KWALIFIKACJA TKO3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 22.
Szczelność przylegania iglicy do opornicy w rozjeździe sprawdza się za pomocą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczelność przylegania iglicy do opornicy ocenia się przez próbę wsunięcia cienkiej stalowej blaszki w szczelinę. Jeśli w stanie przylegania blaszka nie wchodzi (lub wchodzi tylko w dopuszczalnym zakresie), oznacza to właściwe domknięcie. Pozostałe przyrządy służą głównie do innych pomiarów toru.

Pełne wyjaśnienie:

W rozjeździe prawidłowe przyleganie iglicy do opornicy jest kluczowe dla bezpiecznego prowadzenia zestawów kołowych. Jeżeli między iglicą a opornicą pozostaje nadmierna szczelina, koło może "wejść" w niepożądane miejsce, co zwiększa ryzyko wykolejenia lub uszkodzeń elementów rozjazdu. Dlatego w utrzymaniu stosuje się prostą i szybką kontrolę szczelności.

Stalowa blaszka (w praktyce traktowana jak prosta miarka szczeliny/sonda) pozwala sprawdzić, czy w miejscu styku występuje prześwit: próbuje się wsunąć blaszkę między iglicę a opornicę przy domkniętej iglicy. Wynik testu informuje, czy iglica rzeczywiście przylega, czy też jest odsunięta (np. przez zabrudzenie, oblodzenie, zużycie, rozregulowanie napędu lub elementów zamknięcia nastawczego).

  • Dlaczego nie klin pomiarowy? Klin bywa używany do oceny luzów/szczelin w różnych zastosowaniach, ale w tym pytaniu oczekiwana jest klasyczna kontrola "na blaszkę", kojarzona bezpośrednio z próbą wsunięcia cienkiego płaskiego elementu w szczelinę przylegania.
  • Dlaczego nie profilomierz? Profilomierz służy do oceny profili/zużycia (np. kształtu) elementów, a nie do szybkiego sprawdzenia przylegania iglicy do opornicy w rozumieniu kontroli szczeliny.
  • Dlaczego nie toromierz? Toromierz wykorzystuje się przede wszystkim do pomiarów geometrii toru (np. szerokości toru), a nie do oceny styku dwóch elementów rozjazdu w miejscu domknięcia iglicy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy kontaktu dwóch elementów (przyleganie, szczelina, prześwit), zwykle szuka się odpowiedzi związanej z sondowaniem szczeliny (blaszka/szczelinomierz), a nie z przyrządami do geometrii toru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Iglica to ruchomy element rozjazdu, który kieruje koła na właściwy tor, a opornica to szyna/element, do którego iglica ma szczelnie przylegać po nastawieniu. Ich prawidłowy styk decyduje o bezpiecznym prowadzeniu zestawów kołowych.
Bo nadmierna szczelina oznacza niepełne domknięcie iglicy, co może powodować uderzenia kół, przyspieszone zużycie elementów i wzrost ryzyka wykolejenia. Kontrola przylegania jest więc elementem profilaktyki bezpieczeństwa w rozjazdach.
Po domknięciu iglicy wykonuje się próbę wsunięcia cienkiej stalowej blaszki w miejsce styku iglicy z opornicą. Jeśli blaszka nie daje się wsunąć (albo wchodzi tylko w dopuszczalnym zakresie), uznaje się, że przyleganie jest właściwe.
Częstym błędem jest mylenie tej kontroli z pomiarami geometrii toru i wybieranie toromierza. Inny błąd to nieuwzględnienie zabrudzeń lub lodu w miejscu styku, które mogą "udawać" przyleganie albo przeciwnie: tworzyć sztuczny prześwit.
Nie. Toromierz jest kojarzony głównie z pomiarami geometrii toru (np. szerokości toru), a przyleganie iglicy do opornicy to ocena szczeliny w konkretnym styku elementów rozjazdu. Do tego stosuje się proste sondowanie szczeliny.
Najczęściej podczas planowych przeglądów, po pracach regulacyjnych przy napędzie/ryglowaniu, po zgłoszeniach usterek oraz w warunkach sprzyjających problemom (np. po opadach, oblodzeniu, intensywnym zabrudzeniu). Celem jest szybkie wykrycie niepełnego domknięcia.
Typowe przyczyny to zabrudzenia w rowku/na stopce, oblodzenie, zużycie powierzchni styku, odkształcenia elementów, rozregulowanie napędu lub urządzeń zamknięcia, a także uszkodzenia mocowań. Diagnoza wymaga oględzin i oceny mechanicznej.
Domknięcie oznacza, że iglica została ustawiona w położeniu roboczym i przylega do opornicy w sposób zapewniający prawidłowe prowadzenie kół. W praktyce ocenia się to m.in. po braku niedopuszczalnej szczeliny i po poprawnej pracy mechanizmu nastawczego.
Jeśli w pytaniu pojawiają się pojęcia typu szerokość toru, przechyłka, strzałka ugięcia lub "tor" jako całość, zwykle chodzi o geometrię toru i narzędzia typu toromierz. Jeśli mowa o iglicy, opornicy, krzyżownicy lub przyleganiu, to dotyczy rozjazdu i jego elementów.
Warto uczyć się parami: co kontrolujemy (np. przyleganie, zużycie, geometria) oraz czym to mierzymy (sonda/blaszka, przyrząd do profilu, toromierz). Dobrą metodą jest robienie fiszek: element → typ usterki → narzędzie kontroli.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że szczelność przylegania iglicy do opornicy ocenia się przez próbę wsunięcia cienkiej stalowej blaszki w szczelinę.

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z budowy i utrzymania rozjazdów (podręczniki/opracowania branżowe)
  • Instrukcje i procedury utrzymania rozjazdów stosowane przez zarządcę infrastruktury
  • Atlas/rysunki techniczne elementów rozjazdu (iglica, opornica) z opisem typowych usterek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego