KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 11.
Szpilka mocowania głowicy silnika posiada oznaczenie jak na rysunku. Ile powinien wynosić moment dokręcania, jeżeli szpilka ma nacięty gwint M12×1,25?
Ilustracja przedstawia tabelę wartości momentów dokręcania dla różnych gwintów oraz rysunek szpilki mocowania głowicy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moment dokręcania dobiera się do konkretnej szpilki na podstawie jej oznaczenia oraz parametrów gwintu. Dla szpilki z gwintem M12×1,25 (gwint drobnozwojny) właściwa wartość momentu z danych odniesienia wynosi 67 Nm. Pozostałe wartości są zbyt wysokie lub nie wynikają z przypisanego oznaczenia.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniach śrubowych silnika (np. mocowanie głowicy) kluczowe jest uzyskanie właściwego napięcia wstępnego elementu gwintowanego. W praktyce kontroluje się je pośrednio przez ustawienie momentu dokręcania na kluczu dynamometrycznym. Ten sam "rozmiar" (tu: M12) nie zawsze oznacza ten sam moment, ponieważ wpływ mają m.in. skok gwintu, stan powierzchni, materiał i klasa elementu oraz wymagania konstrukcyjne.

W treści podano gwint M12×1,25, czyli gwint metryczny drobnozwojny. Oznaczenie szpilki pokazane na rysunku determinuje, z jakiej tabeli lub danych montażowych należy skorzystać i jaką wartość przyjąć. Dla tego przypadku prawidłowy moment dokręcania to 67 Nm, bo odpowiada wskazaniu wynikającemu z oznaczenia elementu i parametrów gwintu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 78 Nm oraz 80 Nm to wartości wyraźnie wyższe; ich zastosowanie może prowadzić do nadmiernego rozciągnięcia szpilki, uszkodzenia gwintu lub deformacji elementów łączonych.
  • 68 Nm jest bardzo blisko, ale w zadaniach egzaminacyjnych obowiązuje wartość dokładnie zgodna z danymi odniesienia. W praktyce różnica 1 Nm może wydawać się niewielka, jednak poprawna odpowiedź wynika z odczytu/właściwego doboru, a nie z "zaokrąglania".

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w pytaniu pojawia się informacja o oznaczeniu na rysunku, oznacza to, że moment ma wynikać z tego oznaczenia (np. klasy/typu) oraz z podanego gwintu. Nie należy przenosić nawykowo momentów z innych połączeń tylko na podstawie średnicy M12.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis M12×1,25 oznacza gwint metryczny o średnicy nominalnej 12 mm oraz skoku 1,25 mm. Skok 1,25 wskazuje na gwint drobnozwojny, który może mieć inne zalecane momenty dokręcania niż M12 o skoku standardowym.
Średnica to tylko jeden z czynników. Na moment wpływa m.in. skok gwintu, materiał i klasa elementu, stan powierzchni (tarcie), smarowanie oraz wymagane napięcie wstępne. Dlatego dla M12×1,25 i innej szpilki M12 moment może być różny.
Szpilka umożliwia uzyskanie stabilnego i powtarzalnego docisku głowicy do bloku silnika poprzez dokręcenie nakrętek. Prawidłowy docisk jest kluczowy dla szczelności komory spalania i układów cieczy/oleju oraz dla trwałości uszczelki pod głowicą.
Ustaw wymaganą wartość momentu na kluczu, dokręcaj płynnie do zadziałania mechanizmu (klik/zwolnienie), bez "dociągania" po zadziałaniu. W praktyce ważna jest też właściwa kolejność dokręcania i etapowanie, zgodnie z instrukcją serwisową.
Oznaczenie na elemencie (pokazane na rysunku) zwykle wskazuje cechy szpilki, od których zależą zalecenia montażowe, w tym moment dokręcania. Bez prawidłowej interpretacji oznaczenia łatwo przenieść niewłaściwe wartości z innych połączeń lub innych klas elementów.
W zadaniach testowych zwykle wymagana jest wartość zgodna z kluczem odpowiedzi. Jeśli podano konkretne opcje (np. 67 i 68), to nie jest to "zaokrąglanie", tylko sprawdzenie dokładnego doboru/odczytu. W praktyce warsztatowej tolerancje zależą od procedury.
Zbyt duży moment może spowodować nadmierne rozciągnięcie szpilki, uszkodzenie gwintu w bloku, a nawet pęknięcie elementu. Może też prowadzić do odkształceń głowicy i problemów ze szczelnością. Dlatego trzeba trzymać się wartości z danych montażowych.
Zbyt mały moment oznacza zbyt małe napięcie wstępne, co grozi przedmuchami, wyciekami płynu chłodzącego lub oleju oraz szybszym uszkodzeniem uszczelki pod głowicą. Pojawiają się też problemy z trwałością połączenia przy zmianach temperatury i obciążenia.
Gwinty drobnozwojne stosuje się m.in. tam, gdzie potrzebna jest większa precyzja regulacji, lepsze zabezpieczenie przed samoodkręcaniem lub praca w ograniczonej przestrzeni. W silnikach mogą występować na wybranych połączeniach, zależnie od konstrukcji producenta.
Typowe błędy to: dobór "na oko" z praktyki zamiast z danych, pomijanie skoku gwintu, mylenie momentu dla śruby i dla szpilki, nieuwzględnianie smarowania (zmiana tarcia), oraz brak kontroli narzędzia (niekalibrowany klucz dynamometryczny).
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Moment dokręcania dobiera się do konkretnej szpilki na podstawie jej oznaczenia oraz parametrów gwintu."

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe (dane dokręcania) dla konkretnych silników stosowanych w maszynach rolniczych
  • Podręczniki do połączeń śrubowych i stosowania kluczy dynamometrycznych
  • Materiały szkolne z eksploatacji i obsługi silników spalinowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego