęściej zwraca się uwagę na bladą barwę, miękką, "rozlazłą" konsystencję oraz widoczny wyciek (powierzchnia mokra). W praktyce porównuje się wygląd i "wodochłonność" partii mięśni, szczególnie w rejonie schabu i szynki, bo tam PSE pojawia się najczęściej.
Zwykle nie. PSE częściej jest widoczne w określonych mięśniach, a nie równomiernie w całej tuszy. Wynika to z różnic w budowie i metabolizmie poszczególnych mięśni. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest wskazanie partii najbardziej predysponowanych (np. schab i szynka).
Stres (transport, przepędzanie, mieszanie grup, złe warunki przetrzymania) nasila reakcje metaboliczne i zużycie/odtwarzanie glikogenu. Po uboju może to sprzyjać zbyt szybkiej glikolizie i niekorzystnym zmianom pH w mięśniach, co zwiększa ryzyko wystąpienia PSE, szczególnie w wrażliwych partiach.
W literaturze PSE łączy się m.in. z predyspozycją genetyczną dotyczącą receptora rianodyny (RYR1), która może zwiększać wrażliwość na stres i zaburzenia gospodarki wapniowej w mięśniach. W praktyce oznacza to, że przy niekorzystnych warunkach przed ubojem ryzyko PSE może być wyraźnie większe u podatnych osobników.
Mięso PSE ma obniżoną zdolność wiązania wody, co oznacza większe ubytki podczas obróbki (np. peklowania, parzenia) i gorszą teksturę wyrobów. W zakładach mięsnych przekłada się to na spadek wydajności i potencjalne straty ekonomiczne, dlatego surowiec wymaga ostrożnej kwalifikacji.
Najczęściej są to partie reprezentujące schab (mięsień najdłuższy grzbietu) oraz szynkę (mięśnie uda). W zadaniach z rysunkiem zwykle chodzi o rozpoznanie obszaru grzbietu i tylnej części tuszy. Pozostałe części (np. łopatka, golonka) rzadziej są wskazywane jako "najczęstsze" dla PSE.
W skrócie: PSE to mięso jasne i wodniste, a DFD to mięso ciemne, twarde i "suche" na powierzchni (mniej wycieku). W testach pomagają słowa-klucze: "pale/soft/exudative" dla PSE oraz "dark/firm/dry" dla DFD, a także skojarzenie z przebiegiem zmian poubojowych.
Najpierw nazwij w myślach partie tuszy przypisane do numerów (np. karkówka, łopatka, schab, szynka, golonka), dopiero potem dopasuj je do treści pytania. Przy PSE szukaj obszaru schabu i szynki. Taka kolejność ogranicza błędy wynikające z samego "zgadywania po położeniu" na schemacie.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że syndrom PSE (jasne, miękkie, wodniste mięso) najczęściej rozwija się w mięśniach o dużym udziale włókien glikolitycznych i szybkim spadku pH po uboju.

Źródła:

  • SPOŻYWCZE Technologie (spozywczetechnologie.pl) – materiały o wadach jakości mięsa (PSE/DFD) i charakterystyce zmian poubojowych, URL: https://spozywczetechnologie.pl/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Portal Czasopism Naukowych / publikacje PTZ (ph.ptz.icm.edu.pl) – artykuły naukowe dotyczące jakości mięsa wieprzowego i występowania wady PSE w określonych mięśniach, URL: https://ph.ptz.icm.edu.pl/ (dostęp: 2026-03-01)
  • CenyRolnicze.pl – opracowania/artykuły branżowe o wadach mięsa wieprzowego (PSE) i ich lokalizacji w tuszy, URL: https://www.cenyrolnicze.pl/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii mięsa oraz oceny jakości surowców pochodzenia zwierzęcego (działy o wadach PSE/DFD)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące anatomii i rozbioru tuszy wieprzowej (mapy partii kulinarnych i technologicznych)
  • Artykuły przeglądowe o wpływie stresu przedubojowego i genu RYR1 na jakość mięsa wieprzowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego