KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 26.
Terapeuta wykorzystał pomoc przedstawioną na ilustracji w prowadzonym treningu czynności samoobsługowych do usprawnienia czynności
Ilustracja przedstawia niebieską szczotkę do mycia stóp, która jest pomocna w treningu czynności samoobsługowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pomoc używana w treningu czynności samoobsługowych służy do ułatwienia higieny osobistej, zwłaszcza gdy pacjent ma trudność z sięganiem do stóp.
Dlatego właściwe jest wskazanie czynności szorowania stóp, a nie zmywania, czesania czy czyszczenia odzieży, które wymagają innych narzędzi i wzorców ruchu.

Pełne wyjaśnienie:

W terapii zajęciowej trening czynności samoobsługowych obejmuje m.in. mycie, pielęgnację ciała i inne elementy higieny osobistej. Pomoc przedstawiona na ilustracji (sprzęt pomocniczy używany w higienie) jest typowo dobierana wtedy, gdy pacjent ma ograniczenia ruchowe: trudności ze schylaniem się, zmniejszony zakres ruchu w stawach biodrowych/kolanowych, ból lub obniżoną równowagę. W takiej sytuacji wykorzystuje się rozwiązania pozwalające wykonać czynność przy mniejszym wysiłku i w bezpiecznej pozycji.

Odpowiedź "szorowania stóp" pasuje do celu treningu, ponieważ dotyczy bezpośrednio higieny w obszarze, do którego często trudno dosięgnąć, oraz do którego stosuje się specjalne przybory (np. szczotki/gąbki na uchwycie). Takie pomoce umożliwiają wykonanie ruchów czyszczących bez konieczności dużego zgięcia tułowia i bez przeciążania stawów.

  • "zmywania sztućców" jest nieadekwatne, bo dotyczy prac domowych (IADL), a nie samoobsługi, i zwykle nie wymaga tego typu pomocy higienicznej; stosuje się inne narzędzia oraz inne warunki (zlew, detergent).
  • "czesania włosów" odnosi się do pielęgnacji, ale wymaga przyborów typu grzebień/szczotka do włosów (często z innym kształtem i funkcją). Nawet jeśli istnieją grzebienie na przedłużonym uchwycie, ich część robocza i sposób użycia różnią się od przyborów do szorowania skóry.
  • "czyszczenia ubrania" również nie jest typową czynnością samoobsługową wykonywaną tą pomocą; do odzieży używa się szczotek do ubrań, rolek lub akcesoriów do prania/czyszczenia, a nie przyborów przeznaczonych do skóry.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy pytanie dotyczy ADL (samoobsługa: higiena, ubieranie, jedzenie), czy IADL (prowadzenie domu). Potem dopasuj narzędzie do powierzchni i celu: skóra (higiena) vs naczynia vs włosy vs tkanina. To ogranicza pomyłki wynikające z samych skojarzeń z "czyszczeniem".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To planowane ćwiczenia ADL, czyli podstawowych czynności dnia codziennego (np. higiena, ubieranie, korzystanie z toalety), prowadzone tak, aby pacjent wykonywał je możliwie samodzielnie i bezpiecznie. Terapeuta dobiera zadania, stopniuje trudność i uczy strategii kompensacyjnych.
Najczęściej analizuje się: kształt części roboczej (gąbka/szczotka), długość i uchwyt (ułatwienie sięgania), oraz kontekst zadania (samoobsługa). Jeśli przyrząd ma ułatwiać dotarcie do stóp bez schylania, zwykle dotyczy mycia lub szorowania stóp.
Bo stopy są trudno dostępne przy ograniczeniach ruchu i bólu. Pomoce wydłużają zasięg ręki, zmniejszają potrzebę schylania oraz obniżają ryzyko utraty równowagi w łazience. Ułatwiają też utrzymanie higieny, co ma znaczenie profilaktyczne.
Typowe to: zmniejszony zakres zgięcia w biodrach/kręgosłupie, ból przy schylaniu, osłabienie siły mięśniowej, ograniczona równowaga, duszność przy wysiłku lub lęk przed upadkiem. Wtedy pomoc pozwala wykonać czynność w stabilniejszej pozycji.
Samoobsługa (ADL) dotyczy bezpośrednio dbania o siebie: higiena, ubieranie, jedzenie, toaleta. Prace domowe (IADL) obejmują prowadzenie gospodarstwa: zmywanie, pranie, sprzątanie, zakupy. W pytaniach o ADL częściej chodzi o akcesoria higieniczne i bezpieczeństwo w łazience.
Zwykle nie — jest to czynność z obszaru IADL (prowadzenie domu). Może być elementem treningu funkcjonalnego, ale w pytaniach o "trening samoobsługowych" najczęściej oczekuje się odpowiedzi związanej z higieną lub ubieraniem, a nie zmywaniem naczyń.
Najczęściej myli się kategorię czynności (ADL vs IADL) oraz zakłada, że "każda szczotka" służy do dowolnego czyszczenia. Warto sprawdzić: co jest czyszczone (skóra, włosy, tkanina, naczynia) i w jakim środowisku (łazienka, kuchnia, garderoba).
Dobiera się długość uchwytu do możliwości sięgania, antypoślizgowy chwyt do siły dłoni oraz miękkość części roboczej do wrażliwości skóry. Ważne jest też instruktażowe przećwiczenie w warunkach zbliżonych do domowych oraz omówienie ryzyka poślizgnięcia w łazience.
Gdy ograniczenie jest odwracalne (np. po krótkotrwałym unieruchomieniu) i celem jest odzyskanie pełnej sprawności, terapeuta może kłaść nacisk na trening ruchu i siły. Gdy ograniczenia są trwałe lub ryzyko upadku jest wysokie, częściej stosuje się kompensację pomocą.
Ucz się w blokach: higiena, ubieranie, jedzenie, mobilność. Do każdego bloku przypisz typowe pomoce i ich przeznaczenie. Trenuj rozpoznawanie na zdjęciach oraz dopasowanie do czynności. Na egzaminie zawsze najpierw ustal, czy pytanie dotyczy ADL czy IADL.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z terapii zajęciowej dotyczące treningu ADL (czynności dnia codziennego)
  • Katalogi i instrukcje producentów sprzętu pomocniczego do higieny (przykłady pomocy i ich przeznaczenia)
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych/CKZ: moduł "trening samoobsługi"

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego