KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 30.
Terapeuta zajęciowy, który pochwalił podopiecznego za aktywny udział w zajęciach przy całej grupie, zastosował nagrodę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pochwała udzielona podopiecznemu na forum grupy jest nagrodą społeczną, bo polega na uznaniu, aprobacie i pozytywnej informacji zwrotnej od terapeuty (i często także od grupy). Nagrody pieniężne, materialne i rzeczowe wymagają przekazania pieniędzy lub przedmiotu, czego w opisie sytuacji nie ma.

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej sytuacji terapeuta zajęciowy pochwalił podopiecznego za aktywny udział w zajęciach przy całej grupie. Taka reakcja pełni funkcję wzmocnienia pozytywnego i jest klasycznym przykładem nagrody społecznej: opiera się na uznaniu, aprobacie, pochwałach, wyróżnieniu, życzliwej uwadze i pozytywnej informacji zwrotnej.

Istotne jest to, że nagroda społeczna nie ma postaci materialnej. Jej "wartością" jest relacja i komunikat: "widzę twój wysiłek, doceniam go". W warunkach grupowych publiczna pochwała może dodatkowo wzmacniać motywację, bo podopieczny doświadcza uznania nie tylko od terapeuty, ale też w kontekście rówieśników/współuczestników zajęć. W terapii zajęciowej jest to często pożądane, bo sprzyja podtrzymaniu aktywności i budowaniu poczucia sprawczości.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "pieniężną" – nagroda pieniężna oznacza przekazanie pieniędzy (np. premia, wypłata, dodatek). W opisie występuje wyłącznie pochwała słowna, bez elementu finansowego.
  • "materialną" – to szeroka kategoria obejmująca gratyfikacje w postaci dóbr/korzyści materialnych. Publiczne pochwalenie nie jest dobrem materialnym.
  • "rzeczową" – nagroda rzeczowa to konkretny przedmiot (np. upominek, książka, gadżet). W sytuacji nie pojawia się przekazanie żadnej rzeczy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawia się pochwała, wyróżnienie, podziękowanie lub uznanie (zwłaszcza wypowiedziane przy innych osobach), najczęściej chodzi o nagrodę społeczną. Gdy w treści występuje "coś do ręki" (przedmiot, bon, pieniądze), wtedy rozważ nagrodę rzeczową/materialną/pieniężną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nagroda społeczna to wzmocnienie oparte na relacji i komunikacji, np. pochwała, uznanie, wyróżnienie, podziękowanie, życzliwa uwaga. Nie wiąże się z przekazaniem pieniędzy ani przedmiotu, a jej celem jest zwiększenie motywacji i utrwalenie pożądanego zachowania.
Bo w publicznej pochwale "nagrodą" jest informacja zwrotna i uznanie w oczach terapeuty oraz grupy. Nagroda rzeczowa wymaga przekazania konkretnego przedmiotu (np. upominku). W opisie sytuacji nie ma żadnej rzeczy ani korzyści materialnej.
Sprawdź, czy w treści pojawia się namacalna korzyść (przedmiot, bon, pieniądze) – wtedy to nagroda materialna/rzeczowa/pieniężna. Jeśli jest tylko pochwała, wyróżnienie, uśmiech, podziękowanie lub przywilej bez rzeczy, to zwykle nagroda społeczna.
Zwykle rzadko, bo w praktyce terapeutycznej częściej stosuje się wzmocnienia społeczne i organizacyjne (pochwała, przywilej, dodatkowa możliwość wyboru). Nagrody pieniężne mogą budzić wątpliwości etyczne i organizacyjne oraz odciągać uwagę od celów terapii.
Przykłady to: pochwała przy grupie, podziękowanie za pomoc innym, wyróżnienie za postęp, zauważenie wysiłku, prośba o zaprezentowanie pracy, przyznanie roli lidera zadania. Wspólny element: uznanie i pozytywna informacja zwrotna bez przedmiotów i pieniędzy.
Bo taki komunikat może wzmacniać motywację i zaangażowanie: podopieczny dostaje jasną informację, które zachowanie jest pożądane, a grupa widzi model właściwej postawy. Trzeba jednak dopasować formę pochwały do osoby, aby nie wywołać wstydu lub oporu.
Częsty błąd to utożsamianie nagrody tylko z "czymś do ręki" (efekt konkretu) i pomijanie pochwał. Inny błąd to mylenie pojęć materialna/rzeczowa/pieniężna. Warto czytać treść dosłownie: czy pojawia się pieniądz lub przedmiot, czy tylko informacja zwrotna.
Najczęściej tak, ale nie zawsze. Pochwała działa jak wzmocnienie, gdy jest szczera, konkretna i dopasowana do osoby. Jeśli jest ironiczna, zbyt ogólna lub zawstydzająca, może nie wzmacniać zachowania, a nawet je osłabiać. Liczy się sposób i kontekst przekazu.
Gdy podopieczny źle reaguje na uwagę grupy (np. silny lęk, wstyd, nadwrażliwość). Wtedy lepsza bywa pochwała indywidualna, spokojna informacja zwrotna, wybór aktywności, przywilej organizacyjny albo ustalenie celu i monitorowanie postępów. Zawsze dobieraj metodę do potrzeb osoby.
Ucz się rozpoznawania w opisie sytuacji: (1) co jest bodźcem wzmacniającym, (2) czy jest materialny czy społeczny, (3) czy działa natychmiast po zachowaniu. Ćwicz na przykładach z zajęć grupowych i indywidualnych oraz zapamiętaj typowe słowa-klucze: "pochwała", "wyróżnienie", "upominek", "pieniądze".
info

Około 70% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Pochwała udzielona podopiecznemu na forum grupy jest nagrodą społeczną, bo polega na uznaniu, aprobacie i pozytywnej informacji zwrotnej od terapeuty (i często także od grupy)."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "wzmocnienie (psychologia)": https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/wzmocnienie;3999367.html (dostęp: 2026-03-01)
  • Skinner B.F., "Science and Human Behavior", rozdziały dot. reinforcement (wzmocnień), 1953
  • Wikipedia (PL) – "Wzmocnienie (psychologia behawioralna)": https://pl.wikipedia.org/wiki/Wzmocnienie_(psychologia) (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podstawy psychologii uczenia się: wzmocnienia i nagrody w kształtowaniu zachowań
  • Materiały dydaktyczne z metodyki terapii zajęciowej dotyczące motywowania podopiecznych
  • Notatki/opracowania z komunikacji terapeutycznej (informacja zwrotna, pochwała, wzmacnianie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego