Mieszanina racemiczna (racemat) to mieszanina dwóch enancjomerów danej substancji w stosunku 1:1. Enancjomery są izomerami optycznymi: mają ten sam wzór sumaryczny i podobne właściwości fizykochemiczne, ale różnią się skręcalnością optyczną oraz mogą wykazywać odmienną aktywność biologiczną. W farmacji spotyka się zarówno leki będące pojedynczym enancjomerem, jak i leki będące racematami.
W praktyce i w literaturze (zwłaszcza starszej) ta sama substancja lub jej określona postać (np. sól, jak chlorowodorek) może występować pod różnymi nazwami: nazwą systematyczną, międzynarodową, farmakopealną albo nazwą zwyczajową (synonimową). Pytanie dotyczy właśnie takiego synonimu dla racemicznej efedryny chlorowodorku. Odpowiedź "efetonina" wskazuje nazwę synonimową odnoszoną do tej postaci.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- "teofilina" to inna substancja czynna (z innej grupy chemicznej i o innym mechanizmie działania) i nie jest nazwą efedryny ani jej racematu.
- "eufilina" również nie jest synonimem efedryny; to odrębny produkt/określenie związane z inną substancją czynną, więc nie spełnia kryterium "synonimowej nazwy mieszaniny racemicznej efedryny".
- "narkotyna" (historyczna nazwa innej substancji) nie jest powiązana synonimicznie z efedryną i nie odnosi się do jej stereochemii.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się sformułowanie "synonimowa nazwa" oraz precyzyjne określenie postaci (np. "chlorowodorek"), trzeba szukać odpowiedzi będącej nazwą zwyczajową/alternatywną dla tej samej substancji, a nie nazwy innego leku o podobnym brzmieniu. Warto też pamiętać, że racemat jest pojęciem stereochemicznym i nie oznacza "mieszaniny różnych leków", tylko mieszaninę dwóch form przestrzennych tej samej cząsteczki.
