KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 37.
Tabela przedstawia ciśnienia nominalne i robocze dla przewodów wykonanych ze stali węglowej wyższej jakości. Ciśnienie stosowane podczas prób wynosi 1,25 ciśnienia roboczego. Ile wynosi ciśnienie próbne, dla przewodów o ciśnieniu nominalnym 2,5 MPa oraz temperaturze nośnika 300°C?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi ciśnień nominalnych i roboczych dla przewodów wykonanych ze stali
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw z tabeli (dla PN 2,5 MPa) odczytuje się ciśnienie robocze przy 300°C, czyli przy 573 K: 2,0 MPa.
Następnie liczy się ciśnienie próbne jako 1,25·prob: 1,25·2,0 MPa = 2,5 MPa. To dlatego poprawna jest odpowiedź 2,5 MPa.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowe jest rozróżnienie dwóch pojęć:

  • ciśnienie nominalne (PN) – wartość katalogowa klasy przewodu,
  • ciśnienie robocze – dopuszczalne ciśnienie w warunkach pracy, które maleje wraz ze wzrostem temperatury materiału.

Treść podaje, że ciśnienie próbne podczas prób wynosi 1,25 ciśnienia roboczego, więc nie liczymy go bezpośrednio od PN, tylko od wartości roboczej odczytanej dla danej temperatury.

Krok 1: zamiana temperatury
W tabeli temperatura podana jest w kelwinach, więc 300°C odpowiada 573 K (T = t + 273).

Krok 2: odczyt z tabeli
Dla przewodu o PN = 2,5 MPa i temperaturze 573 K odczytujemy ciśnienie robocze 2,0 MPa.

Krok 3: obliczenie ciśnienia próbnego
ppr = 1,25 · prob = 1,25 · 2,0 MPa = 2,5 MPa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 2,0 MPa – to wartość ciśnienia roboczego z tabeli dla 300°C, ale nie jest jeszcze podniesiona do poziomu próby.
  • 3,2 MPa – odpowiadałoby mnożeniu 1,25 przez inną wartość niż 2,0 MPa (np. błędny odczyt z tabeli lub zła kolumna temperatury).
  • 4,0 MPa – sugeruje pomylenie danych i przyjęcie zupełnie innego poziomu ciśnienia (np. innej grupy nominalnej) albo nieuwzględnienie zależności od temperatury.

W praktyce takie zadania sprawdzają umiejętność korzystania z dokumentacji (tabel) oraz nawyk liczenia prób od parametru roboczego, a nie od PN.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ciśnienie nominalne (PN) to wartość klasyfikacyjna używana do oznaczania klasy wytrzymałości przewodu/armatury. Nie jest to automatycznie dopuszczalne ciśnienie pracy w każdej temperaturze. Dopuszczalne ciśnienie robocze trzeba odczytać z tabel zależnych od temperatury.
Ciśnienie robocze to maksymalne dopuszczalne ciśnienie w warunkach eksploatacji. Zależy od temperatury, bo wraz ze wzrostem temperatury zwykle spada wytrzymałość materiału, więc dopuszczalne ciśnienie musi być niższe. Dlatego w tabelach podaje się prob dla różnych T.
Najpierw ustal ciśnienie robocze dla danych warunków (np. z tabeli dla danej temperatury). Potem pomnóż je przez 1,25: ppr=1,25·prob. W tym typie zadań błędem jest liczenie 1,25 od PN zamiast od prob.
PN jest wartością katalogową, a nie zawsze równa się dopuszczalnemu ciśnieniu pracy w zadanej temperaturze. Jeśli temperatura jest wysoka, prob może być niższe od PN. Próba ma sprawdzić instalację w odniesieniu do warunków pracy, więc bazą jest prob, nie PN.
Gdy tabela ma nagłówki temperatur w kelwinach (K). Wtedy najpierw przelicz t[°C] na T[K] według zależności T = t + 273, a dopiero potem wybierz właściwą kolumnę w tabeli. Pominięcie tego kroku często prowadzi do odczytu z niewłaściwej kolumny.
Najczęstsze to: wybór złego wiersza (inna grupa PN), wybór złej kolumny temperatury (np. 523 K zamiast 573 K), oraz traktowanie wartości w tabeli jako ciśnienia próbnego. Pomaga zaznaczenie najpierw wiersza PN, potem kolumny T i dopiero na końcu odczyt prob.
Wskazówką jest sformułowanie o "ciśnieniu stosowanym podczas prób" oraz podany mnożnik (np. 1,25 ciśnienia roboczego). Próby takie wykonuje się przed oddaniem do eksploatacji, aby sprawdzić szczelność i wytrzymałość. W obliczeniach zwykle pojawia się ppr jako wielokrotność prob.
Tak, ale tylko wtedy, gdy pytanie dotyczyłoby ciśnienia roboczego przy 300°C (573 K) dla PN 2,5 MPa. Gdy pytanie pyta o ciśnienie próbne i podaje mnożnik 1,25, wynik musi być większy od prob, czyli w tym przypadku 2,5 MPa.
Szybka kontrola: ppr = 1,25·prob, więc wynik musi być o 25% większy niż prob. Jeśli wyszło tyle samo co prob, to pominąłeś mnożnik. Jeśli wyszło od PN, upewnij się, czy prob w tej temperaturze nie jest mniejsze.
Warto opanować: definicje PN, ciśnienia roboczego i próbnego, zasadę zależności dopuszczalnego ciśnienia od temperatury, odczyt danych z tabel, oraz proste obliczenia procentowe/mnożenie (np. 1,25). Przydaje się też pewność w przeliczaniu °C na K.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Najpierw z tabeli (dla PN 2,5 MPa) odczytuje się ciśnienie robocze przy 300°C, czyli przy 573 K: 2,0 MPa.Następnie liczy się ciśnienie próbne jako 1,25·prob: 1,25·2,0 MPa = 2,5 MPa."

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu rurociągów i armatury w energetyce (działy o PN, temperaturze i próbach)
  • Materiały szkolne/branżowe dotyczące prób hydraulicznych i szczelności instalacji
  • Zadania ćwiczeniowe z odczytu tabel materiałowych (ciśnienie vs temperatura)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego