KWALIFIKACJA OGR1 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 28.
Które szkodniki, na skutek żerowania na liściach roślin w okresie wiosny, tworzą szyszkowate wyrośla zwane galasami?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Galasy (szyszkowate wyrośla) powstają jako reakcja tkanek rośliny na żerowanie określonych szkodników ssących. Odpowiedź "ochojniki" pasuje do tego objawu, ponieważ te owady mogą indukować tworzenie charakterystycznych wyrośli. Pozostałe grupy częściej powodują osłabienie, naloty lub tarczki, a nie typowe galasy.

Pełne wyjaśnienie:

Galasy (wyrośla) to zniekształcenia tkanek rośliny, które powstają w odpowiedzi na bodziec wywołany przez organizm żerujący. W praktyce szkolnej i ogrodniczej są one traktowane jako ważny objaw diagnostyczny, bo często wskazują na konkretną grupę szkodników.

Odpowiedź "ochojniki" jest właściwa, ponieważ ochojniki należą do szkodników ssących, których żerowanie może prowadzić do powstawania charakterystycznych, szyszkowatych wyrośli określanych jako galasy. Dla osoby przygotowującej materiał roślinny do kompozycji florystycznych ma to znaczenie praktyczne: obecność galasów obniża walory dekoracyjne i może świadczyć o pogorszonej kondycji rośliny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują najlepiej do opisu?

  • "Czerwce" są kojarzone przede wszystkim z obecnością tarczek, kłaczków, lepkiej spadzi oraz ogólnym osłabieniem rośliny. Objawem dominującym nie muszą być typowe, szyszkowate galasy.
  • "Bawełnice" często rozpoznaje się po białych, watowatych skupieniach (woskowina) i spadzi. Mogą powodować deformacje, ale opis "szyszkowate wyrośla zwane galasami" najbardziej kieruje na grupy indukujące galasy, w tym ochojniki.
  • "Miseczniki" również należą do szkodników ssących i zwykle kojarzą się z miseczkowatą osłoną na pędach/liściach oraz spadzią, a nie z typowymi galasami.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się słowa "galasy", "wyrośla", "szyszkowate zgrubienia", warto najpierw pomyśleć o szkodnikach indukujących wyrośla, a dopiero potem o tych, które dają nalot, tarczki lub "watę".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Galasy to nienaturalne wyrośla tkanek rośliny, powstające jako reakcja na żerowanie lub rozwój organizmu (np. owada) w tkance. Dla florysty są sygnałem spadku walorów dekoracyjnych oraz możliwej obecności szkodnika, więc materiał warto dokładnie obejrzeć przed użyciem.
Podczas żerowania szkodnik pobudza roślinę do miejscowego, nieprawidłowego wzrostu tkanek. Roślina "nadbudowuje" komórki, tworząc wyrośl, która bywa dla szkodnika schronieniem i źródłem pokarmu. W efekcie pojawia się charakterystyczna deformacja, często łatwiejsza do zauważenia niż sam owad.
Galas zwykle ma formę zgrubienia lub "szyszeczki" będącej częścią tkanki rośliny, bez typowego nalotu grzybni. Choroby grzybowe częściej dają plamy, naloty, nekrozy lub pleśń. W praktyce warto sprawdzić, czy wyrośl jest twarda i zrośnięta z tkanką oraz czy w pobliżu widać ślady żerowania szkodników ssących.
W zadaniach szkolnych galasy kojarzy się szczególnie z roślinami ozdobnymi z grupy iglaków, gdzie wyrośla bywają "szyszkowate". Dla florysty ważne jest to, że uszkodzenia tego typu mogą występować na roślinach używanych jako zieleń dekoracyjna, więc materiał z widocznymi wyroślami lepiej odrzucić lub oczyścić.
Tak, czerwce mogą osłabiać roślinę i pośrednio prowadzić do deformacji, ale typowo rozpoznaje się je po tarczkach, nalotach, spadzi i sadzakach. W pytaniach testowych "galasy" są zwykle bardziej charakterystyczne dla szkodników indukujących wyrośla niż dla czerwów, dlatego trzeba łączyć objaw z najtrafniejszą grupą sprawców.
Bawełnice kojarzy się z białymi, watowatymi skupieniami woskowiny, lepką spadzią i osłabieniem rośliny. Mogą występować deformacje, ale kluczowym "znakiem" są kłaczki i kolonie owadów. Jeśli w treści zadania pada słowo "galasy", nie należy automatycznie wybierać bawełnic tylko dlatego, że tworzą widoczne skupienia.
Miseczniki tworzą na roślinie charakterystyczne, twarde osłony przypominające małe miseczki, zwykle na pędach lub nerwach liści. Często towarzyszy im spadź. W odróżnieniu od galasów, osłona misecznika jest strukturą związaną ze szkodnikiem (ochroną), a galas jest wyroślem tkanki rośliny.
Często zauważa się je w okresie intensywnego wzrostu roślin, gdy tkanki łatwiej reagują na bodźce i szybciej narastają. W pytaniach egzaminacyjnych pojawia się wątek wiosny, bo wtedy wiele szkodników rozpoczyna aktywne żerowanie. W praktyce trzeba jednak oceniać roślinę całościowo, nie tylko przez pryzmat pory roku.
Najczęstszy błąd to wybór "pierwszego znanego szkodnika ssącego" (np. czerwce) bez dopasowania do objawu. Drugi błąd to mylenie osłon/tarczek z wyroślami rośliny. Pomaga zasada: galas = tkanka rośliny, a tarczka/miseczka/wata często pochodzi od szkodnika lub jego wydzielin.
Ucz się objawami: plamy, nalot, spadź, tarczki, kłaczki, galasy. Do każdego objawu przypisz 2–3 typowe grupy sprawców i obejrzyj zdjęcia w atlasie. Ćwicz krótkie skojarzenia: galasy → szkodniki indukujące wyrośla; spadź → wiele szkodników ssących; tarczki/miseczki → czerwce/miseczniki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że galasy (szyszkowate wyrośla) powstają jako reakcja tkanek rośliny na żerowanie określonych szkodników ssących.

Źródła:

  • Wikipedia: "Ochojnik" (Adelgidae) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Ochojnik (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Gallas / Galas" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Galas (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Czerwce" (Coccoidea) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Czerwce (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Atlas szkodników roślin ozdobnych (wydawnictwo ogrodnicze/ochrona roślin) – rozdział o szkodnikach ssących i galasach
  • Poradniki diagnostyczne o objawach żerowania (deformacje, wyrośla, naloty, spadź)
  • Materiały dydaktyczne z ochrony roślin ozdobnych dla szkół branżowych – część: rozpoznawanie szkodników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego