KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 20.
Sztalugę z mechanizmem elektrycznym oraz pędzle zaopatrzone w uchwyty do trzymania ustami, należy dobrać do realizacji planu terapii wobec pacjenta
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tetraplegia zwykle oznacza znaczne porażenie/niedowład czterech kończyn, więc pacjent może nie być w stanie utrzymać pędzla ręką. Wtedy stosuje się adaptacje, np. pędzle z uchwytem do trzymania ustami oraz sztalugę z mechanizmem elektrycznym ułatwiającym ustawienie pracy bez użycia rąk.

Pełne wyjaśnienie:

W terapii zajęciowej dobór sprzętu i adaptacji powinien wynikać z oceny funkcjonalnej: jakie ruchy pacjent wykonuje samodzielnie, jakie są ograniczenia kończyn górnych oraz jak można bezpiecznie skompensować brak chwytu.

Rozwiązania takie jak sztaluga z mechanizmem elektrycznym (ułatwia regulację położenia/ kąta pracy) oraz pędzle z uchwytami do trzymania ustami są typowe wtedy, gdy pacjent ma bardzo ograniczoną możliwość użycia rąk. Taki zestaw ma sens szczególnie przy dużych deficytach w zakresie obu kończyn górnych, bo pozwala kontynuować aktywność twórczą mimo braku chwytu i siły mięśniowej dłoni.

Odpowiedź "z tetraplegią" jest zasadna, ponieważ tetraplegia wiąże się z rozległym niedowładem/porażeniem obejmującym cztery kończyny, a więc często także obie ręce. W tej sytuacji wykorzystuje się strategie kompensacyjne: sterowanie i podtrzymanie narzędzia inną częścią ciała (np. ustami) oraz ułatwienia w ustawieniu materiału do pracy.

Pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne do wskazanego zaopatrzenia:

  • "z hemiparezą" opisuje niedowład dotyczący jednej strony ciała. Taki pacjent często może używać drugiej ręki w sposób funkcjonalny i zwykle dobiera się mniej radykalne adaptacje (np. pogrubione uchwyty, stabilizację, antypoślizg), a nie koniecznie trzymanie narzędzi ustami.
  • "z dysplazją" to termin odnoszony do nieprawidłowego rozwoju tkanek/narządów (zależnie od kontekstu), a nie specyficznie do obrazu utraty funkcji obu kończyn górnych, który uzasadniałby malowanie ustami.
  • "z metaplazją" dotyczy zmiany rodzaju dojrzałej tkanki na inną (pojęcie częściej spotykane w patomorfologii), co nie opisuje typowego problemu funkcjonalnego rozwiązywanego przez sztalugę elektryczną i uchwyty do ust.

Na egzaminie warto myśleć schematem: jaki deficyt → jaka kompensacja. Jeśli narzędzie ma być trzymane ustami, to kluczową przesłanką jest poważne ograniczenie chwytu i pracy rąk, a nie sama "ogólna choroba".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tetraplegia to stan, w którym porażenie lub znaczny niedowład obejmuje zwykle cztery kończyny. W praktyce często oznacza bardzo ograniczoną funkcję obu rąk: brak chwytu, osłabioną precyzję i szybkie męczenie. W terapii zajęciowej dobiera się wtedy adaptacje pozwalające wykonywać aktywności innymi sposobami.
Uchwyt do trzymania ustami pozwala wykonać zadanie mimo braku funkcjonalnego chwytu ręką. To strategia kompensacyjna: pacjent steruje narzędziem ruchami głowy i żuchwy, a ręce nie muszą utrzymywać przedmiotu. Stosuje się ją, gdy inne ułatwienia (np. pogrubienie uchwytu) są niewystarczające.
Sztaluga z napędem elektrycznym ułatwia ustawienie wysokości i kąta pracy bez używania siły rąk. Dzięki temu pacjent może bezpiecznie dopasować pozycję kartki lub płótna do swoich możliwości (np. z wózka), ograniczyć przeciążenia barków i poprawić kontrolę wzrokowo-ruchową podczas aktywności plastycznych.
Tetraplegia zwykle oznacza rozległe ograniczenia w czterech kończynach, więc często problemem jest brak funkcji obu rąk. Hemipareza dotyczy jednej strony ciała; druga ręka może pozostać sprawna i przejąć większość czynności. To zmienia dobór adaptacji: przy hemiparezie częściej stosuje się techniki jednoręczne i drobniejsze modyfikacje.
To dopasowanie narzędzi i warunków pracy do celu terapeutycznego oraz możliwości pacjenta. Terapeuta analizuje zadanie (np. malowanie), bariery (brak chwytu, ograniczony zakres ruchu), bezpieczeństwo i motywację. Następnie dobiera adaptacje: uchwyty, stabilizację, regulowane stanowisko pracy, aby pacjent mógł wykonać aktywność możliwie samodzielnie.
Aktywności plastyczne mogą rozwijać poczucie sprawczości, komunikację, koncentrację i planowanie ruchu. W zależności od stanu pacjenta cele obejmują też trening kontroli głowy i tułowia, koordynację wzrokowo-ruchową oraz udział społeczny. Kluczowe jest takie dostosowanie narzędzi, aby sukces był realny i bezpieczny.
Te pojęcia odnoszą się do zmian rozwojowych lub tkankowych i same w sobie nie opisują typowego wzorca utraty funkcji obu rąk. W pytaniach egzaminacyjnych o adaptacje narzędzi liczy się przede wszystkim deficyt funkcjonalny (chwyt, siła, koordynacja) wynikający np. z uszkodzeń neurologicznych, a nie termin z patomorfologii.
Częsty błąd to automatyczne zakładanie, że każda osoba z niedowładem potrzebuje maksymalnych adaptacji. Przy hemiparezie zwykle jedna ręka pozostaje bardziej sprawna, więc ważne jest uczenie technik jednoręcznych, stabilizacji materiału i ergonomii, zamiast od razu przenosić sterowanie na usta. Kluczowa jest indywidualna ocena.
Techniki kompensacyjne stosuje się, gdy usprawnianie nie daje wystarczającej funkcji w rozsądnym czasie albo gdy deficyt ma charakter trwały. Celem jest wtedy maksymalna samodzielność i udział w aktywnościach mimo ograniczeń. W praktyce często łączy się oba podejścia: usprawnianie tego, co możliwe, i kompensację reszty.
Ćwicz schemat: diagnoza funkcjonalna → bariera → adaptacja. Ucz się, które ograniczenia wymagają zmiany chwytu, stabilizacji, regulacji stanowiska lub użycia innej części ciała. Pomaga analizowanie studiów przypadków i dopasowywanie sprzętu do objawów (np. brak chwytu obu rąk vs niedowład jednej strony).
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że tetraplegia zwykle oznacza znaczne porażenie/niedowład czterech kończyn, więc pacjent może nie być w stanie utrzymać pędzla ręką.

Źródła:

  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): "Spinal cord injuries" / informacje o porażeniach i skutkach funkcjonalnych, https://medlineplus.gov/spinalcordinjuries.html (dostęp: 2026-03-01)
  • WHO ICD-11 Browser: hasła dotyczące porażeń i niedowładów (przegląd terminologii klinicznej), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp: 2026-03-01)
  • American Occupational Therapy Association (AOTA): zasoby dot. assistive technology w OT (przegląd podejścia do doboru adaptacji), https://www.aota.org/practice/practice-essentials/assistive-technology (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki terapii zajęciowej (adaptacje, sprzęt wspomagający, analiza aktywności)
  • Materiały dydaktyczne o uszkodzeniach rdzenia kręgowego i ich skutkach funkcjonalnych
  • Przewodniki/standardy praktyki dotyczące doboru zaopatrzenia ortopedycznego i sprzętu pomocniczego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego