Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2017



PYTANIE NR 25.
Taki sam wzór chemiczny jak sfaleryt (ZnS) posiada
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
sfaleryt i wurcyt są polimorfami siarczku cynku, więc mają identyczny wzór ZnS, lecz inną strukturę krystaliczną. Kalcyt ma CaCO3, galena PbS, a piryt FeS2, dlatego nie spełniają warunku jednakowego wzoru. W praktyce oznacza to, że o identyfikacji decydują też cechy fizyczne i pokrój.

Pełne wyjaśnienie:

Sfaleryt i wurcyt to dwa różne minerały, które łączy taki sam skład chemiczny: są to odmiany (polimorfy) siarczku cynku, czyli mają wzór ZnS. Różnią się natomiast budową wewnętrzną (strukturą krystaliczną), co sprawia, że w naturze mogą wykazywać inne cechy fizyczne (np. pokrój kryształów) mimo identycznego zapisu wzoru.

Dlatego odpowiedź "wurcyt" jest poprawna: wskazuje minerał o tym samym wzorze chemicznym co sfaleryt.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ mają inny skład:

  • "kalcyt" to węglan wapnia, o wzorze CaCO3, więc nie jest siarczkiem i nie zawiera cynku.
  • "galena" to siarczek ołowiu(II), o wzorze PbS. To również siarczek, ale z innym kationem metalu (Pb zamiast Zn).
  • "piryt" to disiarczek żelaza(II), o wzorze FeS2. Zawiera inną proporcję siarki i inny metal.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "tego samego wzoru chemicznego", szukaj par minerałów znanych jako polimorfy (ten sam skład, różna struktura). Samo podobieństwo grupy (np. "to też siarczek") nie wystarcza, bo różne siarczki mogą mieć różne metale i inne wzory.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to znaczy, że dwa minerały mają taki sam wzór chemiczny?
To znaczy, że mają taki sam skład chemiczny (te same pierwiastki w tych samych proporcjach), np. ZnS. Nie oznacza to jednak, że są identyczne: mogą różnić się strukturą krystaliczną, a wtedy stanowią różne minerały o tym samym wzorze.
Dlaczego wurcyt i sfaleryt mają ten sam wzór ZnS, a są różnymi minerałami?
Bo są polimorfami – mają ten sam skład (ZnS), ale atomy są ułożone inaczej w sieci krystalicznej. Różna struktura wpływa na cechy rozpoznawcze w terenie i w laboratorium, mimo że zapis chemiczny pozostaje taki sam.
Co to jest polimorfizm w mineralogii?
Polimorfizm to zjawisko, w którym ten sam związek chemiczny może tworzyć różne minerały o odmiennej strukturze krystalicznej. Na egzaminie warto kojarzyć, że polimorfy mają identyczny wzór, ale mogą wyglądać inaczej i mieć inne właściwości fizyczne.
Jak odróżnić w praktyce wurcyt od sfalerytu, skoro oba to ZnS?
Sam wzór nie wystarczy, więc porównuje się cechy fizyczne i krystalograficzne (np. pokrój kryształów, współwystępowanie, czasem badania laboratoryjne). W zadaniach testowych zwykle kluczowe jest rozpoznanie pary polimorfów, a nie szczegółowa diagnostyka terenowa.
Dlaczego galena nie ma takiego samego wzoru jak sfaleryt?
Galena jest również siarczkiem, ale jej skład to PbS, czyli siarczek ołowiu, a nie cynku. W pytaniach tego typu ważne jest sprawdzenie jakiego metalu dotyczy siarczek, bo litera metalu w zapisie (Zn vs Pb) zmienia związek.
Czy piryt jest siarczkiem takim jak sfaleryt?
Piryt zalicza się do minerałów siarczkowych, ale ma inny skład: FeS2. Różni się i metalem (Fe zamiast Zn), i proporcją siarki (S2 zamiast S). To typowa pułapka: podobna "rodzina" minerałów nie oznacza identycznego wzoru.
Co oznacza zapis ZnS w kontekście minerałów rudnych?
ZnS oznacza siarczek cynku. W geologii złóż taki zapis wskazuje na potencjalną mineralizację cynkową, ale nie przesądza, czy jest to sfaleryt czy wurcyt. Do rozróżnienia potrzebne są inne informacje niż sam wzór chemiczny.
Jakie są najczęstsze błędy przy pytaniach o wzory chemiczne minerałów?
Najczęściej myli się minerały z tej samej grupy (np. różne siarczki) i wybiera odpowiedź "na skojarzenie". Drugi błąd to pominięcie metalu w zapisie (Zn/Pb/Fe). Pomaga metoda: najpierw odczytaj metal, potem liczbę atomów siarki i porównaj z odpowiedziami.
Kiedy w geologii złożowej ma znaczenie, że minerały są polimorfami?
Ma znaczenie wtedy, gdy sama analiza składu nie rozstrzyga identyfikacji, a istotne są warunki powstawania i cechy strukturalne minerałów. Polimorfy mogą wskazywać na różne warunki fizykochemiczne krystalizacji, co bywa pomocne przy interpretacji genezy złoża.
Jak przygotować się do pytań o minerały siarczkowe na egzaminie?
Ucz się w zestawach: nazwa–wzór–grupa (np. sfaleryt ZnS, galena PbS, piryt FeS2). Dodatkowo zapamiętaj kilka par polimorfów (takich jak sfaleryt–wurcyt). W testach to pozwala szybko wyłapać, która odpowiedź ma identyczny wzór.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "sfaleryt i wurcyt są polimorfami siarczku cynku, więc mają identyczny wzór ZnS, lecz inną strukturę krystaliczną."

Źródła:

  • Handbook of Mineralogy (IMA), "Wurtzite" – formula ZnS, wersja online, http://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/wurtzite.pdf (dostęp: 2026-02-27)
  • Mindat.org, "Sphalerite" – formula ZnS, https://www.mindat.org/min-3727.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Mindat.org, "Calcite" – formula CaCO3, https://www.mindat.org/min-859.html (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik mineralogii ogólnej (działy: siarczki, polimorfizm)
  • Tablice do oznaczania minerałów (zestawienie wzorów i właściwości)
  • Atlas minerałów rudnych (sfaleryt, wurcyt, galena, piryt)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego