Syntetyczna masa formierska (najczęściej bentonitowa) składa się z osnowy piaskowej, spoiwa (np. bentonitu), wody oraz dodatków specjalnych. Do takich dodatków należy pył węgla kamiennego, szczególnie istotny przy wykonywaniu form na odlewy żeliwne. Jego rola nie polega na "klejeniu" ziaren piasku (to zadanie spoiwa), lecz na poprawie jakości powierzchni odlewu.
W wysokiej temperaturze ciekłego metalu pył węglowy ulega przemianom i wydziela węgiel pirolityczny, który tworzy na ziarnach osnowy warstwę słabo zwilżalną przez ciekły metal. Taka warstwa:
- ogranicza penetrację mechaniczną metalu w głąb masy,
- zmniejsza reakcje chemiczne na granicy metal–forma,
- redukuje ryzyko przypaleń i innych wad powierzchniowych.
W praktyce technologicznej udział pyłu węglowego w masie syntetycznej dla żeliwa podaje się jako wartość orientacyjną, a typowy zakres wynosi ok. 2–6%. Dlatego odpowiedź "5%" jest zgodna z typowym poziomem dodatku zapewniającym korzystny efekt powierzchniowy przy jednoczesnym utrzymaniu akceptowalnej przepuszczalności gazowej masy.
Pozostałe wartości są mniej typowe: "1%" może nie dawać wystarczającego efektu ochronnego i nie ograniczać przypaleń; "8%" przekracza wskazywany typowy zakres i może pogarszać właściwości masy (np. przepuszczalność) oraz zwiększać emisje produktów rozkładu; "12%" jest wartością skrajnie wysoką w odniesieniu do typowych mieszanek i tym bardziej może prowadzić do problemów technologicznych. Warto pamiętać, że dla staliwa dodatek węglowy bywa mniej potrzebny, więc nie należy automatycznie przenosić receptur między stopami.
