KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 25.
Tabela. Substancje powodujące ryzyko szczególnie istotne dla ochrony powierzchni ziemi, ich dopuszczalne zawartości w glebie oraz dopuszczalne zawartości w ziemi, zróżnicowane dla poszczególnych właściwości gleby oraz grup gruntów, wydzielonych w oparciu o sposób ich użytkowania na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi.
Na podstawie danych zawartych w tabeli wskaż grupę metali ciężkich, którą uwzględnia się w bilansach zanieczyszczeń gleb.
Ilustracja przedstawia tabelę zawierającą informacje o dopuszczalnych zawartościach substancji powodujących ryzyko dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W bilansach zanieczyszczeń gleb uwzględnia się zestaw metali ciężkich typowych dla presji antropogenicznej: kadm, miedź, nikiel, ołów i cynk.
Pozostałe propozycje zawierają pierwiastki (np. Fe, Mn, Sn, Mo), które nie tworzą w tej klasyfikacji wskazanej grupy bilansowej z tabeli.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie wymaga odczytania informacji z tabeli wskazanej w treści (zestawienia substancji i grup zanieczyszczeń) i wybrania grupy metali ciężkich uwzględnianej w bilansach zanieczyszczeń gleb. W praktyce bilansowanie koncentruje się na metalach, które są częstymi zanieczyszczeniami pochodzenia antropogenicznego i mają istotne znaczenie toksykologiczne oraz regulacyjne.

Poprawny zestaw to: Cd, Cu, Ni, Pb, Zn. Są to klasyczne metale ciężkie oznaczane w badaniach gleb na terenach narażonych na emisje przemysłowe, komunikacyjne lub związane z odpadami, a ich obecność i poziomy są typowo analizowane w kontekście oceny ryzyka i porównań do wartości dopuszczalnych.

Dlaczego pozostałe zestawy nie pasują do grupy bilansowej z tabeli:

  • Cd, Cu, Co, Fe, Zn – zawiera Fe, który jest pierwiastkiem bardzo powszechnym w glebach i często bardziej reprezentuje skład mineralny/tło geochemiczne niż typowy wskaźnik antropogenicznego zanieczyszczenia w tej grupie. Obecność Co zamiast Ni również zmienia skład grupy.
  • Cd, Sn, Fe, Pb, Mn – miesza pierwiastki, które nie tworzą w tej tabeli wskazanej grupy metali ciężkich do bilansów; dodatkowo Fe i Mn są składnikami naturalnymi gleb i same w sobie nie identyfikują tej grupy bilansowej.
  • Cd, Mo, Mn, Pb, Zn – zawiera Mn i Mo, które nie odpowiadają wskazanemu w tabeli kompletowi metali ciężkich ujmowanych w bilansach; brak Cu i Ni powoduje, że zestaw nie jest zgodny z wymaganą grupą.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli pytanie odwołuje się do tabeli z aktu/załącznika, nie opieraj wyboru na skojarzeniach ("metal = metal ciężki"), tylko sprawdź, czy odpowiedź dokładnie odtwarza skład grupy wymienionej w tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bilans zanieczyszczeń gleb to zestawienie (np. w obszarze, zakładzie lub regionie) ilości/poziomów wybranych zanieczyszczeń w glebie, zwykle porównywanych do wartości dopuszczalnych i służących do oceny presji na środowisko.
Najczęściej pojawiają się metale kojarzone z presją antropogeniczną: kadm, ołów, cynk, miedź i nikiel. To pierwiastki typowo wymieniane w tabelach zanieczyszczeń i często stanowią podstawę oceny ryzyka.
Fe jest metalem, ale w glebach występuje powszechnie jako składnik mineralny. W zadaniach o "grupę metali ciężkich do bilansów" Fe bywa dystraktorem, bo może sugerować poprawność tylko dlatego, że jest metalem.
W zależności od klasyfikacji i tabeli regulacyjnej Mn może być traktowany inaczej niż typowe metale ciężkie bilansowane jako zanieczyszczenia. W testach kluczowe jest trzymanie się składu grupy podanej w tabeli.
Najpierw ustal, czy tabela dotyczy "gleby" czy "ziemi" oraz jak podzielono grunty (np. według użytkowania i właściwości). Potem odszukaj konkretną substancję i odczytaj wartość dla właściwej grupy gruntów.
Kadm jest silnie toksyczny i może pochodzić z emisji przemysłowych, nawozów lub odpadów. Z tego powodu często jest monitorowany i uwzględniany w ocenach ryzyka oraz w zestawieniach zanieczyszczeń gleb.
Elementy tła są zwykle bardzo powszechne i związane z budową geologiczną (np. część makro- i mikroelementów). Zanieczyszczenia antropogeniczne częściej rosną lokalnie w pobliżu źródeł emisji i są typowo wskazywane w tabelach zanieczyszczeń.
W wielu zadaniach nie trzeba pamiętać liczb, tylko umieć je odczytać z tabeli i poprawnie przypisać do grupy gruntów/właściwości gleby. Na egzaminie ważna jest umiejętność interpretacji, nie "wykucia" wszystkich progów.
Najczęstsze błędy to wybieranie "dowolnych metali", mylenie podobnych symboli (np. Ni/Mn), ignorowanie doprecyzowania "w bilansach" oraz zakładanie, że Fe i Mn zawsze należą do tej samej grupy co Cd i Pb.
Ćwicz pracę z tabelami: wyszukiwanie substancji, identyfikowanie grup gruntów i odczyt wartości. Ucz się rozróżniać typowe zanieczyszczenia (Cd, Pb, Zn, Cu, Ni) od pierwiastków częściej naturalnych lub rzadziej bilansowanych w tej grupie.
info

Około 28% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi (tabela/załącznik wskazany w treści pytania) – data aktu: 01.09.2016

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia wskazanego w treści pytania wraz z załącznikami/tabelami
  • Materiały dydaktyczne z chemii środowiska: metale ciężkie w glebach (źródła, migracja, toksyczność)
  • Podręczniki/opracowania z monitoringu i oceny zanieczyszczenia gleb oraz interpretacji wyników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego